Stimpilgjald - hlutaskipting félags

E.g., 2018-12-19
E.g., 2018-12-19
  • Frumvarp um aukinn stuðning við rannsóknir, þróun og nýsköpun

    Fjármála- og efnahagsráðherra hefur með frumvarpi lagt til breytingar sem fela í sér að hækkaðar verði núgildandi viðmiðunarfjárhæðir skattafrádráttar vegna rannsóknar- og þróunarkostnaðar nýsköpunarfyrirtækja sem er að finna í lögum um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki, nr. 152/2009. Annars vegar felur tillagan í sér að hámark á rannsóknar- og þróunarkostnaði til almennrar viðmiðunar á frádrætti hækki úr 300 millj. kr. í 600 millj. kr., ef viðkomandi fyrirtæki er eigandi að rannsóknar eða þróunarverkefnum. Hins vegar er lagt til í frumvarpinu að hámark á rannsóknar- og þróunarkostnaði  til viðmiðunar á frádrætti hækki úr 450 millj. kr. í 900 millj. kr. þegar rannsóknar- og þróunarvinna er keypt af ótengdu fyrirtæki, háskóla eða stofnun.

     

    Breytingarnar eru gerðar í því augnamiði að auka verulega stuðning við rannsóknir og tækniþróun nýsköpunarfyrirtækja á Íslandi. Núgildandi kerfi skattaívilnana hefur að sögn ráðherra stuðlað að arðbærum rannsóknum og þróun fyrirtækja og þykir það rétt skref að tvöfalda núgildandi hámark.

     

    EES-samningurinn setur því skorður hvernig hinu opinbera er heimilt að styrkja atvinnurekstur með skattaívilnunum. Hvers kyns ríkisaðstoð sem hefur áhrif á viðskipti samningsaðila er óheimil nema á annan veg er mælt í samningum. Undanþágur frá meginreglunni eru meðal annars útfærðar í hópundanþágureglugerðum frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn.

     

    Ráðherra telur ekki tækt að afnema fjárhæðarþak viðmiðunarfjárhæða skattfrádráttar vegna rannsóknar- og þróunarkostnaðar nýsköpunarfyrirtækja enda hefði það í för með sér að skattívilnunin félli ekki lengur undir hópundanþágureglugerðina. Af því leiðir að tilkynna þyrfti og bíða eftir samþykki ESA um hverja skattívilnun til hvers og eins í hvert sinn.

     

    Í hlekk með fréttinni má finna frumvarpið í heild sinni.

  • Skaðabótaábyrgð endurskoðenda - sérfræðiráðgjöf

    Nánar úr forsendum héraðsdóms:

     

    "Í máli þessu krefst stefnandi skaðabóta, annars vegar úr hendi stefndu Deloitte ehf., Fjárstoðar ehf. og stefnda Ívars Guðmundssonar, að fjárhæð 5.768.046 krónur, og hins vegar úr hendi stefndu Fjárstoðar ehf. og stefnda Ívars, að fjárhæð 9.701.337 krónur. Stefnandi byggir kröfur sínar á svonefndri sérfræðiábyrgð, en í henni felst að sakarreglunni er beitt með strangari hætti en almennt gerist.

     

    Fyrri krafa stefnanda, að fjárhæð 5.768.046 krónur, á hendur stefndu Deloitte ehf., Fjárstoð ehf. og stefnda Ívari, er reist á því að ráðgjöf og þjónusta stefndu í tengslum við stofnun einkahlutafélagsins Smiðjuvegar 38, yfirfærslu á fasteign og rekstri hennar yfir í einkahlutafélagið, og eftirfarandi skattframtalsgerð fyrir stefnanda hafi verið röng og í andstöðu við ákvæði laga.

     

    Einkahlutafélagið Smiðjuvegur 38 var stofnað á árinu 2005. Stofngögn félagsins eru dagsett 11. apríl 2005 og bárust þau hlutafélagaskrá hinn 26. apríl 2005. Fasteignin að Smiðjuvegi 38, sem stefnandi hafði fram að þessu leigt út í einkarekstri sínum, var samkvæmt stofnefnahagsreikningum félagsins flutt í félagið. Fasteignin var svo seld en stefnandi fékk kauptilboð í eignina 25. apríl 2005 sem hann samþykkti 27. sama mánaðar. Gengið var frá kaupsamningi um fasteignina 12. maí 2005. Stefnandi var sjálfur seljandi fasteignarinnar en ekki einkahlutafélagið og söluverð eignarinnar að frádregnum sölulaunum fór inn á bankareikning stefnanda hinn 30. maí 2005. Daginn eftir keypti stefnandi hlutabréf fyrir svipaða fjárhæð. Í úrskurði yfirskattanefndar frá 21. október 2015, í máli nr. 284/2015, var því slegið föstu að stofnun einkahlutafélagsins hefði verið liður í undirbúningi að rekstrarlokum stefnanda með sölu fasteignarinnar. Ekki hefði verið um að ræða yfirfærslu þess rekstrar sem stefnandi hafði áður haft með höndum í einkahlutafélag með sams konar rekstur, eins og áskilið væri í 56. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, heldur hefði ákvörðun um stofnun félagsins verið tekin í því skyni að ná fram hagfelldari skattlagningu söluhagnaðar fasteignarinnar. Það bæri því að líta fram hjá yfirfærslu fasteignarinnar úr einstaklingsrekstri stefnanda í Smiðjuveg 38 ehf., sbr. grunnreglu 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003, og skattleggja söluhagnaðinn og tekjur af útleigu á árinu 2005 sem tekjur hjá stefnanda.

      

    Samkvæmt framburði stefnda Ívars hjá skattrannsóknarstjóra, og fyrir dómi, var honum kunnugt að til stóð að selja fasteignina að Smiðjuvegi 38, sem stefnandi hafði leigt út í einstaklingsrekstri. Þá hefur stefndi Ívar greint frá því að hann benti stefnanda á að stofna einkahlutafélag og færa fasteignina úr einstaklingsrekstri stefnanda í félagið, þrátt fyrir að til stæði að selja hana, í því skyni að komast hjá því að söluhagnaður af fasteigninni yrði skattlagður sem tekjur hjá stefnanda.

     

    Með 27. gr. laga nr. 133/2001 um breytingu á lögum nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignaskatt, og fleiri tilgreindum lögum, nú 56. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, var einstaklingum heimilað að færa rekstur yfir í einkahlutafélag án þess að til skattlagningar kæmi á söluhagnað eigna í rekstrinum. Samkvæmt ákvæðinu er það skilyrði að einkahlutafélagið „tekur við öllum eignum og skuldum atvinnurekstrarins og hefur með höndum sams konar rekstur eða starfsemi“. Eins og fram kemur í frumvarpi er varð að lögum nr. 133/2001 var markmiðið með þessari breytingu að gera einstaklingum í atvinnurekstri kleift að breyta um rekstrarform án þess að til skattlagningar söluhagnaðar kæmi, enda væri í raun ekki um yfirfærslu eigna að ræða heldur fyrst og fremst umbreytingu á rekstrarformi.

     

    Stefnda Ívari var kunnugt að til stóð að selja fasteignina og því væri í raun ekki um að ræða umbreytingu á rekstrarformi hjá stefnanda og að einkahlutafélagið hefði með höndum sams konar rekstur eða starfsemi, eins og lög áskildu. Þessi leið var því ekki tæk fyrir stefnanda og mátti stefnda Ívari vera það ljóst. Stefndi Deloitte ehf. var vinnuveitandi stefnda Ívars á þessum tíma. Stefndi Ívar skilaði svo inn röngu skattframtali fyrir stefnanda vegna tekjuársins 2005, með því að gera ekki grein fyrir söluhagnaði og rekstrarhagnaði vegna reksturs fasteignarinnar. Var skattframtalinu skilað án þess að það væri borið undir stefnanda og án þess að stefnanda væri gerð grein fyrir því hvaða afleiðingar það gæti haft að skila efnislega röngu framtali. Á þeim tíma var stefndi Fjárstoð ehf. vinnuveitandi stefnda Ívars. Stefndi Ívar veitti stefnanda umrædda ráðgjöf og þjónustu við eftirfarandi skattskil sem löggiltur endurskoðandi og er því hafnað að hann hafi farið út fyrir stöðuumboð sitt. Einnig er því hafnað sem haldið hefur verið fram um að stefnandi geti ekki sótt bætur til vinnuveitanda þar sem stefndi Ívar hafi verið tryggður starfsábyrgðartryggingu. Því er enn fremur hafnað að ekki hafi verið viðskiptasamband milli stefnda Ívars og stefnanda eða að stefndi Ívar hafi unnið fyrir stefnanda í einkaerindum, en ekkert í málinu styður það. Stefndu geta ekki firrt sig ábyrgð með því að stefnandi beri ábyrgð á eigin skattskilum og félaga sinna. Eins og áður segir var skattframtalið ekki borið undir stefnanda áður en því var skilað til skattyfirvalda og stefnandi hafði leitað til stefnda Ívars sem sérfræðings og treysti því að ráðgjöf hans og skattskil væru í samræmi við lög. Þá hafa stefndu ekki sýnt fram á að stefnandi hafi verið þaulvanur fjárfestir og að ekki hafi verið aðstöðumunur á aðilum.

     

    Með vísan til alls framangreinds verða stefndu Deloitte ehf., Fjárstoð ehf. og Ívar dæmdir óskipt til að greiða stefnanda skaðabætur vegna tjóns sem leiddi af störfum stefnda Ívars. Tjón stefnanda felst í því að skattyfirvöld ákváðu tekjuviðbót hjá stefnanda vegna tekjuársins 2005 og bættu við hækkunina 25% álagi. Síðan var reiknaður skattur af því álagi og það er sá skattur sem bótakrafa stefnanda tekur til ásamt lögfræðikostnaði. Krafa stefnanda sundurliðast svo að 4.566.407 krónur eru vegna skatts vegna álagsbeitingar og 1.201.639 krónur vegna lögmannsaðstoðar, hlutfallslega miðað við heildartjón, samtals 5.768.046 krónur. Krafa stefnanda vegna lögmannsaðstoðar er studd reikningum en rétt er að lækka þennan kröfulið um helming þar sem sá kostnaður er ekki tilkominn eingöngu vegna hins bótaskylda atviks. Því er hafnað sem stefndu halda fram um að stefnandi hafi ekki orðið fyrir tjóni þar sem hann hafi greitt skatt síðar en ella og í raun hagnast þar sem verðgildi krónunnar hafi rýrnað á tímabilinu vegna hækkunar vísitölu neysluverðs að teknu tilliti til vaxta sem stefndi hefði getað fengið af umræddum fjárhæðum. Á sama tíma og verðgildi krónunnar rýrnaði dróst kaupmáttur ráðstöfunartekna mikið saman og því er ekki hægt að leiða að líkum að stefndi hafi í raun hagnast á frestun skattgreiðslna. Ekki kemur til álita að lækka bótakröfu stefnanda  á grundvelli „sparnaðar“ sem félög í eigu stefnanda hafi haft af þessu, eins og stefndi Fjárstoð ehf. heldur fram, enda eru félögin ekki aðilar að máli þessu og óvíst hvort og hvaða sparnað félögin hafa haft.

     

    [...]

     

    Seinni krafa stefnanda, á hendur stefnda Fjárstoð ehf. og stefnda Ívari, að fjárhæð 9.701.337 krónur, er byggð á því að ráðgjöf og þjónusta stefndu í tengslum við gerð skattframtals hans fyrir tekjuárið 2007 hafi verið röng og í andstöðu við ákvæði laga.

     

    Hinn 21. september 2007 greiddi Guðleifur Sigurðsson ehf. 116 milljónir króna inn á bankareikning stefnanda sem sama dag ráðstafaði nánast sömu fjárhæð, eða 115.605.879 krónum, til greiðslu á persónulegu láni stefnanda vegna hlutabréfkaupa. Stefnandi gaf þá skýringu hjá skattyfirvöldum að greiðsla Guðleifs Sigurðssonar ehf. hafi gengið til greiðslu á láni sem hefði verið tekið í þágu félagsins vegna kaupa þess á hlutabréfum. Yfirskattanefnd féllst ekki á þá skýringu nema að hluta, vegna kaupa á hlutabréfum að fjárhæð 21.909.000 krónur sem höfðu verið færð sem kaup á vegum félagsins. Var tekjufærsla ríkisskattstjóra lækkuð um 25.770.000 krónur. Niðurstaðan var þannig að 90.230.000 krónur hefðu átt að teljast tekjur stefnanda, þar sem um hafi verið að ræða úthlutun fjármuna frá félaginu sem hefði ekki farið fram í samræmi við 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og bæri því að skattleggja hjá stefnanda sem launatekjur. Skattframtal stefnanda tekjuárið 2007 hefði því verið rangfært hvað þessi viðskipti varðar. Fram kom hjá stefnda Ívari fyrir dómi að hann vissi að enginn kaupsamningur lá til grundvallar yfirfærslu á hlutabréfum í eigu Guðleifs Sigurðssonar ehf. yfir á nafn stefnanda. Stefnda Ívari mátti sem löggiltum endurskoðanda vera ljóst að skattyfirvöld myndu líta svo á að millifærslan frá einkahlutafélagi stefnanda til stefnanda sjálfs samrýmdist ekki 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og yrði skattlögð sem launatekjur hjá stefnanda og að 25% álagi yrði beitt, eins og raun varð á. Stefndi Ívar átti því þátt í gerð efnislega rangs skattframtals stefnanda vegna tekjuársins 2007, með því að færa á framtalið kaup á tilteknum hlutabréfum þrátt fyrir að engin slík kaup hefðu átt sér stað og færa skuld við Landsbankann á framtalið þrátt fyrir að engin gögn hafi legið fyrir um slíkt lán, í þeim tilgangi að vera til mótvægis við hlutabréfakaupin. Rétt hefði verið að færa þetta út af skattframtalinu og láta skýringu fylgja með. Það var ekki gert og var skattframtalið ekki borið undir stefnanda áður en því var skilað til skattyfirvalda. Stefnandi hafði leitað til stefnda Ívars sem sérfræðings og treysti því að ráðgjöf hans og skattskil væru í samræmi við lög. Því er hafnað að stefndi Ívar hafi farið út fyrir stöðuumboð sitt. Þá geta stefndu ekki firrt sig ábyrgð með því að stefnandi beri ábyrgð á eigin skattskilum og félaga sinna. Sem fyrr var framtalið ekki borið undir stefnanda áður en því var skilað. Með vísan til þess sem áður segir er því hafnað að stefnandi hafi ekki orðið fyrir tjóni þar sem hann hafi greitt skatt síðar en ella og í raun hagnast þar sem vísitala neysluverðs hafi hækkað og vegna innlánsvaxta. Stefndi Ívar og stefndi Fjárstoð ehf., sem var vinnuveitandi stefnda Ívars, bera óskipta bótaábyrgð gagnvart stefnanda vegna þess tjóns sem stefnandi hefur orðið fyrir. Krafa stefnanda sundurliðast þannig að 7.680.288 krónur eru vegna hækkunar vegna álagsbeitingar og 2.021.049 krónur vegna lögmannsaðstoðar, hlutfallslega miðað við heildartjón. Við mat á tjóni stefnanda verður að líta til þess að jafnvel þótt stefndi Ívar hefði gert grein fyrir ofangreindri færslu eftir á til skattyfirvalda hefði stefnandi aldrei komist hjá því að greiða minna en 10% álag á skattgreiðslurnar að viðbættum dráttarvöxtum, sem hefðu miðast við lögboðinn skiladag skattframtals 2008, vegna tekjuársins 2007. Þannig ber að lækka kröfu stefnanda um 40%, eða í 4.608.173 krónur. Krafa stefnanda vegna lögmannsaðstoðar er studd reikningum. Þessi kostnaðarliður er lækkaður um helming með vísan til sömu raka og hér að framan, í 1.010.525 krónur. Stefndu ber þannig að greiða stefnanda 5.618.698 krónur. Þá ber stefndu að greiða stefnanda vexti og dráttarvexti eins og nánar greinir í dómsorði."

     

    Í hlekk með fréttinni að ofan er að finna dóminn í heild sinni.

  • Frumvarp til laga um endurskoðendur og endurskoðun

     

    Þann 5. nóvember síðastliðin lagði ferðmála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra fram frumvarp til laga um endurskoðendur og endurskoðun. Með frumvarpinu er lagt til að samþykkt verði ný heildarlög um endurskoðendur og endurskoðun. Samkvæmt 1. grein laganna er markmið þeirra að tryggja að skýrar reglur gildi um störf endurskoðenda og endurskoðendafyrirtæki með það að takmarki að auka traust á ársreikningum og samstæðureikningsskilum endurskoðaðra eininga. Þann 7. nóvember á 28. fundi 149. löggjafarþingi Alþingis samþykkti Alþingi að vísa málinu til efnahags- og viðskiptanefndar.

     

    Í greinargerð með frumvarpinu segir að frumvarpið boði ríkari kröfur til endurskoðenda og endurskoðunarfyrirtækja en áður. Lúta reglurnar að starfsemi fyrrnefndra aðila, óhæði og eftirlit með störfum þeirra. Frumvarp þetta sækir innblástur sinn til evrópskrar samvinnu um að skapa traust á fjárhagsupplýsingum og reikningsskilum félaga. Má þar m.a. nefna að í frumvarpinu felst innleiðing á Evróputilskipun nr. 2014/56 um breytingu á tilskipun 2006/43 um lögboðna endurskoðun ársreikninga og samstæðureikningsskila, og reglugerð 537/2014 um sérstakar kröfur í tengslum við lögboðna endurskoðun á einingum tengdum almannahagsmunum. Aukin tiltrú á endurskoðuðum fjárhagsupplýsingum félaga er meðal markmiða með breytingunum er frumvarpið boðar ásamt því að tryggja með betri hætti að fjárfestar og aðrir notendur reikningsskila geti reitt sig á störf endurskoðenda.

     

    Stefnt er að því að gera löggjöf um endurskoðendur og endurskoðun skýrari varðandi kröfur til endurskoðenda, auka gagnsæi og fyrirsjáanleika þeirra krafna sem gerðar eru til endurskoðenda og óhæði og hlutlægni í verkefnum sem þeir sinna aukið.

     

    Meðal breytinga sem lögin boða eru auknar kröfur til veitingar starfsleyfa og innlagnar starfsleyfa. Óhæði er grundvallaratriði í störfum endurskoðenda og endurskoðunarfyrirtækja og gerir frumvarpið ítarlegri kröfur til þessa atriðis sbr. efni ofangreindra Evróputilskipana.

     

    Verði lögin samþykkt mun eftirlit með frumvarpinu færast til Fjármálaeftirlitsins og er eftirlitinu fengnar ríkari valdheimildir til að beita viðurlögum en áður en samhliða þessari breytingu eru gerðar gagngerar breytingar á viðurlagaákvæðum laganna. Í gildandi löggjöf hefur eftirlitsaðili heimild til að svipta endurskoðanda réttindum sínum hafi hann vanrækt skyldur sínar alvarlega eða brotið gegn ákvæðum laga um endurskoðendur. Verði frumvarp þetta að lögum mun eftirlitsaðili einnig hafa heimild til að beita sama úrræði gagnvart endurskoðunarfyrirtækjum, ólíkt því sem þekkist í núverandi lagaumhverfi. Þessu að auki eru það nýmæli sem frumvarpið boðar að heimilt sé að fella niður réttindi endurskoðanda eða endurskoðunarfyrirtækis tímabundið.

     

    Sérstök áhersla er lögð á endurskoðun eininga tengdum almannahagsmunum en í 31. gr. frumvarpsins eru gerðar ítarlegri kröfur til aðila sem annast slíka endurskoðun en auk þess að sæta gæðaeftirliti eigi sjaldnar en á þriggja ára fresti skal það nú fara fram á grundvelli áhættugreiningar. Ásamt þessu er IX. kafli laganna tileinkaður endurskoðun eininga tengdum almannahagsmunum. Miðar þessi aukna áhersla á að efla trúverðugleika endurskoðaðra reikningsskila eininga sem tengjast almannahagsmunum.

     

    Í hlekk með fréttindi má finna frumvarpið í heild sinni.

  • Rannsóknarregla stjórnsýslulaga - endurákvörðun felld úr gildi

     

    Nánar úr niðurstöðum dóms Héraðsdóms Reykjavíkur frá 21. júní 2017 sem síðar var staðfestur með vísan til forsendna í dómi Hæstaréttar í máli nr. 589/2017:

     

    „[...]

     

    Í máli þessu er deilt um það hvort skattyfirvöld hafi rannsakað mál stefnanda á viðhlítandi hátt áður en ákvarðanir voru teknar. Stefnandi byggir á því að skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi ekki aflað viðeigandi gagna um Topaz Holding Ltd. og skattskil félagsins gagnvart enskum skattyfirvöldum. Skattrannsóknarstjóri hafi gefið sér að tilteknar greiðslur samkvæmt reikningum útgefnum af Topaz Holding til íslenskra félaga hafi verið greiðslur til stefnanda og Gunnars Arnar Kristjánssonar persónulega án þess að styðja þá niðurstöðu sína öðrum rökum en þeim að greiðslur félaganna hafi verið greiðslur fyrir vinnuframlag þeirra og þeir á þessum tíma báðir borið fulla skattskyldu hér á landi. Embætti ríkisskattstjóra hafi ekki hirt um að fá skýringar skráðra eigenda eða endurskoðanda Topaz Holding Ltd. á ársreikningum félagsins þegar búið var að afla þeirra og senda með beiðni stefnanda, dags. 27. febrúar 2014, um endurupptöku úrskurðar ríkisskattstjóra. Ríkisskattstjóri hafi þannig ekki nýtt sér lögbundna heimild í 2. mgr. 94. gr. laga nr 90/2003 til að ganga úr skugga um að embættið hefði fengið öll gögn sem skipt gætu máli við rannsókn málsins. Þá hafi ríkisskattstjóri einnig brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að taka íþyngjandi ákvörðun án þess að vinna sjálfstæða rannsókn á skattskilum stefnanda.

     

    [...]

     

    Litið hefur verið svo á að stjórnvöld geti ekki komist hjá því að rannsaka mál á viðhlítandi hátt með því að beita sönnunarreglum í stað rannsóknar. Í þeim tilvikum, sem staðreyndir máls eru ekki nægilega skýrar, er stjórnvöldum óheimilt að grípa til mats- eða sönnunarreglna fyrr en þau hafa árangurslaust reynt að rannsaka mál á tilhlýðilegan hátt. Rannsóknarreglan felur í sér að það stjórnvald, sem ákvörðun tekur, ber ábyrgð á því að mál hafi verið rannsakað nægilega áður en ákvörðunin var tekin. Þannig getur veruleg vanræksla á rannsókn máls leitt til þess að ákvörðun verði talin ógildanleg, sérstaklega þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða.

     

    [...]

     

    Ríkiskattstjóri getur ekki komið sér undan þeirri skyldu að sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en hann tekur ákvörðun með því einu að vísa til skýlausrar upplýsingaskyldu sem hvíli á stefnanda skv. 94. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003. Telja verður að áður en jafn íþyngjandi ákvörðun var tekin og hér um ræðir hjá skattayfirvöldum að afla hefði þurft upplýsinga frá endurskoðanda Topaz Holding Ltd. og breskum skattyfirvöldum, en það var ekki gert. Þannig verður fallist á að  að skattyfirvöld hafi brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993 og hafi ekki séð til þess að mál væri nægilega upplýst áður en umþrættar ákvarðanir voru teknar. Ríkiskattstjóri gerði engan reka að því að afla upplýsinga frá skattyfirvöldum í Englandi sem hefði átt að vera auðvelt að afla og er úrskurður hans því ekki byggður á nægilega traustum grunni. Samkvæmt því sem rakið hefur verið ber að fallast á kröfu stefnanda um að fella úr gildi úrskurð ríkisskattstjóra, dags. 31. janúar 2014 með tilvísunarnúmerið 2012002151. Í kæru  stefnanda og eiginkonu hans 17. apríl 2014 til yfirskattanefndar á úrskurði ríkisskattstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda gjaldaárin 2006-2009 sendi stefnandi yfirskattanefnd athugasemdir við kröfur og athugasemdir ríkisskattstjóra 11. júlí 2014 ásamt bréfinu frá ríkisskattstjóra 19. júní. Í bréfi þessu var yfirskattanefnd meðal annars bent á að ríkisskattstjóri teldi ekki útilokað að Topaz Holding Ltd. hefði tekið við þeim fjármunum sem skattyfirvöld töldu til tekna hjá stefnanda. Yfirskattanefnd hafnaði samt sem áður að fella úrskurði ríkisskattstjóra um skattbreytingar stefnanda og eiginkonu hans úr gildi og horfði fram hjá ágöllum á rannsókn málsins og byggði niðurstöðu sína á rannsókn skattrannsóknarstjóra og ríkisskattstjóra. Það leiðir því af framangreindri niðurstöðu varðandi úrskurð ríkisskattstjóra að fella ber einnig úr gildi úrskurð yfirskattanefndar í kærumálinu nr. 322/2015.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna dóm Hæstaréttar í heild sinni.

  • Tímamark endurákvörðunar - vanálagning kílómetragjalds

     

    Úr niðurstöðum úrskurðar yfirskattanefndar nr. 154/2018:

     

    „[...]

     

    Kæra í máli þessu varðar endurákvörðun kílómetragjalds kæranda vegna áranna 2014, 2015, 2016 og 2017, sbr. úrskurð ríkisskattstjóra um endurákvörðun, dags. 20. júní 2018. Voru forsendur endurákvörðunarinnar þær að ökumælir í bifreiðinni E hefði ekki haft rétt margfeldi í álestrarskrá. Af því hefði leitt að röng og of lág kílómetratala hefði verið lögð til grundvallar við ákvörðun kílómetragjalds þannig að gjald vegna bifreiðarinnar hefði verið vanreiknað um tilgreindar fjárhæðir eða um samtals 4.556.754 kr. umrædd ár. Af hálfu kæranda er þess aðallega krafist að endurákvörðun ríkisskattstjóra verði felld úr gildi þar sem hún hafi verið heimildarlaus. Verði litið svo á að heimilt hafi verið að leiðrétta álagt kílómetragjald sé þess krafist til vara að leiðréttingin taki einungis til áranna 2016 og 2017, sbr. 3. mgr. 17. gr. laga nr. 87/2004, um olíugjald og kílómetragjald, með síðari breytingum.

     

    [...]

     

    Í máli þessu er ekki um að ræða ranga talningu mælis heldur stafaði vanálagning kílómetragjalds af skekkju í skrá ríkisskattstjóra. Telja verður að atvik af þessum toga, sem rekja má til mistaka í álagningu, falli undir endurákvörðunarheimild greinds ákvæðis 5. málsl. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 87/2004. Þá er ljóst að heimildir ríkisskattstjóra samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laganna til endurákvörðunar kílómetragjalds, þar á meðal heimild samkvæmt 5. málsl. 1. mgr. 16. gr., eru óháðar því hvort skattaðili verði talinn bera ábyrgð á þeim atvikum sem valdið hafa vanálagningu gjaldsins eða honum ekki um það kennt, sbr. ákvæði 2. málsl. 3. mgr. 17. gr. laganna sem ber þetta með sér. Með vísan til þessa verður að hafna aðalkröfu kæranda.

     

    Samkvæmt 3. mgr. 17. gr. laga nr. 87/2004 nær heimild til endurákvörðunar gjalda samkvæmt lögunum til síðustu sex ára sem næst eru á undan því ári sem endurákvörðun fer fram. Verði skattskyldum aðila eigi um það kennt að áðurnefnd gjöld voru vanálögð, og/eða hafi hann látið í té við álagningu eða álestur fullnægjandi upplýsingar og/eða gögn sem byggja mátti rétta álagningu á, er þó eigi heimilt að ákvarða honum gjald nema vegna síðustu tveggja ára sem næst voru á undan því ári sem endurákvörðun fer fram á. Eins og atvikum var háttað verður að telja einsýnt að niðurlagsákvæði greinarinnar eigi við í tilviki kæranda, sbr. til hliðsjónar úrskurð yfirskattanefndar nr. 222/2004 er varðaði vanálagðan þungaskatt vegna skekkju í álestrarskrá ríkisskattstjóra. Verður því að telja að frestur til endurákvörðunar kílómetragjalds kæranda vegna áranna 2014 og 2015 hafi verið liðinn þegar ríkisskattstjóri hratt endurákvörðuninni í framkvæmd hinn 20. júní 2018. Er varakrafa kæranda því tekin til greina og endurákvörðun ríkisskattstjóra felld úr gildi að því er varðar árin 2014 og 2015.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Vaxtagjöld - lán milli tengdra aðila

     

    Úr niðurstöðum úrskurðar yfirskattanefndar nr. 155/2018:

     

    „[...]

     

    Kærandi í máli þessu er einkahlutafélag sem hefur þann tilgang samkvæmt samþykktum sínum m.a. að reka læknisþjónustu, sérfræðiráðgjöf og kaup og sölu verðbréfa. Málið varðar tvo lánssamninga sem eini hluthafi kæranda, B, og kærandi gerðu með sér á árunum 2010 og 2011. Með lánssamningi, dags. 23. október 2010, var kveðið á um lán hluthafans til kæranda allt að fjárhæð 250.000.000 kr. til sex mánaða og með lánssamningi, dags. 31. mars 2011, var kveðið á um lán hluthafans til kæranda að fjárhæð 30.000.000 kr. til fjögurra ára. Með síðari viðaukasamningum var lánstími framlengdur, síðast til 30. júní 2018 í tilviki beggja gerninganna. Vextir af lánunum voru reiknaðir árlega í samræmi við ákvæði samninganna og síðari viðaukasamninga. Fjárhæð vaxta var jafnan bætt við höfuðstól lánanna og fóru þannig ekki fram beinar greiðslur til hluthafa kæranda vegna vaxta af lánunum á þeim árum sem hér um ræðir. Mun hluthafinn ekki heldur hafa tilfært neinar vaxtatekjur af veittum lánum í skattframtölum sínum. Reiknaðir áfallnir vextir voru á hinn bóginn gjaldfærðir í rekstrarreikningum og skattskilum kæranda.

     

    Nánar virðist mega draga forsendur ríkisskattstjóra fyrir hinum kærðu breytingum saman í fjóra liði. Í fyrsta lagi telur ríkisskattstjóri að ítrekuð framlenging umræddra lána frá hluthafa félagsins, án þess að greitt hafi verið af lánunum þótt svigrúm hafi verið til þess, gefi þeim svipmót þess að vera ótímabundin ráðstöfun fjármuna til kæranda án sérstaks gjalddaga og þannig bera einkenni hlutafjárframlags en ekki raunverulegrar lánveitingar. Í öðru lagi vísar ríkisskattstjóri til þess að ekki hafi verið settar sérstakar tryggingar fyrir endurgreiðslu lánanna í samningum um þau, svo sem veitt veð í keyptum hlutabréfum, en þetta sé óvenjulegt í viðskiptum milli óháðra aðila. Í þriðja lagi skírskotar ríkisskattstjóri til þess að lánin hafi orðið til þess að hlutfall skulda í rekstri kæranda sé mjög hátt og íþyngjandi fyrir reksturinn. Í fjórða lagi hafi gjaldfærsla vaxta í skattskilum kæranda leitt til lækkunar á skattstofni kæranda, en hins vegar hafi ekki komið til skattgreiðslna hjá eiganda kæranda þar sem engar greiðslur vaxta hafi farið fram til hans. Dregur ríkisskattstjóri þá ályktun af þessu að skattalegar ástæður hafi búið að baki greindum ráðstöfunum.

     

    Eins og fyrr segir hefur ríkisskattstjóri ekki dregið í efa að rekstrarlegar ástæður hafi verið fyrir lántökum kæranda þegar þær fóru fram á árunum 2010 og 2011. Hins vegar hafi sú staðreynd að ítrekað var framlengt í lánunum og tekjur kæranda af fjárfestingu félagsins ekki verið nýttar til greiðslu þeirra gefið lánunum annað svipmót en í upphafi. Af þessu tilefni skal tekið fram að fallast verður á það með ríkisskattstjóra að lánstími umfram það sem telja má rekstrarlegt tilefni til, við þær aðstæður sem í málinu greinir og sérstaklega í ljósi tengsla aðila, kann vissulega að skipta máli við mat á hlutaðeigandi gerningi. Af hálfu kæranda hafa komið fram þær skýringar í þessu sambandi að á árinu 2012 hafi orðið ljóst að fjárfesting kæranda myndi verða lengur að skila sér en áætlanir hefðu gert ráð fyrir, einkum vegna þess að í ljós hefði komið að Y ehf. kynni að verða fyrir áföllum vegna ágreinings dótturfélagsins við skattyfirvöld. Því hafi forsendur breyst hvað varðaði getu kæranda til endurgreiðslu. Fyrir liggur að Y ehf. seldi hlut sinn í X ehf. samkvæmt ákvörðun stjórnar félagsins 16. október 2016. Eins og kærandi hefur rakið vildi félagið ekki una þeirri ráðstöfun af tilgreindum ástæðum. Rataði ágreiningurinn til dómstóla og lauk málinu með dómi á árinu 2016. Með tilkynningu til hlutafélagaskrár, dags. 15. maí 2017, var tilkynnt um lækkun hlutafjár í Y ehf. og nam greiðsla til hluthafa alls 2.459.535.320 kr., en kærandi var eigandi um 28% hlutafjár. Þá þegar hafði gjalddagi hinna umdeildu lána kæranda verið færður til 30. júní 2018 með viðaukum, dags. 15. apríl 2017. Fær þannig ekki staðist, sem ríkisskattstjóri heldur fram, að þessar breytingar á skilmálum lánanna hafi verið gerðar eftir að kæranda áskotnuðust tekjur vegna sölu hlutarins í X ehf. Í úrskurði ríkisskattstjóra er vikið að þeim upplýsingum í bréfi umboðsmanns kæranda, dags. 25. september 2017, að félagið skoði fjárfestingar í öðrum félögum eða eignum vegna tekna af hlutafjárlækkun Y ehf., og talið að þær styrki ályktun embættisins um raunverulegt inntak fyrri lánssamningsins og að hann tengist ekki fjárfestingunni í Y ehf./X ehf. Út af fyrir sig má fallast á þetta, a.m.k. að því leyti sem skilja má skýringar kæranda þannig að ekki standi til að greiða af lánunum, enda ljóst að upphafleg ástæða fyrir lántökunni er þá ekki lengur fyrir hendi. Um þetta kom þó ekkert ákveðið fram í skýringum kæranda og því þvert á móti haldið fram í kæru til yfirskattanefndar að ekki standi annað til en að greiða lánin á gjalddaga þeirra. Að þessu athuguðu og að virtum skýringum kæranda að öðru leyti varðandi breytingar á gjalddögum lánanna, sem ekki verður talið að ríkisskattstjóri hafi hrakið með rökstuddum hætti, verður ekki talið að lánstími sé í heild sinni með þeim hætti að skipt geti sköpum í málinu. Tekið skal fram að samkvæmt upplýsingum kæranda fór greiðsla lánanna fram á gjalddaga í lok júlí 2018.

     

    Víkur þá að þeirri athugasemd ríkisskattstjóra, er lýtur að ákvæðum lánssamninganna, að óeðlilegt sé að hluthafi kæranda hafi ekki áskilið sér sérstaka tryggingu fyrir endurgreiðslu lánanna. Þess er að geta varðandi þetta atriði að það verður frekast talið horfa að gildi lánssamninganna í öndverðu, en engar breytingar urðu á hlutaðeigandi ákvæðum þeirra á þeim árum sem málið tekur til. Allt að einu virðist ríkisskattstjóri hafa talið lánssamningana geta staðist sem slíka þegar til þeirra var stofnað, svo sem fram er komið, þótt síðar til komin atvik þættu kippa undan þeim fótunum. Hvað sem þessu líður er til þess að líta um þetta atriði að í báðum lánssamningunum eru ítarleg ákvæði um upplýsingaskyldu lántaka (kæranda) gagnvart lánveitanda, takmarkanir varðandi ráðstöfun eigna án samþykkis lánveitanda og aðrar skyldur kæranda sem telja má til þess fallnar að gæta hagsmuna lánveitanda. Þar á meðal skuldbatt kærandi sig til að setja ekki sérstakar tryggingar fyrir lánum sem félagið tæki eða öðrum fjárhagslegum skuldbindingum nema sams konar trygging yrði sett fyrir skuldbindingum samkvæmt lánssamningnum. Þótt virða verði þessi ákvæði í ljósi þess að hluthafi kæranda fór með öll stjórnunarvöld innan félagsins verður ekki hjá því litið að eftir orðan sinni fela þau í sér ríkar skuldbindingar af hálfu félagsins. Verður ekki annað séð en að í þessum ákvæðum komi fram hliðstæð trygging fyrir réttum efndum lánssamninganna og ætla má að yrði talin ásættanleg væri um að ræða viðskipti við ótengdan aðila.

     

    Standa þá eftir þær forsendur ríkisskattstjóra sem lúta annars vegar að hækkandi hlutfalli skuldsetningar miðað við efnahag kæranda og hins vegar að meðferð vaxta af meintum lánum í skattskilum kæranda og hluthafa félagsins. Þessi umfjöllun ríkisskattstjóra virðist samþætt og vera þungamiðja í þeirri ályktun hans að skattalegar ástæður hafi búið að baki þeim ráðstöfunum sem í málinu greinir. Veigamestur þáttur í rökfærslu ríkisskattstjóra í þessu sambandi er að með því að svo hafi um samist að áföllnum árlegum vöxtum skyldi bætt við höfuðstól lánanna – og því engar greiðslur vaxta inntar af hendi til lánveitanda – komi ekki til skattlagningar vaxtatekna hjá honum fyrr en á gjalddaga lánanna á sama tíma og kærandi njóti frádráttar vaxtagjalda í sínum skattskilum. Í ljósi þess sem fyrr segir um skyldu til tekjufærslu greiðslukræfra vaxta, sbr. 2. tölul. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 90/2003, verður ekki séð að þessar röksemdir ríkisskattstjóra fái staðist. Verður því ekkert lagt upp úr þessum þætti í forsendum ríkisskattstjóra.

     

    Samkvæmt framansögðu og að virtum fram komnum skýringum kæranda þykja hinar kærðu ákvarðanir ríkisskattstjóra varðandi gjaldfærða vexti af skuld við hluthafa í rekstrarreikningum kæranda fyrir rekstrarárin 2011, 2012, 2013, 2014 og 2015 ekki á nægum rökum reistar. Er aðalkrafa kæranda því tekin til greina. Það leiðir af niðurstöðu þessari að álag samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 fellur niður.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

     

  • Tollflokkun - framleiðsluaðferð olíu

     

    Úr niðurstöðum úrskurðar yfirskattanefndar nr. 153/2018:

     

    „[...]

     

    Í almennum reglum um túlkun tollskrárinnar, sem lögfest var sem viðauki við tollalög nr. 88/2005, kemur fram að við flokkun samkvæmt tollskrá skuli fyrirsagnir á flokkum, köflum og undirköflum einungis vera til leiðbeiningar. Í lagalegu tilliti skuli tollflokkun byggð á orðalagi vöruliða og athugasemdum við tilheyrandi flokka eða kafla.

     

    Heiti 15. kafla tollskrár er „Feiti og olíur úr dýra- og jurtaríkinu og klofningsefni þeirra; unnin matarfeiti; vax úr dýra- eða jurtaríkinu.“ Vöruliðir 1507–1515 taka til jurtafeiti og jurtaolíu, svo og þátta hennar, einnig hreinsað en ekki efnafræðilega umbreytt. Nánar tiltekið taka vöruliðir 1507–1514 til jurtafeiti og -olíu úr nánar tilgreindum jurtum, en í vörulið 1515 fellur „Önnur órokgjörn jurtafeiti og -olía (þar með talin jójóbaolía) og þættir hennar, einnig hreinsað en ekki efnafræðilega umbreytt“. Feiti eða olía úr línfræjum (hörfræjum) er ekki tilgreind í vöruliðum 1507–1514 og verður því að teljast falla í vörulið 1515. Er raunar ekki ágreiningur um það í málinu.

     

    Vöruliður 1515 skiptist í fimm undirliði. Þar af tekur undirliður 1515.11 til línolíu og þátta hennar. Undirliðurinn skiptist í tollskrárnúmer 1515.1100 (Línolía og þættir hennar: Hrá olía) og 1515.1900 (Línolía og þættir hennar: Annað). Undirliðurinn 1515.90, sem kærandi telur eiga við vöruna, skiptist í tollskrárnúmer 1515.9001 (Annað: Til matvælaframleiðslu) og 1515.9009 (Annað: Annars). Þar sem línolía og þættir hennar fellur samkvæmt orðalagi undirliðar 1515.11 í þann lið kemur ekki til álita að telja undirlið 1515.90 eiga við um vöruna, sbr. reglu 6 í almennum reglum um túlkun tollskrár. Með hliðsjón af framleiðsluaðferð olíunnar er fallist á það með tollstjóra að flokka beri vöruna í tollskrárnúmer 1515.1100. Það tollskrárnúmer er ekki tilgreint í viðauka við lög um virðisaukaskatt sem vísað er til í 8. tölul. 2. mgr. 14. gr. laganna. Kröfu kæranda er samkvæmt þessu hafnað.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Stimpilgjald - gjaldskyldur aðili

     

    Úr niðurstöðum úrskurðar yfirskattanefndar nr. 153/2018:

     

    „[...]

     

    Á hinn bóginn fer ekki á milli mála að eins og aðrar skattaívilnanir laga nr. … er greind undanþága frá stimpilgjaldi bundin við kæranda og leysir ekki aðra aðila undan gjaldskyldu til stimpilgjalds eftir lögum nr. 138/2013. Verður því að telja að úrlausn málsins velti á því hvern telja beri gjaldskyldan samkvæmt síðastgreindum lögum vegna sölu fasteignanna að K, þ.e. kæranda sem seljanda fasteignanna eða X ehf. sem kaupanda eignanna.

     

    [...]

     

    Samkvæmt framansögðu verður að skýra ákvæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 138/2013 svo, að því er tekur til gjaldskyldu vegna skjals er varðar eignayfirfærslu fasteigna, að sá aðili beri ábyrgð á greiðslu stimpilgjalds er með skjali öðlast eignarráð að hinni yfirfærðu fasteign, þ.e. kaupanda eignar í venjulegum fasteignaviðskiptum, sbr. og fyrrgreindar athugasemdir í frumvarpi til laga nr. 138/2013 þar sem gengið er út frá þessu. Fær sú niðurstaða jafnframt ríkan stuðning af samanburði við ákvæði eldri laga um stimpilgjald nr. 36/1978, sbr. 1. mgr. 16. gr. þeirra laga, og beitingu þeirra laga í réttarframkvæmd, sbr. dóm Hæstaréttar Íslands 7. apríl 1998 í máli nr. 293/1997 (H 1998:1537). Getur engu breytt um þetta þótt samningsaðilar semji um það sín á milli að seljandi skuli standa straum af stimpilgjaldi, enda verður ekki hróflað við lögbundinni gjaldskyldu með slíkum einkaréttarlegum samningum. X ehf. bar því ábyrgð á greiðslu stimpilgjalds af kaupsamningum um fasteignirnar að K og telst gjaldandi og gjaldskyldur aðili í skilningi laga nr. 138/2013, sbr. 2. mgr. 2. gr. þeirra. Samkvæmt því og þar sem undanþáguákvæði laga nr. … getur samkvæmt framansögðu ekki leyst X ehf. undan lögákveðinni gjaldskyldu verður að hafna kröfu kæranda í máli þessu. [...]“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Unnið að innleiðingu tilskipunar á sviði net- og upplýsingakerfa

    Stefnt er að nýrri heildarlöggjöf á sviði net- og upplýsingaöryggis gagnvart þeim aðilum sem veita nauðsynlega þjónustu innviða s.s. orku-, vatns-, fjármála- og flutningsfyrirtæki ásamt stofnanna á sviði heilbrigðismála og stafrænna innviða. Einnig á löggjöfin að ná til aðila sem veita stafræna þjónustu en þar undir falla m.a. aðilar sem veita aðild að skýjaþjónustum, netmörkuðum og leitarvélum á netinu. Meginmarkmið er að stuðla að auknu öryggi net- og upplýsingakerfa þannig að áreiðanleiki og öryggi m.t.t. efnahagslegrar og samfélagslegar starfsemi sé betur tryggt en jafnframt að stuðla að samræmdum viðbrögðum aðila er upp koma öryggisfrávik. 

     

    Gagnvart rekstraraðilum, sem eiga að falla undir fyrirhuguð lög, fela þau m.a. í sér eftirtaldar rekstrarkröfur:

     

    • Viðeigandi og hæfilegar tæknilegar og skipulagslegar ráðstafanir þurfa að vera fyrir hendi, þ.e. fyrirbyggja og lágmarka þarf tjón þannig að samfella í rekstri kerfa sé tryggð.
    • Tryggja þarf öryggisstig net- og upplýsingakerfa í samræmi við metna áhættu og nýjustu tækni. Þannig að hægt sé að sýna fram á að samræmi sé í því hvernig þessu er mætt, m.t.t. þeirra krafna sem gerðar eru til innviða hverju sinni að hálfu þjóðfélagsins.
    • Framkvæmd áhættumats og auknar kröfur til þess að gripið sé til nauðsynlegra öryggisráðstafana.
    • Aukin tilkynningarskylda.

     

    Með lögunum yrði hlutverk netöryggissveitar mjög eflt ásamt því að komið væri á öryggiskröfum og tilkynningarskyldu um öryggisfrávik. Einnig er kveðið á um samhæfingu aðgerða, skilgreiningu á hlutverki stjórnvalda, eftirlit yrði mjög aukið ásamt því að með lögunum yrði samþykkt stefna stjórnvalda um öryggi net- og upplýsingakerfa.

     

    Í frumvarpsdrögunum er að finna skilgreiningu á því hverjir það eru sem teljast rekstraraðilar nauðsynlegrar þjónustu og stafrænir þjónustuveitendur. En það eru aðilar sem veita þjónustu á einhverju eftirtalinna sviða:

     

    • Orkuveitur (rafmagn, olía og gas)
    • Flutningar (í lofti, sjó og vatnaleiðum, vegum og járnbrautarflutningar)
    • Bankaþjónusta (lánastofnanir)
    • Fjármálamarkaðir (rekstraraðilar viðskiptavettvangs og miðlægir mótaðilar)
    • Heilbrigðisþjónusta (þ.m.t. spítalar og einkareknar læknastofur)
    • Vatnsveita
    • Stafræn grunnvirki/þjónustuveitandi.

     

    Undir skilgreininguna stafrænn þjónustuveitandi falla þeir aðilar sem veita stafræna þjónustu á netmarkaði, leitarvélar á netinu eða skýjavinnsluþjónustu. Með netmarkaði er vísað til þess að markaðurinn gerir neytendum og seljendum kleift að gera sölu- eða þjónustusamninga við aðra seljendur og telst sem lokaákvörðunarstaðurinn fyrir gerð slíkra samninga.  Hér ekki vísað til milliliðar s.s. þar sem borin eru saman verð frá ólíkum aðilum og neytandanum síðan vísað á ákveðna vöru eða þjónustu hjá ákveðnum seljenda.  Hér getur verið um að ræða þjónusta á sviði gagnameðferðar s.s vinnsla á færslum, gagnasöfnun eða gerð persónusniðs fyrir notendur.  Einnig ber að skilja það sem svo að þar sem verslanir fyrir hugbúnað, sem starfa sem netverslanir og gera það mögulegt að dreifa hugbúnaði stafrænt eða hugbúnaðarforritum frá þriðja aðila, séu ein tegund netmarkaðar. Leitarvél á netinu gerir notanda kleift að framkvæma leit á öllum vefsetrum á grundvelli fyrirspurnar um hvers kyns viðfangsefni. Skýjaþjónusta nær yfir fjölþætta starfsemi sem hægt er að bjóða á ólíkan hátt. Skv. frumvarpinu nær það til skýjavinnsluþjónustu sem leyfir aðgang að skalanalegum og teygjanlegum brunni samnýtanlegra aðfanga til tölvuvinnslu s.s. netkerfi, netþjónar eða annars konar grunnvirki, geymslu, hugbúnað og þjónustu. Skalanaleiki vísar til þess að þjónustuveitandi skýjaþjónustu getur mætt eftirspurn með sveigjanlegum hætti án landfræðilegrar takmarkana.  Við skilgreiningu á skýjaþjónustu er einnig vísað til þess að um sé að ræða tölvuvinnslu  sem veitt er mörgum notendum sem gert er kleift að deila sameiginlegum aðgangi að þjónustunni, þar sem vinnslan fer fram fyrir hvern notanda fyrir sig þrátt fyrir að sami rafræni búnaðurinn útvegi þjónustuna.

     

    Í þeirri stefnu sem mörkuð er, má finna framtíðarsýn til ársins 2026 um net- og upplýsingaöryggi þar sem mörkuð eru fjögur meginmarkmið þeirrar sýnar. Í fyrsta lagi er talað um að efla getu þannig að almenningur, fyrirtæki og stjórnvöld búi yfir þekkingu, getu og tækjum sem þarf til að verjast netógnum. Aukið áfallaþol þannig að geta til greiningar, viðbúnaðar og viðbragða verði bætt og öryggi verði órjúfanlegur þáttur í þróun og viðhaldi net- og upplýsingakerfa.  Bætt löggjöf hérlendis þannig að hún verði í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar á sviði netöryggis og persónuverndar. Traust löggæsla þannig að innviðir lögreglunnar styðji við og hafi hæfni og búnað til að leysa úr málum er varða net- og upplýsingaöryggi.

     

    Í 14. gr. frumvarpsdraganna er kveðið á um skipulag net- og upplýsingaöryggis en þar eru lagðar kröfur á rekstraraðila nauðsynlegrar þjónustu og stafræna þjónustuveitendur.  Þar er m.a. fjallað um tíðni frávika, umfang þeirra og áhrif. Skaðlegar aðgerðir sem geta falið í sér hættu gagnvart miklum skaða og truflað rekstur þjónustunnar og hamlað atvinnustarfsemi eða valdið fjárhagstjóni.  Einnig eru gerðar kröfur um áhættustýringu sem fela í sér áhættumat og framkvæmd öryggisráðstafana, auðkenningu áhættu í atvikum og til að koma í veg fyrir, greina, meðhöndla og draga úr áhrifum þeirra.

     

    Jafnframt eru gerðar kröfur til rekstraraðila um gerð viðeigandi og hóflegra, tæknilegra og skipulagslegra ráðstafana þannig að stuðla megi að háu öryggisstigi að teknu tilliti til mögulegrar áhættu sem getur skapast.  Skjalfesta skal öryggisráðstafanir ásamt því að gera þarf neyðaráætlanir sem framkvæma þarf prófanir á, hafa eftirlit með og endurmeta með reglubundnum hætti.

     

    Með auknu eftirliti stjórnvalda, svo nefndu ex-ante eftirliti gagnvart rekstraraðilum,  er kveðið m.a. á um heimild eftirlitsyfirvalds að krefjast allra nauðsynlegra upplýsinga til að meta öryggi net- og upplýsingakerfa.  Þannig geta eftirlitsyfirvöld framkvæmt úttektir til könnunar á skjalfestingu skipulags öryggis net- og upplýsingakerfa. Gagnvart stafrænum þjónustuveitendum er kveðið á um svo nefnt ex-post eftirlit en með vísan í 15. gr. tilskipunarinnar getur eftirlitsvald gripið til aðgerða með eftir á eftirlitsráðstöfunum þegar sannanir liggja fyrir varðandi að stafræni þjónustuveitandinn sé ekki að uppfylla kröfur í samræmi við ákvæði tilskipunarinnar.  Eftirlitsvaldið getur í kjölfarið krafist þess að bætt verði úr öllum tilvikum þar sem kröfum frumvarpsins er ekki mætt.  Grundvallar skilyrðið hér er að fram hafi komið rökstuddur grunur frá stafræna þjónustuveitandanum sjálfum, eftirlitsaðilanum eða notenda þjónustunnar.

     

    Í 3. mgr. 17. gr. tilskipunarinnar er kveðið á um heimild eftirlitsstjórnvalda til að krefjast sönnunar fyrir skilvirkri framkvæmd öryggisreglna s.s. byggt á öryggisúttekt sem eftirlitsvaldið framkvæmir eða fær til þess hæfan úttektaraðila.  Slíkar úttektir geta snúið að afmörkuðum hluta öryggisskipulags eða stærri heildstæðari úttekt, allt frá skrifborðsúttekt til vettvangsskoðana.  Við slíkar úttektir verður m.a. stuðst við úttektaraðferðir ISO-27001 staðalsins.

     

    Gerð er krafa til bæði rekstraraðila nauðsynlegrar þjónustu og stafrænna þjónustuveitanda að tilkynna, án ástæðulausrar tafar, til hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvalds og netöryggissveitar um atvik sem hafa umtalsverð áhrif á samfellu þjónustu.  Ákveðinn greinarmunur er gerður á tilkynningaskyldu þessara tveggja aðila sbr. 1. – 3. tölulið 16. gr. frumvarpsdraganna.  Við matið þarf m.a. að líta til umfangs atviks á virkni þjónustu og umfang áhrifa atviks á efnahagslega og samfélagslega starfsemi. Þrátt fyrir að sett séu ákveðin lágmarksviðmið vegna tilkynninga eru aðilar hvattir til að tilkynna a.m.k. til netöryggissveitar um smærri atvik og netógnir sem kunna að koma upp í og við net- og upplýsingakerfum þeirra.

     

    Í 19. gr. frumvarpsdraganna er kveðið á um þær heimildir sem netöryggissveit Póst- og fjarskiptastofunnar hafi til að starfrækja verkefni sín samkvæmt frumvarpinu.  Í þessum heimildum felst einnig uppsetning á vöktunarbúnaði við net- og upplýsingakerfi mikilvægra innviða en með heimildinni er netöryggissveitinni kleift á grundvelli samnings við viðkomandi rekstraraðila mikilvægs innviðar, að greina ummerki um árásir, spillikóða og fá upplýsingar sem geta falið í sér vísbendingar um aðstæður sem geta falið í sér áhættu. Að auki er í 20. gr. frumvarpsdraganna skilgreindur aðgangur netöryggissveitar að upplýsingum ásamt því að þeim rekstraraðilum sem eiga að falla undir lögin, er gert að afhenda gögn til netöryggissveitarinnar gögn sem hún kann að óska eftir, eigi síðar en 12 tímum eftir að beiðnin berst.  Sérstaklega er tilgreint í umræddri grein að réttur stjórnvaldsins verði ekki takmarkaður með vísan í reglur um þagnarskyldu.

     

    Velta má fyrir sér hvernig 19. og 20 gr. frumvarpsdraganna samræmast nýjum lögum um persónuvernd nr. 90/2018 og ljóst að vald netöryggissveitarinnar verður gert verulegt nái lögin fram að ganga í óbreyttri mynd í frumvarpsdrögunum.

     

    Áætlað er að lögin taki gildi 1. janúar 2019 en jafnframt er í frumvarpsdrögunum heimildir ráðherra til að setja reglugerðir um ákveðin ákvæði, þar sem mælt er nánar fyrir um útfærslu. Í hlekk að ofanverðu með fréttinni er að finna núverandi stöðu mála varðandi frumvarp til laga um öryggi net- og upplýsingakerfa mikilvægra innviða á samráðsgáttinni. Þar má einnig nálgast frumvarpsdrögin, en niðurstöður í kjölfar samráðs hafa þó ekki enn verið birtar.

  • Heimagisting – aukið eftirlit og boðaðar breytingar

     

    Greinin í fullri lengd:

     

    Eins og þekkt er orðið var samningur um eflingu heimagistingarvaktar undirritaður síðasta sumar af Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, ráðherra ferðamála og Þórólfi Halldórssyni, sýslumaður á  höfuðborgarsvæðinu. Fól samningurinn í sér 64 milljón króna fjárveitingu til embættis Sýslumanns á höfuðborgarsvæðinu til að sinna hlutverki sínu sem eftirlitsaðili með heimagistingu á öllu landinu.

     

    Á síðustu vikum hefur borið á því að hið aukna eftirlit sé að færast enn frekar í aukana. Starfsmönnum á eftirlitssviði með heimagistingu hjá Sýslumannsembættinu á höfuðborgarsvæðinu hefur fjölgað og hefur borið á að embættið hafi hafið vettvangsrannsóknir í kjölfar ábendinga um möguleg brot gegn lögum nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald.

     

    Enn fremur hefur Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra birt drög af frumvarpi til laga um breytingu á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald, nr. 85/2007. Voru drög þessi birt á samráðsvefnum Island.is og barst ráðuneytinu 12 umsagnir í gegnum vefinn. Frumvarpið boðar þrjár breytingar er varða heimagistingu. Í fyrsta lagi breyting á skilyrðum til skráningar heimagistingar en boðuð breyting gerir ráð fyrir að þinglýst eignarhald yfir fasteign verði gert að skilyrði fyrir skráðri heimagistingu. Í öðru lagi fela breytingarnar í sér samræmingu á málsmeðferð og ákvörðun sekta milli skráningarskyldra og rekstrarleyfisskyldra aðila vegna leyfisskyldrar gististarfsemi annars vegar og skráningarskyldrar heimagistingar hins vegar. Í þriðja lagi er lögð til breyting er varðar eftirlit með skilum á nýtingaryfirlitum einstaklinga sem leigja út húsnæði sitt og skrá undir heimagistingu.

     

    Af umsögnum við frumvarpið, sem finna má á samráðsvefnum Island.is, er ljóst að um skiptar skoðanir er að ræða um ágæti breytingarinnar um að þinglýst eignarhald verði gert að skilyrði fyrir skráningu á heimagistingu. Áhugavert verður að fylgjast með framvindu þessa frumvarps og áframhaldandi þróun í framkvæmd eftirlits sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu.

     

    Með vísan til ofangreinds telur KPMG fullt tilefni til að taka saman helstu atriði er varða heimagistingu miðað við núverandi löggjöf og framkvæmd.

     

    1. Samkvæmt fyrrnefndum lögum skal aðili sem hyggst bjóða upp á heimagistingu tilkynna sýslumanni um þær fyrirætlanir, m.ö.o. skrá heimagistingu. Heimagisting er gisting gegn endurgjaldi á lögheimili einstaklings eða í einni annarri fasteign sem hann hefur til persónulegra nota og er í hans eigu. Þá má ekki leigja umræddar eignir í heimagistingu í fleiri en 90 daga á hverju almanaksári né mega tekjur vegna leigunnar nema hærri fjárhæð en kr. 2.000.000.

     

    2. Skráning heimagistingar gildir út almanaksárið og skal endurnýjast á hverju ári. Skráning kostar kr. 8.560 og með henni skal fylgja: A) Staðfesting á að húsnæðið sé fullnægjandi með tilliti til hollustuhátta samkvæmt lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir. B) Staðfesting á að um íbúðarhúsnæði sé að ræða. C) Staðfesting á að húsnæði uppfylli kröfur um brunavarnir.

     

    3. Í lok hvers almanaksárs skal aðili með skráða heimagistingu skila til sýslumanns yfirliti yfir þá daga sem húsnæði var leigt út ásamt upplýsingum um leigutekjur.

     

    4. Skráning heimagistingar er bundin við einstaklinga og heimagisting á fleiri en fimm herbergjum eða rýmum fyrir fleiri en 10 einstaklinga telst ekki lengur heimagisting og þarf því að uppfylla strangari kröfur laga nr. 85/2007.

     

    5. Atriði er snúa að skattlagningu vegna heimagistingar:

    • Hafi einstaklingur fengið skráningu heimagistingar skulu tekjur hans af heimagistingunni skattlagðar sem fjármagnstekjur sem óheimilt er að færa frádrátt á móti. Skilyrði þess að svo sé um hnútana búið er að einstaklingurinn fylgi öllum skilyrðum heimagistingar sbr. töluliður 1 hér að ofan, þ.e. hvað varðar fjölda útleigðra daga og hámarksfjárhæð. Fari einstaklingur umfram þau mörk sem honum eru sett telst útleigan til atvinnurekstrartekna, en í því felst meðal annars að halda skal eftir staðgreiðslu af tekjunum og greiða af þeim virðisaukaskatt. Aukinheldur skal það tekið fram að í þeim tilvikum er heildarfjárhæð leigutekna vegna heimagistingar nemur hærri fjárhæð en hið lögboðna árlega hármark eða ef sýslumaður fellir niður skráningu heimagistingar falla allar leigutekjurnar á tekjuárinu undir atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi.

    • Fasteignaskattur af húsnæði sem er andlag heimagistingar getur tekið breytingum fylgi einstaklingur ekki reglum um heimagistingu við útleigu fasteignarinnar. Fari einstaklingur t.a.m. umfram þau lögmæltu mörk sem tilgreind eru í 1. tölulið hér að ofan er hætt við að sveitarfélagið sem fasteignin er staðsett innheimti hærri fasteignaskatt af fasteigninni með þeim rökum að ekki sé um íbúðarhúsnæði að ræða í skilningi laga um tekjustofn sveitarfélaga.

     

    6. Gæta skal að því númer skráningar, sem aðili fær úthlutað við afgreiðslu umsóknar sinnar um heimagistingu, fylgi allri markaðssetningu og kynningu á heimagistingunni, t.a.m. á vefsíðu Airbnb.

     

    Samkvæmt lögum nr. 85/2007 hefur sýslumaður heimild til að leggja stjórnvaldssektir á hvern þann sem brýtur gegn þeim skilyrðum sem sett eru fyrir heimagistingu. Getur sú sekt numið frá kr. 10.000 til kr. 1.000.000. Aðila er heimilt að skjóta ákvörðun sýslumanns til ráðherra innan þriggja mánaða frá því að honum var kynnt ákvörðunin. Ásamt þessu er lögreglustjóra heimilt að stöðva leyfisskylda starfsemi án fyrirvara eða aðvörunar.

     

    Frekari upplýsingar um skilyrði heimagistingar má finna í lögum nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Enn fremur bendir KPMG á vefsíðuna, www.heimagisting.is, sem fylgir þessari frétt en þar má finna góðar leiðbeiningar fyrir aðila sem hyggjast leigja út eign sína.