Velkomin á heimasíðu Skattatíðinda.is

Breytingar á sköttum og öðrum opinberum gjöldum eru tíðar. Breytingarnar skipta einstaklinga og fyrirtæki miklu máli og því er mikilvægt að fylgjast vel með. Á heimasíðu Skattatíðinda má ávallt nálgast nýjustu upplýsingar á aðgengilegan og einfaldan hátt.

 

Ef einhverjar spurningar vakna eru starfsmenn KPMG ehf. ávallt reiðubúnir að aðstoða.

E.g., 2017-07-25
E.g., 2017-07-25
  • Breytingar á tekjuskattslögum gerðar á vorþingi 2017

    Skattlagning húsaleigutekna manna

    Aukið var við tekjuskattslög nýrri grein, 58. gr. a, sem hefur að geyma ákvæði um skattlagningu tekna manna af útleigu á „íbúðarhúsnæði, frístundahúsnæði og öðru húsnæði“. Öðrum ákvæðum, sem ekki samrýmdust hinni nýju lagagrein, var ýmist breytt eða þau felld brott. Ákvæðið tekur eingöngu til tekna manna, en breytir engu um skattlagningu tekna lögaðila.

     

     

    Meginregla – atvinnurekstrartekjur

    Kveðið er á um þá meginreglu að tekjur manna af útleigu húsnæðis skuli skattlagðar sem tekjur af atvinnurekstri. Á það við um hvers konar húsnæði, þ.m.t. íbúðarhúsnæði og frístundahúsnæði. Meginreglan á jafnt við um langtímaleigu, sem fellur undir húsaleigulög (lög nr. 36/1994), og skammtímaleigu, sem fellur undir lög um gististaði o.fl. (lög nr. 85/2007). Breyting þessi tók gildi 1. janúar 2017, nema gagnvart langtímaleigu íbúðarhúsnæðis. Fram til 1. janúar 2018 gildir áfram ákvæði um að útleiga manns á íbúðarhúsnæði teljist ekki til atvinnurekstrar nema heildarfyrningargrunnur útleigðs húsnæðis nái 27.000.000 kr. í tilviki einhleypings en 54.000.000 kr. í tilviki hjóna eða annars samskattaðs fólks.

     

     

    Viðamiklar undantekningar frá meginreglunni

    Frá meginreglunni um atvinnurekstrartekjur eru gerðar tvær viðamiklar undantekningar, sem annars vegar taka til húsaleigutekna af íbúðarhúsnæði og hins vegar til tekna af heimagistingu.

     

     

    Húsaleigutekjur af íbúðarhúsnæði

    Ekki skulu teljast til atvinnurekstrartekna tekjur manna af útleigu íbúðarhúsnæðis, sem fellur undir húsaleigulög, svo framarlega sem hinar útleigðu eignir eru ekki fleiri en tvær. Útleiga íbúðarhúsnæðis í 30 daga eða skemur fellur ekki undir húsaleigulög heldur lög um gististaði o.fl. Ef útleigðar eignir eru fleiri en tvær teljast tekjur af útleigunni í heild vera atvinnurekstrartekjur. Breyting þessi tekur gildi 1. janúar 2018.

     

     

    Tekjur af heimagistingu

    Ekki teljast til atvinnurekstrartekna tekjur af heimagistingu, skv. lögum um gististarfsemi o.fl. Skilyrði er að heimagistingin hafi verið tilkynnt sýslumanni og fengið skráningarnúmer. Leigutekjur af heimagistingu geta að hámarki numið 2.000.000 kr. á ári. Heimagisting getur tekið til lögheimilis leigusala og einnar annarrar eignar í hans eigu til persónulegra nota hans. Samanlagður fjöldi daga í útleigu getur að hámarki verið 90. Ef leigutekjur fara yfir 2.000.000 kr. á ári, eða ef sýslumaður fellir niður heimagistingarskráningu, teljast allar leigutekjur viðkomandi árs vera atvinnurekstrartekjur. Ef tveir menn eða fleiri eiga saman eign skal gagnvart fjárhæðarmarkinu hjá hverjum og einum horft til heildarleigutekna af eigninni. Ef t.d. tveir menn eiga saman eign í útleigu og heildarleigutekjurnar eru 2.500.000 kr. þá skulu þær skattlagðar sem atvinnurekstrartekjur enda þótt leigutekjur hvors eiganda fyrir sig séu undir 2 milljónum. Breytingar þessar tóku gildi 1. janúar 2017.

     

     

    Leiga á móti leigu

    Áfram stendur heimild manna til að draga leigugjald af íbúðarhúsnæði til eigin nota frá leigutekjum hans af íbúðarhúsnæði sem ætlað er til eign nota. Heimildin er þó rýmkuð frá og með 1. janúar 2018, en frá þeim tíma verður ekki lengur skilyrði að útleigan sé tímabundin.

     

     

    Skattlagning helmings leigutekna

    Áfram standa ákvæði um að aðeins skuli skattlagður helmingur húsaleigutekna manna af útleigu íbúðarhúsnæðis sem ekki telst vera atvinnurekstur. Skatthlutfallið er áfram 20%. Þetta á jafnt við um menn sem bera hér ótakmarkaða og takmarkaða skattskyldu.

     

     

    Takmörkun á frádrætti vaxtagjalda – þunn eiginfjármögnun

    Gerð var sú breyting á ákvæði 57. gr. b tekjuskattslaga að takmörkun á frádrætti vaxtagjalda og affalla, sem mælt er fyrir um í ákvæðinu, tekur frá og með 1. janúar 2018 ekki aðeins til vaxtagjalda og affalla af lánum yfir landamæri heldur einnig til lánveitinga milli innlendra félaga innan sömu samstæðu. Takmörkun þessi er sú að frádráttur vaxtagjalda og affalla vegna lánaviðskipta milli tengdra aðila takmarkast við 30% af hagnaði lántakans. Með hagnaði er í þessu sambandi átt við hagnað fyrir fjármagnsliði, skatta, fyrningar og niðurfærslur eigna (EBITDA). Að því er eignarhlut í hlutdeildarfélögum varðar skal í þessu sambandi miða við kostnaðarverð en ekki hlutdeildaraðferð.

     

    Takmörkunin á ekki við ef;

    ·         vaxtagjöld og afföll af lánum frá tengdum aðilum er innan við 100 milljónir króna,

    ·         lántaki sýnir fram á að eiginfjárhlutfall hans er ekki lægra en tveimur prósentustigum

              undir eiginfjárhlutfalli samstæðunnar sem hann tilheyrir,

    ·         lántaki er fjármálafyrirtæki, vátryggingafélag eða félag í eigu slíkra fyrirtækja og í

              sambærilegum rekstri.

     

    Að virtum ábendingum í umsögnum um frumvarp til breytingalaganna beindi meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis því til fjármála- og efnahagsráðuneytisins að samhliða endurskoðun ákvæða um samsköttun verði tekið til skoðunar hvernig megi tryggja að þessi breyting komi ekki niður á eðlilegri fjármögnun innan samstæðu.

     

     

    Tilvísanir til annarra laga

    Leiðréttar voru tilvísanir í 28. gr. og 4. tölul. A-liðar 30. gr. tekjuskattslaga til ákvæða laga nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, í samræmi við gerðar breytingar á þeim lögum. Breytingarnar á lögum nr. 129/1997 fólust í því að auk lífeyrissjóða er ekki aðeins íslenskum fjármálafyrirtækjum og líftryggingafélögum heimilt að taka við viðbótarlífeyrissparnaði, heldur einnig hérlendum útibúum slíkra fyrirtækja og félaga með staðfestu á EES/EFTA/Færeyjum. Í skattframkvæmd virðist hvorki hafa verið dregið í efa að undanþegin tekjuskatti skv. 28. gr. tekjuskattslaga eru mótframlög vinnuveitanda til slíkra útibúa, né að framlög launþega til slíkra útibúa mynda frádráttarrétt skv. 4. tölul. A-liðar 30. gr. tekjuskattslaga.  Með lagfæringum þessum á tilvísunum hefur nú verið eytt hugsanlegum vafa í þeim efnum

     

     

    Nátttröll slegið af

    Orðið sjómannaafsláttur var fellt brott úr 28. gr. og 66. gr. tekjuskattslaga. Hin brott felldu orð voru þó orðin marklaus, því sjómannaafsláttur var felldur brott fyrir nokkrum árum síðan.

     

     

    Samsköttun félaga

    Í frumvarpi því, sem að gerðum breytingum í meðförum Alþingis varð að lögum nr. 59/2017, voru lagðar til umfangsmiklar breytingar á ákvæðum um samsköttun félaga. Annars vegar var lagt til að heimild til samsköttunar yrði ekki bundin við félög heimilisföst á Íslandi, heldur næði heimildin einnig til samsköttunar með félögum heimilisföstum í aðildarríkjum EES, EFTA og í Færeyjum, svo og með hérlendum föstum starfsstöðvum slíkra félaga. Hins vegar var lögð til veruleg þrenging á heimild til tapsnýtingar við samsköttun. Lagt var til að aðeins yrði heimilt að jafna saman tapi og hagnaði samskattaðra félaga innan viðkomandi rekstrarárs, en afnumin yrði heimild til nýtingar taps, sem myndast á samsköttunartímanum, milli samskattaðra félaga á síðari árum samsköttunartímans. Slíku ójöfnuðu tapi yrði aðeins því félaganna, sem það myndast hjá, heimilt að nýta á síðari árum. Fjármála- og efnahagsráðuneytið óskaði eftir því við efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis að felldar yrðu brott úr frumvarpinu tillögur þessar um breytingar á reglum um samsköttun. Taldi ráðuneytið tilefni til að endurskoða tillögurnar og hygðist það leggja nýjar tillögur fyrir Alþingi á haustþingi. Við þessari ósk varð þingnefndin og að tillögu hennar voru breytingatillögur þessar felldar brott úr frumvarpinu. 

  • Greiðslur til fósturforeldra - frádráttarbær kostnaður

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 101/2017: 

    Hvað sem líður réttmæti athugasemda kærenda um ósamræmi milli matsreglna ríkisskattstjóra og reglna um greiðslur barnaverndaryfirvalda til fósturforeldra eftir gildistöku reglugerðar nr. 858/2013 verður ekki fram hjá því litið að setning umræddra stjórnvaldsreglna heyrir að lögum undir ríkisskattstjóra og ráðherra, sbr. 118. gr. laga nr. 90/2003. Í þessu sambandi skal vísað til dóms Héraðsdóms Reykjavíkur frá 22. júní 1999 í málinu nr. E-3852/1998 (Magnús Hreggviðsson gegn íslenska ríkinu) sem staðfestur var með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 356/1999 hinn 10. febrúar 2000 þar sem m.a. reyndi á það hvort skattmatsreglur hvíldu á viðhlítandi grundvelli og gildi þeirra að öðru leyti. Kröfugerð kærenda í kæru, eins og hún er sett fram, felur í raun í sér kröfu um að yfirskattanefnd ákvarði breytingu á matsreglum þessum. Slík krafa getur ekki náð fram að ganga, enda er það atriði ekki á valdsviði yfirskattanefndar. Það athugist að með skattmatsreglum ríkisskattstjóra fyrir tekjuárið 2016 varð sú breyting frá fyrri árum varðandi ákvæði um frádrátt frá tekjum vegna fósturs barna að fram kemur að sé „tekið fram í samningi milli sveitarfélags og framteljanda að greiðslur vegna fósturbarns miðist við að framfærslukostnaður barnsins teljist vera hærri en nemur tvöföldum barnalífeyri er heimilt að færa umsamda fjárhæð vegna framfærslu til frádráttar í stað sannanlegs kostnaðar“. Umrætt ákvæði skattmatsreglna fyrir tekjuárið 2014 um frádrátt sem svarar til tvöfalds barnalífeyris kveður á um grundvöll fyrir áætlun frádráttar þegar gögn liggja ekki fyrir um beinan kostnað. Fallast má á það með kærendum að vandkvæðum geti verið bundið að leggja fram gögn um kostnað við framfærslu barna. Það verður þó ekki talið gilda um alla útgjaldaliði sem hér geta komið til álita, sbr. m.a. umfjöllun í úrskurði yfirskattanefndar nr. 14/2010. Þess er að geta að eins og fram kemur í nefndum úrskurði eru þess dæmi að við ákvörðun frádráttar að álitum hafi verið litið til upplýsinga um greiðslur viðkomandi sveitarfélags til fósturforeldris vegna sérgreindra liða. Áréttað skal að þrátt fyrir ærið tilefni hafa kærendur enga viðhlítandi grein gert fyrir útgjöldum sínum vegna barna sem um ræðir og hvorki lagt fram gögn um útgjöldin né rökstutt framtalda frádráttarfjárhæð. Liggur raunar ekki heldur neitt áreiðanlegt fyrir um ákvörðun greiðslna til kærenda. Þykir samkvæmt þessu ekkert hafa komið fram sem getur gefið tilefni til að hagga við ákvörðun ríkisskattstjóra. Kröfu kærenda í máli þessu er því hafnað.

  • Ívilnun í sköttum - tap á útistandandi kröfum

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 96/2017:

    Samkvæmt framansögðu þykir málið liggja þannig fyrir að það velti á því hvort rétt hafi verið að ríkisskattstjóri synjaði ívilnunarbeiðni kærenda á þeim grundvelli að ekki yrði séð að kærendur hafi getað vænst þess, þegar þau gengust í ábyrgð vegna skulda E, að ábyrgðin félli ekki á þau. Í þessari forsendu ríkisskattstjóra felst að kærendur hafi ekki gert sennilegt eða fært að því líkur að þau hefðu mátt vænta þess að veitt ábyrgð félli ekki á þau. Ljóst er að í þessu sambandi miðar ríkisskattstjóri við að ábyrgðin hafi verið veitt 8. febrúar 2009. Umræddan dag samþykktu kærendur veðsetningu í fasteign sinni til tryggingar lántöku E að fjárhæð 11.000.000 kr. hjá SPRON hf. sem gekk til greiðslu hluta skuldar hans við SPRON Verðbréf hf. í samræmi við samkomulag hans við verðbréfafyrirtækið sama dag. Samkvæmt þeim samningi skyldu SPRON Verðbréf hf. aflýsa tveimur tryggingabréfum í fasteign kærenda samhliða þinglýsingu veðskuldabréfsins. Var þar vísað til tryggingabréfa sem kærendur gáfu út 4. júlí 2008 að fjárhæð 6.000.000 kr. og 26. september 2008 að fjárhæð 5.000.000 kr. Samkvæmt samkomulaginu töldust þær veðsetningar standa til tryggingar umræddri skuld E og eru engin efni til annars en að ætla að kærendur hafi við gerð samkomulagsins talið svo vera. Að þessu athuguðu þykir ekki fá staðist hjá ríkisskattstjóra að líta á ábyrgðartöku kærenda samkvæmt umræddu samkomulagi án tengsla við veðheimild þeirra sumarið 2008. Þykir þvert á móti blasa við að ábyrgð kærenda sem veðsala vegna umræddra skuldbindinga E hafi upphaflega komið til 4. júlí 2008, svo sem bent var á í úrskurði yfirskattanefndar nr. 126/2016. Framhjá þessu lítur ríkisskattstjóri með öllu í úrlausn sinni, en heldur sig við það að ábyrgðin hafi komið til 8. febrúar 2009 og ályktar að kærendum hafi á þeim tíma mátt vera ljóst að ábyrgðin myndi falla á þau, enda hafi E „þegar á árinu 2008 verið ófær um að standa við skuldbindingar sínar“. Vegna þessarar forsendu sinnar hefur ríkisskattstjóri enga afstöðu tekið til þess hvort líklegt megi telja að kærendur hafi við veitingu ábyrgðar í júlí 2008 haft réttmætar væntingar um að ábyrgðin félli ekki á þau, sbr. d-lið 1. tölul. A-liðar 49. gr. reglugerðar nr. 245/1963, enda verður að skilja umfjöllun ríkisskattstjóra um hagi E á árinu 2008 svo að miðað sé við stöðu mála eftir fall stóru viðskiptabankanna þriggja í október það ár. Samkvæmt framansögðu verður að telja að verulegur annmarki hafi verið á rökstuðningi ríkisskattstjóra, sbr. 4. málsl. 1. mgr. 99. gr. laga nr. 90/2003 og 1. og 2. mgr. 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993

  • Refsimál - fjárdráttur - umboðssvik - vanskil VSK

    Úr héraðsdómi nr. S-930/2016:

    Þær úttektir sem voru utan marka rekstraráætlana hafi ákærða borið að leggja fyrir stjórn. Auk þess hefði verið treyst á heilbrigða skynsemi hans í þessum efnum enda hefðu samtökin ekki haft úr miklu að moða. Töldu þeir allir ljóst vera að kaup á áfengi ótengt risnu eða notkun leigubifreiða hér á landi tengdist ekki starfsemi SMÁÍS. Gera verður þá kröfu til þeirra sem gegna trúnaðarstörfum að þeir sanni, séu brigður bornar á, að þeir hafi haldið sig innan heimilda sinna. Ákærði tók ákvarðanir um ofangreindar úttektir upp á sitt eindæmi þrátt fyrir vitneskju sína um slæma fjárhagslega stöðu SMÁÍS. Dómurinn telur að í þessu ljósi verði að virða heimildir ákærða til úttekta af reikningi SMÁÍS. Þá telur dómurinn sannað með samhljóma framburði vitna og gögnum málsins að ákærði hafði ekki heimild til þess að verja fjármunum SMÁÍS til framangreindra úttekta. Gildir einu þó að um kaup á tækjum eða munum hafi verið að ræða sem nýttust honum í starfi, óformlega fundi þar sem umræðuefnið tengdist starfi hans á einn eða annan hátt eða greiðslur fyrir leigubifreiðar. Brot ákærða voru í öllum tilvikum fullframin. Af því sem rakið hefur verið er sannað að ákærða hafi verið ljóst að með úttektunum, sem ná yfir langt tímabil, hafi hann farið út fyrir heimildir sínar og fjárhagslega getu félagsins. Jafnframt var honum ljóst að hætta væri á að hann myndi valda félaginu verulegri fjártjónshættu og teljast skilyrði 243. gr. um auðgunarásetning uppfyllt. Verður ákærði sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. ð hann myndi valda félaginu verulegri fjártjónshættu og teljast skilyrði 243. gr. um auðgunarásetning uppfyllt. Verður ákærði sakfelldur fyrir fjárdrátt samkvæmt 247. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. 

     

    [...]

     

    Dómurinn telur að virða verði heimildir ákærða til úttekta af kreditkorti félagsins í ljósi vitneskju hans um afar slæma fjárhagslega stöðu samtakanna og þeirra skyldna sem hvíldu á honum sem framkvæmdastjóra. Var ákærði í aðstöðu sem hann misnotaði gróflega með áframhaldandi úttektum. Vissi stjórn SMÁÍS ekki betur en að þær rúmuðust innan rekstraráætlana og væru í samræmi við ársreikninga sem í reynd voru tilbúningur. Vísast að öðru leyti til fyrri umfjöllunar í niðurstöðukafla vegna I. kafla ákæru. Þau brot sem ákærði er sakfelldur fyrir voru öll fullframin. Af því sem rakið hefur verið er sannað að ákærða hafi verið ljóst að með úttektunum, sem ná yfir langt tímabil, hafi hann farið út fyrir heimildir sínar og skuldbundið SMÁÍS umfram fjárhagslega getu félagsins. Jafnframt var honum ljóst að hætta væri á að hann myndi valda félaginu verulegri fjártjónshættu og teljast skilyrði 243. gr. um auðgunarásetning uppfyllt. Verður ákærði sakfelldur fyrir umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

     

    [...]

     

    Ákærða er gefið að sök að hafa ekki fært bókhald félagsins rekstrarárin 2008 til og með ársins 2014. Hér fyrir dómi neitaði ákærði sök og bar  fyrir sig trassaskap í þessum efnum. Byggir hann á því að brot hans geti ekki talist stórfellt fyrir þær sakir einar að hafa skilað bókhaldsgögnum í plastpoka. Samkvæmt 1. gr. laga um bókhald nr. 145/1994 var SMÁÍS bókhaldsskyldur lögaðili. Ákærða bar sem framkvæmdastjóra skylda til að færa bókhald SMÁÍS í samræmi við ákvæði laganna. Vitnin A og E staðfestu að ákærði hefði ekki sinnt þessum skyldum sínum. Eru fyrrgreindar varnir ákærða að engu hafandi. Saknæmisskilyrði samkvæmt 36. gr. laga um bókhald er ásetningur eða stórfellt gáleysi. Skilyrði saknæmis eru uppfyllt. Brot gegn 37. gr. laganna varða fangelsi allt að sex árum samkvæmt 262. gr. almennra hegningarlaga. Í 1. mgr. 37. gr. laganna segir að brot gegn ákvæðinu teljist ætíð meiri háttar brot. Samkvæmt 1. tl. 1. mgr. ákvæðisins telst það meiri háttar brot ef maður færir ekki tilskilið bókhald fyrir sjálfan sig eða lögaðila þannig að hann uppfyllir ekki kröfu laga í meginatriðum. Telur dómurinn fullsannað að ákærði hafi gerst sekur um ofangreinda háttsemi og er brot ákærða rétt færð til refsiákvæða.

     

    [...]

     

    Ákærði hefur játað þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru þessari. Með skýlausri játningu ákærða, sem á sér stoð í rannsóknargögnum málsins, er fram komin lögfull sönnun um sekt hans vegna þeirra brota sem lýst er í ákæru. Brot hans eru þar rétt heimfærð til refsiákvæða. Ákærði lét undir höfuð leggjast að skila virðisaukaskattsskýrslum vegna þeirra uppgjörsára sem tilgreind eru í ákæru. Með vísan til 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, og til dómaframkvæmdar kemur því ekki til greina að færa refsingu hans niður í fésektar.

  • Alþjóðlegur samningur gegn skattundanskotum

    Eftirfarandi kemur fram á heimasíðu Fjármála- og efnahagsráðuneytisins:

    Fjölþjóðasamningurinn (Multilateral Instrument, MLI) tengist aðgerðaáætluninni gegn skattundandrætti skattsvikum og skattaflótta sem unnið hefur verið að frá árinu 2014 (Base Erosion and Profit Shifting, BEPS). Að baki áætluninni stóðu aðildarríki OECD ásamt G20-ríkjunum. Ísland tók virkan þátt í mótun og samþykkt BEPS aðgerðaáætlunarinnar. Hún felst í 15 aðgerðum, m.a. að vinna gegn þróun hjá alþjóðafyrirtækjum að komast hjá skattgreiðslum, t.d. með því að nýta glufur vegna mismunandi skattareglna í ríkjum sem gert hafa tvísköttunarsamning sín á milli. Nýi samningurinn felst annars vegar í því að eldri tvísköttunarsamningum verður breytt og ákvæði MLI ganga framar tilgreindum ákvæðum í gildandi tvísköttunarsamningi þátttökuríkja. Í farvatninu eru ýmsar afleiddar breytingar af BEPS og MLI sem rata munu inn í tvísköttunarsamningsfyrirmynd OECD. Meginmarkmið breytinganna er að taka af öll tvímæli um að tvísköttunarsamningum sé hvorki ætlað að ná fram lítilli eða engri skattlagningu né tvískattlagningu heldur standa gegn misnotkun og skattasniðgöngu.

  • Auðlegðarskattur - stjórnarskrá

    Úr dómi Hæstaréttar nr. 391/2016:

    Við mat á því hvort meðalhófs hafi verið gætt við álagningu viðbótarauðlegðarskatts á Ragnhildi samkvæmt viðmiðum Mannréttindadómstóls Evrópu er þess fyrst að geta, að ekki var þak á skattlagningarheimildinni með tilliti til heildartekna og heildarskatta. Á hinn bóginn voru skattleysismörk skattsins miklum mun hærri en áður hafði tíðkast hér á landi og skatthlutfallið verulega lægra eins og nánar er rakið í dómi Hæstaréttar í máli nr. 726/2013. Í annan stað verður að horfa til þess að eignir Ragnhildar rýrnuðu ekki þrátt fyrir skattlagninguna heldur jukust á þeim árum sem hér skipta máli. Þannig var skattstofn hennar til auðlegðarskatts í árslok 2011 samkvæmt skattframtali 2013 822.616.582 krónur en 984.569.140 krónur í árslok 2012 samkvæmt skattframtali 2014. Loks ber í þessu sambandi að líta til þess sem áður segir að gjaldárið 2014 greiddi Ragnhildur 31.620.915 krónur í heildarskatta sem voru 75,90% af tekjum hennar árið 2013, gjaldárið 2013 greiddi hún 26.321.811 krónur í heildarskatta sem voru 80,08% af tekjum ársins 2012 og gjaldárið 2012 greiddi hún 21.324.133 krónur í heildarskatta sem voru 3,20% umfram tekjur ársins 2011. Í ljósi eignastöðu Ragnhildar og tekna hennar samkvæmt framansögðu og ætlaðs framfærslukostnaðar verður í ljósi alls þess sem hér hefur verið rakið ekki litið svo á að álagning viðbótarauðlegðarskattsins umrædd ár hafi haft þau áhrif á fjárhagsstöðu Ragnhildar að skattlagningin teljist hafa verið óhófleg eða að um misbeitingu skattlagningarvalds hafi verið ræða. Fær það ekki breytt þessari niðurstöðu þótt heildarskattar hennar hafi eitt árið numið litlu hærri fjárhæð en heildartekjur, þar sem skattlagningarheimildin var tímabundin og viðbótarauðlegðarskattur aðeins lagður á fjórum sinnum. Ber í þessu sambandi að líta til þess sem segir í dómi Hæstaréttar í máli nr. 726/2013 að þar sem auðlegðarskattur er ein tegund eignarskatts skiptir ekki síst máli að gæta að því hversu íþyngjandi hann er til lengri tíma litið vegna þess að því hærra sem skatthlutfallið er samanlagt á stuttu árabili þeim mun meiri líkur eru til að skattlagningunni megi jafna til eignaupptöku í skilningi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar.

     

    Samkvæmt öllu framansögðu og að teknu tilliti til niðurstöðu Hæstaréttar í máli nr. 726/2013 verður hafnað þeirri meginmálsástæðu áfrýjanda að um óhóflega skattlagningu hafi verið að ræða, sem brotið hafi gegn 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 1. gr. samningsviðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu. Af þeirri niðurstöðu leiðir að skattlagningin gat hvorki farið gegn réttmætum væntingum Ragnhildar um ráðstöfun tekna sinna og annarra eigna né var brotinn á henni réttur samkvæmt 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu eins og áfrýjandi heldur fram. Með skírskotun til forsendna hins áfrýjaða dóms er staðfest sú niðurstaða að hvorki ákvörðun löggjafans um að undanþiggja rétt manna til eftirlauna og lífeyris auðlegðarskatti né forsendur þær sem liggja að baki skattlagningunni hafi farið í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Þá er og með vísan til forsendna staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna þeirri málsástæðu áfrýjanda að í lögum um auðlegðarskatt hafi falist afturvirk skattlagning.

  • Refsimál - vanskil VSK - bókhaldsbrot

    Úr héraðsdómi nr. S-31/2017:

    Á árinu 2008 var ákærði skráður stjórnarformaður og framkvæmdastjóri Bis ehf. með prókúru. Ákærði vildi ekki tjá sig fyrir dóminum en hann var yfirheyrður af skattrannsóknarstjóra og sérstökum saksóknara við rannsókn málsins. Í skýrslutöku hjá lögreglu vildi hann í fyrstu ekki tjá sig um framangreint, en sagðist svo ekki telja þetta rétt og ekki vera viss um að um sína undirskrift væri að ræða. Hjá skattrannsóknarstjóra viðurkenndi ákærði að hafa átt félagið og rekið það ásamt öðrum. Þá staðfesti hann að skráning í fyrirtækjaskrá væri rétt og kannaðist við undirskrift sína á tilkynningum til fyrirtækjaskrár. Ekki verður annað séð en að undirritanir á framangreindar tilkynningar stafi frá ákærða og hefur hann ekki gefið skýringu á breyttum framburði sínum. Samkvæmt þessu er sannað að ákærða hafi borið, lögum og stöðu sinni samkvæmt, að standa skil á virðisaukaskattsskýrslum í samræmi við reglur laga nr. 50/1988, sbr. 44. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Þá bar hann einnig ábyrgð á því að bókhald félagsins væri fært lögum samkvæmt. Með gögnum málsins er sannað að virðisaukaskattsskýrslum var ekki skilað vegna þeirra tímabila á árinu 2008 sem ákært er fyrir og að skatturinn var ekki greiddur. Þá var lögboðið bókhald félagsins ekki fært. Eins og að framan greinir hefur ákærði borið því við að ekkert bendi til þess að virðisaukaskattur hafi verið innheimtur og skattrannsóknarstjóri hafi talið reikningana tilhæfulausa. Í skýrslutöku af ákærða hjá skattrannsóknarstjóra kvaðst hann hafa gefið út þá reikninga sem byggt er á í málinu og hafa handskrifað þá auk þess sem hann hefði undirritað greiðslukvittanir. Hann kvað reikningana alla hafa verið greidda út í hönd og peningarnir hefðu verið notaðir til að greiða laun og fleira. Þá taldi hann að viðskiptafélagi hans hefði skrifað þann reikning sem hann kannaðist ekki við undirskrift á hjá lögreglu. Skylda ákærða til að skila virðisaukaskattsskýrslum og greiða skattinn stofnaðist við útgáfu reikninganna. Í 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, er refsing meðal annars lögð við því að maður afhendi ekki á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslu eða virðisaukaskatt, sem hann hefur innheimt eða bar að innheimta. Brot er því samkvæmt þessu fullframið þegar skýrsla eða skattur, sem innheimtur var eða bar að innheimta, er ekki afhent á réttum tíma og er refsinæmi verknaðarins óháð því hvort selt var gegn gjaldfresti eða hvort andvirði seldrar vöru eða þjónustu hafi þegar verið innheimt. Samkvæmt framburði ákærða sjálfs hjá skattrannsóknarstjóra var starfsemi í félaginu Bis ehf. og reikningar gefnir út á þess vegum vegna útseldrar vinnu og er það í samræmi við gögn málsins. Hann lýsti því að félagið hefði stundað viðskipti, meðal annars hefðu þeir leigt út vinnuafl og tekið að sér verkefni við smíðar. Ákærða bar því samkvæmt stöðu sinni að sjá til þess að bókhald væri fært í samræmi við lög og venjur, sbr. 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994. Samkvæmt öllu framangreindu verður ákærði sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru og er háttsemi hans rétt heimfærð til refsiákvæða.

  • Hrossarækt - atvinnurekstur

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 90/2017:

    Vegna umfjöllunar ríkisskattstjóra um umsvif kæranda á sviði umboðssölu með hross á fyrri árum skal tekið fram að rekstrarskýrslur með skattframtölum kæranda árin 2003 til og með 2011 bera með sér að hann hafi fram á árið 2010 stundað slíkan rekstur sem ríkisskattstjóri vísar til. Í rekstrarskýrslunum eru flest árin tilgreindar „birgðir“ án nánari skýringa og verður helst ráðið að þar séu hross færð til eignar. Þessum rekstri kæranda lauk á árinu 2010, eftir því sem ráðið verður af skattskilum hans, og voru m.a. engar birgðir tilgreindar í árslok það ár samkvæmt rekstrarskýrslu með skattframtali árið 2011. Ekki taldi kærandi heldur fram hesta til eignar í skattframtalinu. Í lið 4.4 í skattframtölum kæranda árin 2012, 2013, 2014 og 2015 var hins vegar gerð grein fyrir hrossaeign í árslok 2011, 2012, 2013 og 2014 sem var á bilinu fimm til tíu hross að meðtöldum tryppum og folöldum og fór hausum fjölgandi á tímabilinu. Hvað sem því líður liggur fyrir að kærandi telur sig ekki hafa á þessum árum, þar á meðal á árinu 2014, stundað hrossarækt í atvinnuskyni eða haft með höndum umboðssölu á hrossum eða aðra umsýslu með hross í sjálfstæðri starfsemi. Að því frátöldu sem fram kemur í greindum starfslokasamningi kæranda og K ehf. þykja málsgögn ekki benda í aðra átt að þessu leyti. Samkvæmt framansögðu verður ekki talið að neitt liggi fyrir með öryggi um viðskipti kæranda með hross á árinu 2014, önnur en söluna á hryssunni B, eða rekstrartengd umsvif hans á sviði hestamennsku að öðru leyti á því ári. Þá verður ekki annað séð en að þrjú ár þar á undan hafi kærandi ekki haft með höndum atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi, hvorki á sviði hrossaræktar né umboðssölu með lífdýr. Samkvæmt þessu verður að telja að skírskotun ríkisskattstjóra til hrossaviðskipta kæranda á fyrri árum sé langsótt. Atvinnurekstur kæranda á þessu sviði á síðara ári getur tæpast heldur haft verulega þýðingu. Sú staðreynd að greind viðskipti voru tengd starfslokum kæranda hjá vinnuveitanda hans er ekki heldur sérstaklega til vitnis um að þau hafi verið liður í atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi kæranda, miðað við það sem fram hefur komið í málinu. Þá verður ekki talið að sú staðreynd að kærandi gaf út sölureikning vegna umræddra viðskipta geti ráðið úrslitum við mat á eðli tekna kæranda af sölu hryssunnar án tillits til annarra atriða sem skipt geta máli í þeim efnum, sbr. hér að framan.

     

    Með vísan til framanritaðs og að virtum fram komnum skýringum kæranda að öðru leyti þykir bera að byggja á því að umrædd hryssa hafi verið eign utan atvinnurekstrar þegar sala hennar telst hafa farið fram á árinu 2014. Samkvæmt þessu fá forsendur ríkisskattstjóra fyrir skattlagningu hagnaðar af sölunni ekki staðist. Að svo vöxnu og þar sem ríkisskattstjóri hefur ekki skotið neinum öðrum stoðum undir ákvörðun sína um skattlagningu tekna þessara þykir bera að fella hana úr gildi.

  • Starfsemi fagfjárfestasjóðs - virðisaukaskattsskylda

    Úr bindandi álit ríkisskattstjóra nr. 06/2017:

     

    Fram kemur að álitsbeiðendur hafa í hyggju að stofna fagfjárfestasjóð í formi óskattskylds samlagshlutafélags. Fyrirhugað er að A verði ábyrgðaraðili samlagshlutafélagsins og dótturfélag B í skilningi laga um fjármálafyrirtæki nr. 161/2002. Upplýst er að B sé með starfsleyfi samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki og staða A sem dótturfélags myndi gera því kleift að veita móðurfélagi sínu leyfisskylda þjónustu sbr. 5. tölul. 3. mgr. 3. gr. laga um fjármálafyrirtæki. Í álitsbeiðni kemur fram að A sjálft yrði ekki með starfsleyfi samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki og myndi ekki veita neinum öðrum en móðurfélagi sínu þjónustu.

     

    Álitsbeiðendur óska eftir að ríkisskattstjóri staðfesti með bindandi áliti að „fyrirhuguð starfsemi B og A á grundvelli samnings um eignastýringu, fjárfestingaráðgjöf o.fl. og samnings um útvistun sé þess eðlis að teljast undanþegin virðisaukaskatti“, sbr. 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt.

     

    II. Starfsemi álitsbeiðenda með hliðsjón af 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988:

    • a. Fagfjárfestasjóðurinn.

      Starfsemi fagfjárfestasjóðs eins og álitsbeiðendur hyggjast stofna fellur undir gildissvið 1. gr. laga nr. 128/2011. Miðað við að rekstrarform hins fyrirhugaða sjóðs verði óskattskylt samlagshlutafélag verður að gera ráð fyrir að stofnun hans sé samkvæmt ákvæðum 60. gr. sömu laga en samkvæmt 61. gr. þeirra er gert ráð fyrir að sams konar sjóðir sem öðrum en rekstrarfélögum verðbréfasjóða er heimilt að stofna séu sjálfstæðar lögpersónur. Hlutverk fagfjárfestasjóða samkvæmt 1. gr. laganna, sbr. einnig 3. tölul. 2. gr., er að veita viðtöku fé frá fagfjárfestum til sameiginlegrar fjárfestingar í fjármálagerningum og öðrum seljanlegum eignum á grundvelli áhættudreifingar samkvæmt fyrir fram kunngerðri fjárfestingarstefnu. Samkvæmt framansögðu felst starfsemi sjóðsins í ávöxtun fjár viðskiptamanna hans sem er sambærileg eiginlegri starfsemi lánastofnana og telst því undanþegin virðisaukaskatti á grundvelli 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, sbr. framangreinda afmörkun ákvæðisins.

     

    • b. B

      Starfsleyfi álitsbeiðanda B tekur til rekstrar verðbréfasjóða, eignastýringar og fjárfestingaráðgjafar samkvæmt 27. gr. laga nr. 161/2002, sbr. einnig C- og D-liði 6. tölul. og 7. tölul. 1. mgr. 3. gr. sömu laga. Starfsheimildir álitsbeiðanda B felast þannig í rekstri verðbréfasjóða og annarra sjóða um sameiginlega fjárfestingu, eignastýringu, fjárfestingarráðgjöf og vörslu og stjórnun fjármálagerninga í sameiginlegri fjárfestingu. Í 14. gr. laga nr. 128/2011 er m.a. kveðið á um að framkvæmdastjóri rekstrarfélags og sjóðstjórar skuli hafa staðist próf í verðbréfaviðskiptum, sbr. 53. gr. laga nr. 161/2002. Í 2. mgr. 16. gr. laga nr. 128/2011 er kveðið á um að rekstrarfélag beri ábyrgð á rekstri verðbréfasjóða og sjóðsdeilda og komi fram fyrir þeirra hönd. Þá er 2. mgr. 60. gr. kveðið á um að rekstrarfélag beri ekki ábyrgð á skuldbindingum einstakra fagfjárfestasjóða en einvörðungu eignir hvers sjóðs standi til fullnustu skuldbindingum hvers þeirra. Ákvæðið víki þó ekki til hliðar skaðabótaábyrgð rekstrarfélags. Í 17. gr. laga nr. 128/2011 eru talin upp verkefni rekstrarfélaga verðbréfasjóða sem auk eignastýringar og fjárfestingarráðgjafar, sbr. 27. gr. laga nr. 161/2002, felast m.a. í fjárfestingum í samræmi við fjárfestingarstefnu, umsýslu, áhættustýringu og markaðssetningu sem er óheimil gagnvart almenningi að því er varðar fagfjárfestasjóði, sbr. 1. mgr. 62. gr. laganna. Í umsýslu felast samkvæmt ákvæðinu bókhalds- og lögfræðiþjónusta, þjónusta við viðskiptavini, mat á verðmæti verðbréfa og annarra eigna, innra eftirlit, að halda og uppfæra skrá yfir eigendur hlutdeildarskírteina, útreikningur innlausnarvirðis, útgáfa og innlausn hlutdeildarskírteina, uppgjör viðskipta og varsla hlutdeildarskírteina og gagna um viðskipti. Eins og að framan greinir eru rekstrarfélög verðbréfasjóða skattskyld samkvæmt lögum nr. 165/2011 á þeirri forsendu að þau séu undanþegin virðisaukaskatti samkvæmt 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988. Með hliðsjón af því og þar sem um er að ræða starfsleyfisskylda starfsemi samkvæmt lögum nr. 161/2002 sem afmörkuð er í sömu lögum og lögum nr. 128/2011 þar sem jafnframt er kveðið skýrt á um ábyrgð rekstrarfélaga, verður að telja að starfsemi B samkvæmt samningsdrögum um eignastýringu, fjárfestingarráðgjöf o.fl. sé nauðsynlegur og eðlilegur þáttur í undanþeginni starfsemi sjóðsins og því sé hún undanþegin virðisaukaskatti með sama hætti samkvæmt 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, sbr. framangreinda afmörkun ákvæðisins. Verðbréfasjóður verður auk heldur ekki starfræktur án rekstrarfélags, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 128/2011. Ýmsir þættir í þjónustu B fyrir sjóðinn eru virðisaukaskattsskyldir samkvæmt almennum ákvæðum laga nr. 50/1988 stæðu þeir einir og sér, þ.m.t. ráðgjafaþjónusta, bókhalds- og lögfræðiþjónusta og undirbúningur að gerð ársreiknings og samskipti við endurskoðendur, en telja verður að sú þjónusta sem þar um ræðir sé veitt í slíkum tengslum við hina undanþegnu þjónustu að þannig megi telja að hún falli undir undanþáguákvæðið með sama hætti og aðalþjónustan, sbr. fyrrgreindan úrskurð yfirskattanefndar nr. 153/2016.

     

    • c. A (óstofnað):

      Samkvæmt hinum fyrirhuguðu ráðstöfunum álitsbeiðenda útvistar B hluta verkefna sinna fyrir sjóðinn til dótturfélags síns, A, sbr. ákvæði 1. mgr. 18. gr. laga nr. 128/2011 þar sem kveðið er á um að rekstrarfélagi verðbréfasjóða sé heimilt að útvista verkefnum skv. 17. gr. til annarra aðila að tilteknum skilyrðum uppfylltum og að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins. Í álitsbeiðni er tekið fram að A muni einungis veita móðurfélagi sínu, B, hina leyfisskyldu þjónustu og að staða A sem dótturfélags samkvæmt 5. tölul. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 161/2002 geri því kleift að veita móðurfélagi sínu þjónustuna án starfsleyfis. Í 2. mgr. 18. gr. laga nr. 128/2011 er kveðið á um að ábyrgð rekstrarfélags gagnvart eigendum hlutdeildarskírteina haldist óbreytt þó að það feli öðru fyrirtæki hluta af verkefnum sínum skv. 17. gr., sbr. einnig 8. mgr. 62. gr. Samkvæmt fyrirliggjandi samningsdrögum um útvistun verkefna mun A annast eignastýringu, fjárfestingarráðgjöf fyrir sjóðinn og tiltekna umsýslu sem rúmast innan framangreindra ákvæða 17. gr. laga nr. 128/2011. Sem fyrr greinir eru eignastýring og fjárfestingarráðgjöf leyfisskyldar samkvæmt lögum nr. 161/2002, sbr. lög nr. 111/2007, um breytingar á lagaákvæðum um fjármálafyrirtæki o.fl., þar sem innleidd var svo nefnd MiFID-tilskipun Evrópusambandsins en með henni var fjárfestingarráðgjöf gerð leyfisskyld. Með hliðsjón af framangreindu, þ.m.t. hinum nánu tengslum álitsbeiðenda samkvæmt ákvæðum 5. tölul. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 161/2002, verður jafnframt að telja að þjónusta A samkvæmt samningsdrögum um útvistun verkefna sé nauðsynlegur og eðlilegur þáttur í hinni undanþegnu starfsemi B fyrir sjóðinn og sé því undanþegin með sama hætti samkvæmt 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, sbr. framangreinda afmörkun ákvæðisins.

     

     

    Álitsorð:

    Ríkisskattstjóri hefur komist að eftirfarandi niðurstöðu vegna þeirra álitaefna sem sett eru fram í álitsbeiðninni:

    • Álitsbeiðendur teljast undanþegnir virðisaukaskatti á grundvelli 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum, af fyrirhugaðri starfsemi sinni á grundvelli samningsdraga um eignastýringu, fjárfestingaráðgjöf o.fl. og samningsdraga um útvistun verkefna þeirra sem beint falla undir undanþegna starfsemi móðurfélagsins.

  • Erfðafjárskattur - skattstofn fasteignar

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 86/2017:

    Samkvæmt 1. mgr. 17. gr. laga nr. 20/1991, um skipti á dánarbúum o.fl., er erfingja heimilt meðan skiptum hefur ekki verið lokið og dánarbúið hefur ekki verið tekið til opinberra skipta að krefjast að þær eignir þess, sem hefur ekki þegar verið ráðstafað við skiptin, verði að einhverju leyti eða öllu skrásettar og eftir atvikum metnar til peningaverðs. Með sama hætti getur erfingi krafist þess að skuldbindingar dánarbúsins verði metnar til peningaverðs. Skal kröfu um þessar aðgerðir beint skriflega til þess sýslumanns sem skiptin eiga undir. Í 17.-23. gr. laga nr. 20/1991 eru frekari ákvæði um slíkt mat á eignum og skuldum dánarbús og framkvæmd þess. Kemur m.a. fram í 2. mgr. 18. gr. laganna að sé slíks mats krafist skuli sá sýslumaður, sem í hlut á, tilnefna matsmann áður en lengra sé haldið, sbr. frekari ákvæði um hæfi matsmanns og skyldur í 2. og 3. mgr. greinarinnar. Fyrir liggur að af hálfu kærenda var ekki óskað eftir mati á verðmæti fasteignarinnar að G samkvæmt fyrrnefndum ákvæðum laga nr. 20/1991, heldur var eignin seld í júlí 2016, sbr. hér að framan. Leiðir því af skýlausum ákvæðum laga nr. 14/2004, sbr. b-lið 3. mgr. 4. gr. þeirra, að ákvarða ber skattstofn fasteignarinnar miðað við fasteignamatsverð eins og það var skráð hjá Þjóðskrá Íslands á dánardegi arfleifanda. Hvorki verður þeim mötum löggiltra fasteignasala eða fulltrúa X, sem kærendur hafa vísað til, jafnað til mats samkvæmt 17.-23. gr. laga nr. 20/1991 né getur söluverð fasteignarinnar komið í stað fortakslausrar viðmiðunar við fasteignamatsverð samkvæmt ákvæði b-liðar 3. mgr. 4. gr. laga nr. 14/2004. Vegna athugasemda kærenda um að sýslumaður hafi ekki gætt að leiðbeiningaskyldu sinni við meðferð málsins, sbr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, skal tekið fram að þegar erfðafjárskýrsla barst sýslumanni þann 11. september 2016 hafði fasteigninni þegar verið ráðstafað og varð slíku mati því ekki við komið, sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 20/1991. Verður ekki ráðið af gögnum málsins að sýslumanni hafi gefist sérstakt tilefni til þess á fyrri stigum að leiðbeina kærendum um heimild til þess að óska eftir slíku mati sem hér um ræðir. Verður krafa kærenda ekki tekin til greina á þeim grundvelli að málsmeðferð sýslumanns hafi verið áfátt. Með vísan til framanritaðs verður að hafna aðal- og varakröfu kærenda í máli þessu