Stimpilgjald - hlutaskipting félags

E.g., 2018-07-19
E.g., 2018-07-19
  • Frádráttarheimild vegna taps af sölu hlutabréfa - óvenjuleg viðskipti milli tengdra aðila

    Úr forsendum héraðsdóms:

     

    "Varakrafa stefnanda byggir á því að hann eigi lögvarinn rétt til þess að draga tap frá sölu hlutabréfa og gera verði greinarmun á þeim rétti annars vegar og verðlagningu hlutabréfaviðskipta hins vegar. Stefndi hafi brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að svipta hann öllum rétti til frádráttar taps vegna AB 47 ehf. Þá vísar stefnandi til þess að rökstuðningur ríkisskattstjóra sé ófullnægjandi og enginn lagagrundvöllur hafi verið fyrir endurákvörðun.

     

    Ekki er fallist á með stefnanda að þær breytingar sem gerðar voru á 57. gr. laga nr. 90/2003 frá upphaflegu frumvarpi þegar ákvæðið var upphaflega lögfest með lögum nr. 30/1971, rýri sérstaklega vægi sifjaréttarlegra eða fjárhagslegra tengsla samningsaðila við beitingu ákvæðisins. Breytingin virðist miklu frekar eiga að koma í veg fyrir að ákvæðið verði einskorðað við slík tilvik. Eftir sem áður hljóta slík tengsl að hafa afgerandi áhrif við mat á því hvort samningsaðilar hafi hagað viðskiptum sínum með verulega frábrugðnum hætti frá því sem almennt gerist.

     

    Þá verður ekki fallist á þær röksemdir stefnanda að þar sem skattyfirvöld hafi talið að hlutabréf í AB 47 ehf. hefðu verið seld fyrir of lágt verð hefðu þau ekki haft heimild til þess að skattleggja stefnanda, sem að þeirra mati tapaði á sölunni, heldur ætti skattlagningin að beinast að kaupanda hlutanna. Enginn lagagrundvöllur hafi því verið fyrir endurákvörðuninni. Stefnandi vísar jafnframt til þess að ákvæði 2. mgr. 57. gr. taki sérstaklega til þessara tilvika og gangi framar almennu ákvæði 1. mgr. 57. gr. Þar sem ekkert mat hafi farið fram af hálfu skattyfirvalda komi ákvæðið ekki til álita. Það er niðurstaða dómsins að ákvæði 2. mgr. 57. gr. takmarki endurákvörðunina við þann sem nýtur ávinningsins, í þessu tilviki kaupanda eignarinnar. Kaupandi eignarinnar var félag sem stefndi hafði öll eignar- og stjórnunarráð fyrir. Viðskiptin höfðu þann tilgang að raungera tap stefnanda vegna hlutabréfaviðskipta á árinu 2007, þannig að hann gæti dregið tap vegna hlutanna í AB 47 ehf. frá söluhagnaði annarra hluta. Skattalegur ávinningur viðskiptanna var því hjá stefnanda eins og að var stefnt, en hann seldi hlutina á verði sem var 0,2% af upphaflegu kaupverði bréfanna í nóvember 2006 og janúar 2007 og langt undir innra virði félagsins á söludegi. Með því að selja hlutinn til eigin félags tók stefnandi enga söluáhættu með kaupunum. Við þessar aðstæður var það undir stefnanda komið að gera skilmerkilega grein fyrir ástæðum viðskiptanna og ákvörðun um söluverð hinna seldu hluta sem falla undir 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003. Um var að ræða óskráð félag, þar sem engar upplýsingar lágu fyrir um viðskipti milli ótengdra aðila og því engu gangvirði eða markaðsvirði til að dreifa, sbr. m.a. 9. gr. laga nr. 90/2003, sem unnt væri að bera saman við það verð sem stefnandi miðaði við í viðskiptum.

     

    Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður hvorki fallist á að skort hafi lagagrundvöll né að brotið hafi verið gegn meðalhófsreglu við meðferð málsins hjá ríkisskattstjóra og yfirskattanefnd.

     

    Á þeim tíma sem mál stefnanda var til meðferðar hjá ríkisskattstjóra og yfirskattanefnd lá ekki fyrir neitt mat á virði hlutanna í AB 47 ehf. þann 21. desember 2007. Eftir að úrskurður yfirskattanefndar var kveðinn upp þann 18. mars 2015 óskaði stefnandi eftir dómkvaðningu matsmanns til að meta eðlilegt söluverð hlutafjár í félaginu á söludegi. Niðurstaða matsmanns lá fyrir þann 22. apríl 2016, og var á þá leið að besta mat matsmanns á eðlilegu söluverði eignarhlutarins væri 55 milljónir króna. Stefndi hefur ekki hnekkt þessu mati. 

     

    Samkvæmt 15. gr. laga nr. 30/1992 um yfirskattanefnd er heimilt að bera ágreining um skattskyldu og skattstofna undir dómstóla. Þó fallast megi á af hálfu stefnda að stefnandi hefði getað freistað þess að óska eftir endurupptöku nefndarinnar á úrskurði sínum, sbr. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 þar sem umrædd matsgerð hafi ekki legið fyrir við afgreiðslu yfirskattanefndar á málinu, verður ekki séð að það komi í veg fyrir að stefnandi beri þennan ágreining beint undir dómstóla. Í því sambandi má benda á þá meginreglu stjórnsýsluréttar að ekki þurfi að tæma kæruleiðir áður en mál er höfðað fyrir dómstólum. Í dómaframkvæmd hafa ekki verið gerðar athugasemdir við að skattgreiðendur höfði mál fyrir dómstólum vegna ákvarðana ríkisskattstjóra um skattskyldu og skattstofn, óháð því hvort þeim hafi verið skotið til yfirskattanefndar eða ekki.

     

    Eins og vikið hefur verið að hér að framan þá er fallist á þau sjónarmið stefnda að umrædd sala hafi verið verulega óvenjuleg og ekki komið til milli ótengdra aðila. Ákvæði 1. mgr. 24. gr. laga nr. 20/1993 eins og það er skýrt með hliðsjón af öðrum ákvæðum laganna, þ.m.t. 1. mgr. 57. gr., kemur þó ekki í veg fyrir að frádráttarheimild ákvæðisins sé nýtt í viðskiptum milli tengdra aðila. Til þess að hægt sé að nýta sér heimildina í slíkum viðskiptum verða þau að vera gerð á eðlilegum viðskiptalegum forsendum, sem eru sambærilegar við viðskiptakjör ótengdra aðila. Þeir sem standa að slíkum viðskiptum verða jafnframt að geta sýnt fram á að armslengdarsjónarmið hafi verið lögð til grundvallar við verðákvörðun. Í greinargerð stefnda og úrskurði ríkisskattstjóra er sérstaklega tilgreint að það hafi verið látið átölulaust að stefnandi seldi hluti í Exista hf. til Byggingamiðstöðvarinnar ehf. á sama tíma og salan á hlutnum í AB 47 ehf. fór fram. Ástæðan sé sú að þá hafi stefnandi jafnframt selt Glitni hf. og Kaupþingi hf. sömu bréf og miðað við sama gengi í öllum þessum viðskiptum. Skattyfirvöld líta því sjálf svo á að sala til nátengds aðila sem felur í sér að engin söluáhætta er tekin í viðskiptunum útiloki ekki nýtingu á frádráttarheimild 1. mgr. 24. gr. laga nr. 20/1993, svo framarlega sem verðákvörðun í viðskiptum þessara aðila sé í samræmi við verð í sambærilegum viðskiptum milli ótengdra aðila.

     

    Þó að markmið 24. gr. tekjuskattslaga nr. 20/1993 sé ekki að stuðla að því að viðskipti séu gerð í þeim eina tilgangi að lækka skattgreiðslur verður ekki fallist á að ákvæðið, með hliðsjón af öðrum ákvæðum laganna, útiloki skattfrádrátt í slíkum tilvikum. Skattareglur hafa áhrif og er ætlað að hafa áhrif á viðskiptalegar ákvarðanir. Það að ákvarðanir séu teknar af skattalegum ástæðum getur ekki eitt og sér komið í veg fyrir nýtingu á umræddri frádráttarheimild miðað við orðalag ákvæðisins og önnur ákvæði laganna. Hér eins og áður þarf að miða við og sýna fram á að verðlagning og viðskiptaskilmálar séu byggðir á armslengdarsjónarmiðum.

     

    Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður það ekki talið óheimilt að stefnandi geri þær ráðstafanir sem lög heimila til þess að skattgreiðslur miðist við raunverulegan hagnað af hlutabréfaviðskiptum ársins. Það er óumdeilt að hlutur hans í AB 47 rýrnaði stórkostlega á árinu. Til þess að raungera það tap og þar með nýta sér frádráttarheimildina í 24. gr. tekjuskattslaga nr. 20/1993 varð stefnandi að selja hlutinn. Við þá sölu bar honum að gæta þess að verðlagning hans væri í samræmi við verð í viðskiptum ótengdra aðila. Gera verður greinarmun á lögvarinni heimild stefnanda til að draga tap frá hagnaði samkvæmt 1. mgr. 24. gr. tekjuskattslaga nr. 20/1993 og verðlagningu hlutabréfaviðskiptanna, enda verður ekki séð að það geti verið ósanngjarnt eða í andstöðu við markmið skattalaga að skattgreiðslur stefnanda taki mið af þeim hagnaði sem raunverulega varð til á árinu, en ekkert umfram það. Stefnandi hefur með matsgerð sýnt fram á að þó að verðmæti hlutanna hafi verið umtalsvert hærra en það verð sem viðskiptin voru grundvölluð á þann 21. desember 2007 hafi það engu að síður endurspeglað verulega verðlækkun hlutanna. Sú verðlækkun myndar frádráttarbært tap hjá stefnanda sem hann getur dregið frá hagnaði af sölu annarra hlutabréfa. 

     

    Með vísan til ofangreinds er fallist á varakröfu stefnanda um að úrskurður yfirskattanefndar verði felldur úr gildi að hluta og oftekinn skattur verði endurgreiddur. Með því að miða sölutap við fyrirliggjandi matsgerð hefði það numið 413 milljónum króna og lækkað álagningu um 41.541.230 krónur." 

     

    Í hlekk að ofanverðu með fréttinni má nálgast dóminn í heild sinni.

  • Tvísköttunarsamningur - frádráttaraðferð

    Nánar úr úrskurði yfirskattanefndar:

     

    "Málavextir eru þeir að samkvæmt skattframtali kæranda árið 2017 hafði hann engar tekjur á Íslandi á árinu 2016 aðrar en fjármagnstekjur [...]. Í lið 2.8 í skattframtalinu var gerð grein fyrir tekjum frá Danmörku, þ.e. launatekjum frá X A/S, sem námu 302.419 dönskum krónum sem tilgreindar voru í íslenskum krónum 5.520.693 kr. Álagning á kæranda fór þannig fram að tekjuskattsstofn ákvarðaðist sem umræddar tekjur frá Danmörku að fjárhæð 5.520.693 kr. Varð álagður tekjuskattur að frádregnum persónuafslætti 647.207 kr. og álagt útsvar 801.605 kr. Með kæru, dags. 31. ágúst 2017, sbr. bréf, dags. 15. september sama ár, mótmælti kærandi álagningu opinberra gjalda gjaldárið 2017 og krafðist þess að við skattlagningu tekna kæranda á árinu 2016 yrði litið til þess að í raun hefði verið reiknaður skattur af þeim í Danmörku. Þá krafðist kærandi þess að hann nyti frádráttar vegna greiðslu lífeyrisiðgjalda samkvæmt 4. tölul. A-liðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt.

     

    [...]

     

    Með kæruúrskurði, dags. 25. október 2017, hafnaði ríkisskattstjóri kröfum kæranda að því undaskildu að fallist var á kröfu hans um frádrátt lífeyrissjóðsiðgjalda að fjárhæð 110.417 kr. Í úrskurðinum vísaði ríkisskattstjóri til þess að kærandi hefði verið með heimilisfesti hér á landi á árinu 2016 og því borið ótakmarkaða skattskyldu hér samkvæmt 1. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 19. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Hefði kæranda því borið að greiða tekjuskatt og útsvar af öllum tekjum sínum, hvar sem þeirra væri aflað, þar með töldum tekjum sem upprunnar væru í Danmörku. Þá kom fram að Norðurlöndin hefðu gert með sér samning til að komast hjá tvísköttun að því er varðaði skatta á tekjur og eignir, sbr. auglýsingu nr. 11/1997 í C-deild Stjórnartíðinda. Samkvæmt 3. mgr. 15. gr. samningsins mætti skattleggja tekjur kæranda í Danmörku. Í b-lið 4. mgr. 25. gr. samningsins, sem gilti um tekjur er féllu undir 3. mgr. 15. gr. hans, kæmi fram að hefði aðili heimilisfastur á Íslandi tekjur sem skattleggja mætti í öðru samningsríki skyldi Ísland draga frá íslenskum tekjuskatti hans fjárhæð sem svaraði til þess tekjuskatts sem greiddur væri í hinu samningsríkinu. Kærandi hefði ekki gert grein fyrir skattgreiðslum í Danmörku í skattframtali sínu árið 2017 og bæru þau gögn, sem lögð hefðu verið fram með kæru til ríkisskattstjóra, ekki á neinn hátt með sér fjárhæð greiddra skatta af tekjum kæranda í Danmörku. Yrði því ekki fallist á kröfu kæranda um að við skattlagningu teknanna hér á landi yrði litið svo á að þegar hefði verið reiknaður skattur af tekjunum.

     

    Með kæru, dags. 18. desember 2017, hefur kærandi skotið kæruúrskurði ríkisskattstjóra til yfirskattanefndar. Í kærunni eru ítrekuð þau rök og sjónarmið sem fram komu í kæru til ríkisskattstjóra. Þá er því mótmælt að 3. mgr. 15. gr. tvísköttunarsamnings Norðurlandanna eigi við í máli kæranda, eins og ríkisskattstjóri haldi fram. Í raun eigi 4. mgr. sömu greinar samningsins við um tilvik kæranda og eigi því að beita undanþáguaðferð samkvæmt a-lið 4. mgr. 25. gr. samningsins við lausn undan tvísköttun. Ljóst sé að danskur tekjuskattur hafi verið reiknaður af útreiknuðum heildarlaunum kæranda, launin síðan lækkuð um þá fjárhæð og kærandi fengið greidd nettólaun, eins og við eigi um staðgreiðslu opinberra gjalda á Íslandi, sbr. lög nr. 45/1987. Tekjur kæranda hafi verið skattlagðar í Danmörku, en vegna sérstakra reglna til hagsbóta fyrir útgerðir þar í landi hafi útgerðin ekki þurft að standa skil á skattinum. Kærandi hafi þannig fengið greidd svokölluð nettólaun. Með vísan til framanritaðs sé ljóst að kærandi hafi þurft að þola skattlagningu í tveimur ríkjum þrátt fyrir að einungis Ísland eigi skattlagningarrétt á tekjum kæranda. Sé farið fram á að yfirskattanefnd beiti meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og fallist á að beita undanþáguaðferð að svo stöddu við skattlagningu tekna kæranda, enda verði markmiði fyrrgreinds tvísköttunarsamnings ekki náð með öðrum hætti.

     

    [...]

     

     

    Kærandi bar ótakmarkaða skattskyldu á Íslandi gjaldárið 2017 samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, og 19. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Í því felst að kæranda var skylt að greiða tekjuskatt og útsvar af öllum tekjum sínum hvar sem þeirra var aflað, þar með töldum umræddum launatekjum frá Danmörku. Samkvæmt 119. gr. laga nr. 90/2003 er ríkisstjórninni heimilt að gera samninga við stjórnir annarra ríkja um gagnkvæmar ívilnanir á sköttum erlendra og íslenskra skattaðila sem eftir gildandi skattalöggjöf ríkjanna eiga að greiða skatt af sama skattstofni bæði á Íslandi og erlendis. Ísland er ásamt Danmörku aðili að samningi milli Norðurlandanna til að komast hjá tvísköttun að því er varðar skatta á tekjur og eignir, en samningurinn er birtur sem fylgiskjal með auglýsingu nr. 11/1997 í C-deild Stjórnartíðinda. Samkvæmt d-lið 3. mgr. 2. gr. samningsins tekur samningurinn að því er Ísland varðar m.a. til tekjuskatts til ríkisins og útsvars til sveitarfélaga. Samkvæmt 3. mgr. 15. gr. samningsins má skattleggja endurgjald fyrir störf unnin um borð í dönsku, færeysku, finnsku, íslensku, norsku eða sænsku skipi í flutningum á alþjóðaleiðum í því samningsríki þar sem skipið er skráð. Í 4. mgr. 15. gr. samningsins kemur fram að þrátt fyrir framangreind ákvæði 3. mgr. hans skattleggist endurgjald fyrir störf unnin um borð í fiskveiði-, selveiði- eða hvalveiðiskipi einungis í því samningsríki þar sem sá er aflar endurgjaldsins er heimilisfastur, einnig þótt endurgjaldið miðist við ákveðinn aflahlut eða ágóðahlut af fisk-, sel- eða hvalveiðunum. Í 25. gr. greinds tvísköttunarsamnings er mælt fyrir um aðferð til að komast hjá tvísköttun hjá hverju samningslandanna fyrir sig. Er 4. málsgrein greinarinnar, sem varðar Ísland sérstaklega, svohljóðandi:

     

    „a) Hafi aðili heimilisfastur á Íslandi tekjur eða eigi hann eign sem einungis skal eða má skattleggja samkvæmt ákvæðum þessa samnings í öðru samningsríki skal Ísland, nema ákvæði b-liðar leiði til annars, lækka íslenska tekju- eða eignarskattinn með því að draga frá þann hluta tekju- eða eignarskattsins sem reiknaður er af þeim tekjum sem aflað er eða eign sem er í hinu ríkinu.

     

    b) Hafi aðili heimilisfastur á Íslandi tekjur sem skattleggja má í öðru samningsríki samkvæmt 10. gr., 7. mgr. 13. gr., 3. mgr. 15. gr., 16. gr. eða 1.-6. mgr., c-lið 7. mgr. og 8.-9. mgr. 21. gr. skal Ísland draga frá íslenskum tekjuskatti þessa aðila fjárhæð sem svarar til þess tekjuskatts sem greiddur er í hinu samningsríkinu. Frádráttarfjárhæðin skal hins vegar ekki vera hærri en sá hluti íslenska skattsins, reiknaður fyrir slíkan frádrátt, sem lagður er á þær tekjur sem skattleggja má í hinu ríkinu.“

     

    Meðal gagna málsins er ráðningarsamningur milli kæranda og X A/S, dags. 23. maí 2013, þar sem fram kemur að kærandi sé ráðinn til starfa á skipum félagsins sem skráð séu í alþjóðlega skipaskrá Danmerkur (Dansk Internationalt Skibsregister, DIS). Í umsögn ríkisskattstjóra í málinu, dags. 15. janúar 2018, er bent á að af þessum sökum sé ljóst að umræddar launatekjur kæranda frá Danmörku falli undir 3. mgr. 15. gr. tvísköttunarsamnings milli Norðurlandanna en ekki 4. mgr. þess samnings. Verður ekki annað séð en að þetta sé í raun ágreiningslaust í málinu, sbr. bréf umboðsmanns kæranda til yfirskattanefndar, dags. 31. janúar 2018, þar sem fram kemur að misskilnings hafi gætt milli umboðsmannsins og kæranda um eðli starfa kæranda. Verður samkvæmt framansögðu að ganga út frá því að hinar umdeildu launatekjur falli undir 3. mgr. 15. gr. tvísköttunarsamningsins.

     

    Það leiðir af framangreindu að fara ber eftir ákvæðum b-liðar 25. gr. margnefnds tvísköttunarsamnings Norðurlandanna um aðferð til að komast hjá tvísköttun vegna tekna kæranda frá Danmörku. Samkvæmt þeim ákvæðum skal draga frá íslenskum tekjuskatti fjárhæð sem svarar til þess tekjuskatts sem greiddur er í hinu samningsríkinu. Eins og fram er komið liggja engar upplýsingar eða gögn fyrir í málinu um skattgreiðslur kæranda í Danmörku. Er komið fram af hálfu kæranda að ekki sé greiddur skattur af tekjunum þar í landi og sé tekið tillit til þess við ákvörðun launa fyrir umrædd störf. Með vísan til þess sem að framan er rakið er það niðurstaða úrskurðar þessa að skattaleg meðferð tekna kæranda frá Danmörku hafi verið í fullu samræmi við íslenska löggjöf og ákvæði fyrrnefnds tvísköttunarsamnings. Vegna tilvísunar kæranda til meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 skal tekið fram að skattlagning umræddra tekna hjá kæranda leiðir af lögum. Verður því ekki talið að meðalhófregla eigi hér við, enda er einungis um að ræða úrlausn á grundvelli gildandi réttarreglna. Með vísan til þess sem að framan greinir er kröfum kæranda í máli þessu hafnað."

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Slhf. breytt í hf. – skattaleg áhrif

     

     

    4. júlí 2018                  Bindandi álit RSK

     

    Bindandi álit ríkisskattstjóra nr. 6/2018

     

    Fyrirhugað var breyta tveimur samlagshlutafélögum E slhf. og D slhf., sem ekki báru sjálfstæða skattaðild, í hlutafélög samkvæmt heimild í 163. gr. laga nr. 2/1995, um hlutafélög. Af því tilefni leituðu samlagshlutafélögin og eignendur þeirra, A ehf., B ehf. og C ehf., eftir áliti RSK og óskuðu staðfestingar hans á:

    1. „Að fyrirhuguð breyting á ósjálfstæðu skattaðilunum E slhf. og D slhf. í hlutafélög, sbr. 3. mgr. 163. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, sé heimil samkvæmt lögum nr. 90/2003 um tekjuskatt og að fyrirhuguð breyting hafi ekki í för með sér skattlagningu.“

    2. „Að félögunum E slhf. og D slhf. verði eftir breytingu í hlutafélög veitt samsköttun með samstæðunni.“

      Niðurstöðu sína lét RSK í té í svohljóðandi álitsorði:

    „Samlagshlutafélögin bera ósjálfstæða skattskyldu til þess tímamarks að breyting verður á félagaformi á grundvelli heimildar í 1. málsl. 1. mgr. 163. gr. laga nr. 2/1995. Við breytingu á félagaformi álitsbeiðenda, úr samlagshlutafélögum í hlutafélög hefst sjálfstæð skattaðild hlutafélaganna. Skattaréttarleg réttindi og skyldur, þ.m.t. skattalegt tap E slhf. og D slhf., sem áður tilheyrðu eigendum, sbr. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 90/2003, myndu ekki flytjast til hlutafélaganna við breytinguna.“

    „Álitsbeiðendunum E slhf. og D slhf. yrði eftir breytingu í hlutafélög heimil samsköttun með móðurfélaginu A ehf. enda séu skilyrði 2. mgr. 55. gr. tekjuskattslaga uppfyllt.“

    Í rökstuðningi sínum tiltekur RSK á að samlagshlutafélög búi við þá sérstöðu að geta við skráningu valið milli sjálfstæðrar eða ósjálfstæðrar skattaðildar. Félögunum E slhf. og D slhf. hafi verið valin ósjálfstæð skattaðild. Við breytingu á formi félaganna í hlutafélög tapist það val og beri þau sem hlutafélög sjálfstæða skattaðild. Tekjur og eignir félaganna fram að formlegri yfirtöku hlutafélaganna, á rekstri, eignum og skuldum, beri að skattleggja hjá félagsaðilum, þ.m.t. vegna tímabilsins frá upphafi yfirstandandi rekstrarárs og fram að yfirtöku.

    Í rökstuðningi tiltekur RSK að umrædd breyting á skattaðild leiði til uppskiptingar á skattalegum réttindum og skyldum, „þannig að t.a.m. yfirfæranlegt tap tilheyrir þeim skattaréttarlegu skyldum og réttindum samlagshlutafélaganna, sem skipt var upp á eigendur til skattlagningar og flyst því ekki yfir til hlutafélaganna með sama hætti og yrði með bókfærðar eignir félagsins“.  

    Af þessum orðum RSK má ráða að hann telur skattinneign/skattskuldbindingu vegna rekstrar samlagshlutafélaga ekki vera eign/skuldbindingu félaganna sjálfra heldur eign/skuldbindingu eigenda þeirra, enda sæti eigendurnir skattlagningu af rekstri félaganna vegna ósjálfstæðrar skattaðildar þeirra.

  • Ákvörðun hluthafafundar - minnihlutavernd

    Nánar úr niðurstöðum dóms Héraðsdóms Reykjavíkur í máli E-2470/2016:

     

    „Samkvæmt 96. gr. hlutafélagalaga nr. 2/1995 geta hluthafar, stjórnarmaður og framkvæmdastjóri höfðað mál vegna ákvörðunar hluthafafundar sem hefur verið tekin með ólögmætum hætti. Með stjórnarmanni og framkvæmdastjóra er átt við einstaklinga sem hlotið hafa skráningu sem slíkir í hlutafélagaskrá Ríkisskattstjóra. Stefnandi Sigmar Vilhjálmsson var ekki skráður í hlutafélagaskrá eftir aðalfund stefnda þann 3. ágúst 2016. Hins vegar er óumdeilt að hann var skráður stjórnarmaður í félaginu á þeim tíma sem ákvörðunin um að selja lóðarréttindin var tekin og kaupsamningur undirritaður. Orðalag ákvæðisins sker ekki úr um það hvort með stjórnarmönnum sé átt við þá sem eru stjórnarmenn á þeim tíma sem ákvörðun um málshöfðun er tekin eða hvort það taki til þeirra sem eru stjórnarmenn á þeim tíma sem hin umþrætta ákvörðun er tekin.

     

    Í athugasemdum með frumvarpi, þegar ákvæði 96. gr. laga nr. 2/1995 var upphaflega lögfest, kom fram að ákvæðið fæli í sér rýmkun frá ákvæðum þágildandi laga, en þau bundu málshöfðunarréttinn við hluthafa. Með ákvæðinu var þannig verið að styrkja aðhaldshlutverk stjórnarmanna. Stjórnarmenn bera ábyrgð samkvæmt XV. kafla hlutafélagalaga nr. 2/1995 vegna tjóns sem þeir valda hlutafélaginu í störfum sínum. Ábyrgðin miðast við þær ákvarðanir sem voru teknar á þeim tíma sem þeir voru stjórnarmenn og fellur ekki niður við það eitt að þeir hætti stjórnarstörfum. Í dómaframkvæmd hefur verið fallist á þá niðurstöðu að málssóknarréttur hluthafa sé miðaður við þann tíma þegar þær ráðstafanir sem krafist er ógildingar á voru gerðar, sbr. Hrd. nr. 554/2017 og Hrd. nr. 215/2015. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið er fallist á þau sjónarmið stefnanda að skýra verði ákvæðið á þá leið að það taki til stjórnarmanna á þeim tíma sem ákvörðun var tekin, enda hafi þeir lögvarða hagsmuni af ákvörðuninni. Önnur skýring myndi leiða til þess að meirihluti gæti boðað til hluthafafundar gagngert í þeim tilgangi að kjósa nýja stjórn til þess að losna undan yfirvofandi málshöfðun. Slík niðurstaða er í andstöðu við þá minnihlutavernd og aðhaldshlutverk stjórnarmanna sem lögunum er ætlað að tryggja. Samkvæmt framansögðu verður fallist á að stefnandi Sigmar Vilhjálmsson geti átt aðild að þessu máli, enda eru fyrir hendi lögvarðir hagsmunir.“

     

    [..]

     

    „Þó að verðmat á umræddum lóðarréttindum sé erfiðleikum bundið og játa verði hluthöfum nokkurt svigrúm til þess að draga úr áhættu vegna fjármögnunar er slíkt svigrúm ekki án takmarkana. Ágreiningur um virði lóðarréttindanna og sala til aðila sem tengdist tilteknum hluthöfum stefnda gaf fullt tilefni til þess að afla verðmats eða setja af stað söluferli svo að auðveldara yrði að leggja mat á verðmæti lóðanna. Stefndi verður að bera hallann af því að það var ekki gert. Með umræddri ákvörðun var eign stefnda ráðstafað til aðila sem tengdist ákveðnum hluthafahópi félagsins á verði sem var umtalsvert lægra en virði hennar samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð. Sú ákvörðun var tekin án þess aflað væri frekari upplýsinga um grundvöll þeirrar verðlagningar. Niðurstaða matsgerðarinnar er afgerandi, jafnvel þó horft sé til hluthafasamkomulagsins, og henni hefur ekki verið hnekkt með yfirmati. Með vísan til framangreinds er það mat dómsins að ákvörðunin hafi verið til þess fallin að afla öðrum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað hluthafa eða félagsins. Því verður fallist á kröfu stefnenda um að ógilt verði ákvörðun hluthafafundar stefnda 9. maí 2016 þar sem samþykkt var að selja lóðarréttindi að Austurvegi 12 og 14 til Fox ehf. með vísan til 95. gr. [Samkvæmt 95. gr. hlutafélagalaga nr. 2/1995 má hluthafafundur ekki taka ákvörðun sem er fallin til þess að afla ákveðnum hluthöfum eða öðrum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins.] og 96. gr. laga nr. 2/1995.“

     

     

    Í hlekk að ofanverðu er að finna dóm Héraðsdóms í heild sinni.

  • Forkaupsréttur - sala hluta

    Nánar úr niðurstöðum dóms Hæstaréttar í máli nr. 618/2017:

     

    „Með samþykki stefndu Elínar, Ingvars, Sigríðar, Sigurðar og Þórönnu á tilboðinu, sem áfrýjandi og stefndi KÖS ehf. beindu til þeirra „f.h. óskráðs einkahlutafélags“ 4. júní 2015 um kaup á hlutum þeirra í stefnda Þingvallaleið ehf., komst á samningur, sem háður var tilteknum skilyrðum, en að þeim uppfylltum skyldi hann efndur ekki síðar en 4. janúar 2016. Þegar samningurinn komst á var einkahlutafélag, sem var ætlað að verða kaupandi hlutanna, ekki aðeins óskráð, heldur hafði það ekki verið stofnað. Ákvæði 2. mgr. 10. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög taka ekki eftir orðanna hljóðan til aðstæðna sem þessara, enda ná þau til skuldbindinga, sem myndaðar eru í nafni slíks félags sem hefur þegar verið stofnað eftir reglum 3. gr. til 8. gr. þeirra laga en ekki hefur enn verið skráð.

     

    Af framangreindum ástæðum verður að leggja til grundvallar að áfrýjandi og stefndi KÖS ehf. hafi einir og í sameiningu notið réttinda og borið skyldur kaupanda samkvæmt samningnum. Að því verður þó einnig að gæta að sem fyrr segir var í tilboðinu lýst svonefndum bakgrunni þess, þar á meðal að það hafi verið gert á þeirri forsendu að áfrýjandi og stefndi KÖS ehf. myndu „eignast“ hlutina í stefnda Þingvallaleið ehf. „í gegnum“ væntanlegt félag sitt, sem yrði í eigu áfrýjanda að 51% og stefnda KÖS ehf. að 49%. Verður þannig að líta svo á að með samþykki tilboðsins hafi stefndu Elín, Ingvar, Sigríður, Sigurður og Þóranna gengist undir að hlíta því að áfrýjandi og stefndi KÖS ehf. gætu á síðari stigum ákveðið upp á sitt eindæmi að færa réttindi sín og skyldur samkvæmt samningnum til félags, sem þeir myndu stofna til eignarhalds á hlutunum í stefnda Þingvallaleið ehf. og yrði í eigu þeirra í fyrrgreindum hlutföllum. Eftir gögnum málsins var hvorki stofnað slíkt félag né efndi áfrýjandi í eigin nafni fyrir sitt leyti þær skuldbindingar, sem hann tók á sig með tilboðinu. Þegar af þeim ástæðum varð ekkert úr þeim kaupum, sem komust á með samþykki þess 4. júní 2015. Á hinn bóginn mun stefndi KÖS ehf. hafa á áðurnefndum fundi 4. janúar 2016 innt af hendi til stefndu Elínar, Ingvars, Sigríðar, Sigurðar og Þórönnu greiðslur sömu fjárhæðar og mælt hafði verið fyrir um í tilboðinu og þau framselt að endurgjaldi hluti sína í stefnda Þingvallaleið ehf. Líta verður svo á að með þessu hafi komist á nýr kaupsamningur, sem jafnframt var efndur þegar í stað en virðist aldrei hafa verið skjalfestur. Þegar atvik þessi gerðust hafði stefndi SPV 25 ehf. ekki enn verið stofnað og liggur ekkert fyrir í málinu um að kaup þessi hafi verið gerð með skilmála, hliðstæðum þeim sem fólst í samþykki tilboðsins 4. júní 2015, um að seljendur myndu hlíta því að það félag tæki við stöðu kaupanda eftir stofnun þess. Verður því kaupandi eftir þessum óskráða samningi að teljast hafa verið stefndi KÖS ehf.

     

    Þegar kaupsamningur þessi komst á 4. janúar 2016 milli stefnda KÖS ehf. og stefndu Elínar, Ingvars, Sigríðar, Sigurðar og Þórönnu varð virkur forkaupsréttur, sem áfrýjandi naut sem hluthafi í stefnda Þingvallaleið ehf. samkvæmt fyrrnefndri 7. grein samþykkta þess félags, að hlutunum sem kaupin tóku til. Í þeirri grein samþykktanna var kveðið á um að forkaupsréttarhafi hefði frest til að beita þeim rétti í tvo mánuði frá því að stjórn félagsins væri tilkynnt um kaup. Af fundargerð frá fundi stjórnar stefnda Þingvallaleiðar ehf. 4. janúar 2016 er ljóst að henni hafi þá samdægurs verið tilkynnt um þessi kaup, en áfrýjandi lýsti eins og áður segir bréflega yfir 28. sama mánaðar við alla, sem hlut áttu að máli, að hann nýtti forkaupsrétt sinn og var það þannig gert í tæka tíð. Stjórn félagsins lýsti á hinn bóginn engu slíku yfir fyrir hönd þess innan frestsins, sem hún naut í því skyni og lauk 4. mars 2016, en til annarra en félagsins og áfrýjanda gat forkaupsréttur ekki náð eins og atvikum var háttað. Áfrýjandi deildi þannig hvorki með öðrum forkaupsrétti né stóð hann í því efni öðrum að baki. Í bréfum sínum 28. janúar 2016 óskaði áfrýjandi svo sem fyrr greinir eftir upplýsingum um fjárhæð, sem sér bæri að inna af hendi vegna nýtingar forkaupsréttar síns, og hvert hann ætti að greiða hana, en við því fékk hann engin svör frá öðrum en stefnda KÖS ehf., sem ítrekaði í bréfi 12. febrúar sama ár mótmæli gegn því að forkaupsréttur áfrýjanda hafi orðið virkur. Má samkvæmt þessu líta svo á að áfrýjandi hafi innan tilskilins tíma samkvæmt samþykktum fyrir stefnda Þingvallaleið ehf. boðið fram greiðslu á kaupverði hlutanna, sem neitað hafi verið að taka við. Glataði áfrýjandi ekki forkaupsrétti sínum með því að aðhafast ekkert frekar í þessu sambandi fram að því að mál þetta var höfðað.

     

    Samkvæmt öllu framangreindu verður orðið við kröfu áfrýjanda um viðurkenningu á því að hann eigi forkaupsrétt að tólf hlutum í stefnda Þingvallaleið ehf. vegna sölu stefndu Elínar, Ingvars, Sigríðar, Sigurðar og Þórönnu á þeim 4. janúar 2016 til stefnda KÖS ehf.

     

    Áfrýjandi hefur jafnframt krafist þess að viðurkennt verði að hann njóti þessa réttar á verðinu 93.625.054 krónur. Stefndu Þingvallaleið ehf., KÖS ehf. og SPV 25 ehf. hafa á hinn bóginn krafist þess sem áður segir til ítrustu vara að kaupverðið verði ákveðið 93.060.000 krónur, sem bundið sé vísitölu neysluverðs með grunntölunni 428,2 stig og beri að auki dráttarvexti frá 4. janúar 2016. Um þetta ágreiningsefni verður að gæta að því að með nýtingu forkaupsréttar gengur áfrýjandi inn í stöðu stefnda KÖS ehf. sem kaupanda eftir samningi hans við seljendurna, stefndu Elínu, Ingvar, Sigríði, Sigurð og Þórönnu, og ber áfrýjandi samkvæmt því skyldur við þau, meðal annars til greiðslu kaupverðs, en ekki við aðra stefndu. Ákvörðun kaupverðsins er af þessum sökum stefndu Þingvallaleið ehf., KÖS ehf. og SPV 25 ehf. óviðkomandi og verður þannig aðalkrafa áfrýjanda tekin til greina á þann hátt, sem segir í dómsorði."

     

    Í hlekk að ofanverðu er að finna dóm Hæstaréttar í heild sinni.

  • Breytingar á ýmsum skattalögum

    Gildistaka breytinga

     

    Breytingalögin öðlast gildi við birtingu. Þrátt fyrir það koma breytingar á tekjuskattslögum ekki til framkvæmda fyrr en 1. janúar 2019 og breyting á virðisaukaskattslögum ekki til framkvæmda fyrr en 1. júlí 2019.

     

    Breytingar á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt

     

    Í 55. gr. tekjuskattslaga er kveðið á um að ríkisskattstjóri geti, að vissum skilyrðum uppfylltum, heimilað að skattlögð séu saman tvö eða fleiri hlutafélög sem hér á landi bera ótakmarkaða skattskyldu. Ákvæðum greinarinnar var breytt á þann veg að hér lendum föstum starfsstöðvum félaga heimilisfastra í aðildarríkjum EES og EFTA eða í Færeyjum verður heimil samsköttun með innlendum samstæðufélögum að uppfylltum sömu skilyrðum og gilda um innlend félög, þ.e. um 90% eignarhald á föstu starfsstöðinni innan samstæðunnar allt viðkomandi sameiginlegt reikningsár, nema þegar um nýstofnaða starfsstöð er að ræða eða lokun starfsstöðvar.

     

    Kveðið er á um viðamikla takmörkun á nýtingu taps fastrar starfsstöðvar við samsköttun. Tap starfsstöðvar er því aðeins frádráttarbært hjá íslensku félagi að ekki sé unnt að jafna tapið hjá erlendu félagi starfsstöðvarinnar.

     

    Meginregla í ríkjum EES er að tap er yfirfæranlegt milli ára líkt og hér á landi. Við álagningu gjalda er því ekki útséð um hvort tap föstu starfsstöðvarinnar kunni að nýtast síðar við skattlagningu í heimaríki hins erlenda félags. Við þær aðstæður girðir takmörkunin fyrir jöfnun tapsins við hagnað samskattaðra íslenskra félaga og því er varla hægt að tala um þátttöku starfsstöðvarinnar í samsköttun.

     

    Breytingar á lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda

     

    Í 3. mgr. 7. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda er kveðið á um að vinnuveitandi starfsmanna, sem ráðnir eru til starfa á grundvelli samnings um útleigu á vinnuafli, teljist vera launagreiðandi þeirra hafi „starfsmannaleigan“ ekki skattalega heimilisfesti hér á landi.

     

    Í 4. mgr. sömu lagagreinar er kveðið á um að „notendafyrirtæki“ leigðs vinnuafls beri ábyrgð launagreiðanda ef „starfsmannaleiga“, með staðfestu innan EES, hefur ekki réttilega staðið skil á staðgreiðslu.

     

    Ákvæði þessi hafa verið túlkuð þannig að umrædd ábyrgð vinnuveitanda eða notanda vinnuafls eigi aðeins við um leigt vinnuafl á grundvelli samnings við starfsmannaleigur, í skilningi laga nr. 139/2005, um starfsmannaleigur. Breytingin nú felst í því að „aðrir aðilar sem leigja út vinnuafl“ eru lagðir að jöfnu við starfsmannaleigur í ákvæðunum. Ábyrgð vinnuveitanda og notanda vinnuafls á skilum skatts í staðgreiðslu er því jafn rík hvort heldur þeir leigja til sín vinnuafl frá starfsmannaleigu eða öðrum.

     

    Breytingar á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt

     

    Með breytingalögunum var nýtt ákvæði tekið upp í virðisaukaskattslög, ákvæði 5. gr. B, þess efnis að erlend atvinnufyrirtæki með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis, sem selja hingað til lands ákveðna tegund þjónustu eða vara til annarra en atvinnufyrirtækja, geti valið á milli almennrar skráninga á virðisaukaskattsskrá, skv. 5. gr., og einfaldrar skráningar í rafrænt skráningarkerfi. Heimild þessi tekur til skráningar vegna sölu á eftirtalinni þjónustu og vörum:

     

    • Þjónustu sem veitt er rafrænt.
    • Fjarskiptaþjónustu.
    • Útvarps- og sjónvarpsþjónustu. 
    • Ferðaþjónustu.
    • Blaða og tímarita á pappírsformi seldra í áskrift.

     

    Erlendu atvinnufyrirtæki, sem skráir sig einfaldri skráningu, er ekki heimilt að draga innskatt frá útskatti sem því bera að innheimta og standa skil á í ríkissjóð.

     

    Jafnframt var lögfest heimild til handa ráðherra að setja nánari ákvæði um framkvæmd hinnar nýju lagagreinar, þ.m.t. um skilgreiningu á hugtökum, um uppgjör, tilhögun bókhalds, tekjuskráningu, form og efni sölureikninga, gengisviðmið, gjalddaga o.fl.

     

    Breytingar á tollalögum nr. 88/2005

     

    Í 6. tölul. 1. mgr. 7. gr. tollalaga er kveðið á um útreikning aðflutningsgjalda miðað við leiguverð en ekki tollverð, af m.a. hópbifreiðum sem fluttar eru til landsins til tímabundinna nota. Sá útreikningur tekur m.a. til hópbifreiða, sem koma til landsins með ferðamannahóp, en fara ekki úr landi með þeim sama hópi. Sú breyting var gerð að ef leiguverð liggur ekki fyrir skal það áætlað fyrir hvern byrjaðan mánuð sem 1/60 af meðaltollverði innfluttra hópbifreiða í sama tollskrárnúmeri á síðustu þremur árum. Meðaltollverð skal birt með auglýsingu í A-deild Stjórnartíðinda ár hvert.

     

    Aðflutningsgjöld af hópbifreiðum skulu innheimt við komu bifreiðar til landsins miðað við áætlaðan notkunartíma hennar hér á landi. Fari notkunartími fram úr þeirri áætlun skulu aðflutningsgjöld sem á vantar innheimt við brottför. Til tryggingar slíkri innheimtu er heimilt að fjarlægja skráningarmerki af hópbifreið og verða skráningarmerkin ekki afhent aftur fyrr en aðflutningsgjöld hafa verið greidd.

  • Breytingar á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt

    Gildistaka breytinga

     

    Breytingar sem hér á eftir er fjallað um í köflunum „Skatthlutföll“ og „Innskattur af farþegaflutningum með fólksbifreiðum“ taka gildi 1. júlí 2018, en aðrar breytingar taki gildi 1. janúar 2019.

     

    Þjónustusala úr landi

    Breytingar voru gerðar á 12. gr. vsk-laga, bæði að því er efnisreglur og efnisskipan varðar.

     

    Sú breyting var gerð á 1. töluliður 12. gr. að þar er aðeins kveðið á um undanþágu frá innheimtu vsk við vörusölu úr landi, en undanþágum frá innheimtu vsk við þjónustusölu til erlendra aðila er alfarið skipað í 10. tölulið greinarinnar.

     

    Vinna eða þjónusta sem varðar lausafjármuni eða fasteignir hér á landi telst ávallt vera veitt hér á landi, óháð því hvort erlendur kaupandi stundar starfsemi sem í eðli sínu er vsk-skyld eða ekki.

     

    Ekki var gerð breyting á þeirri reglu að ávallt telst veitt hér á landi þjónusta í tengslum við undanþegna menningar- lista-, íþrótta- og kennslustarfsemi og hliðstæða starfsemi, sem hér fer fram.

     

    Ekki var gerð efnisbreyting á þeirri reglu að þjónusta ferðaskrifstofa og ferðaskipuleggjenda telst veitt utan Íslands að því leyti sem hún varðar fólksflutninga milli landa og vöru eða þjónustu sem ferðamaður nýtir utan Íslands.

     

    Að því er varðar sölu til erlendra aðila, á annars konar þjónustu en að framan getur, er nú gerður greinarmunur á sölu til atvinnufyrirtækja og sölu til annarra.

     

    Kaupandi er atvinnufyrirtæki

     

    Eftir breytingu hljóðar 1. mgr. 10. töluliðar 12. gr. svo: „Þjónusta telst veitt erlendis þegar hún er seld frá Íslandi til atvinnufyrirtækis sem hvorki hefur heimilisfesti hér á landi né stundar hér atvinnustarfsemi frá fastri starfsstöð.“

     

    Orðin „frá“ og „til“ hafa hér grundvallarþýðingu og er ætlað að endurspegla fjarlægðarregluna (e. destination principle). Í athugasemdum frumvarps til breytingalaganna kemur fram að þjónusta telst ekki vera veitt erlendis ef sala hennar og raunveruleg nýting er á Íslandi, ákvæðinu sé eingöngu ætlað að ná til þjónustu sem veitt er yfir landamæri. Sem dæmi um þjónustu sem ekki er veitt yfir landamæri eru nefnd kaup erlends atvinnufyrirtækis á gistiþjónustu og þjónustu bílaleigu hér á landi. Einnig er tekið dæmi af rafrænni þjónustu, fjarskiptaþjónustu og útvarps- og sjónvarpsþjónustu sem veitt er og samtímis nýtt hér á landi af kaupanda. Inntakið í dæmunum er að þjónusta telst ekki veitt yfir landamæri ef nýting hennar er háð veru kaupandans á Íslandi þegar þjónustan er veitt.

     

    Ákvæðið um sölu til erlendra atvinnufyrirtækja nær til hvers konar þjónustu sem fellur undir skattskyldusvið vsk.

     

    Í athugasemdum frumvarps til breytingalaganna kemur fram að með atvinnufyrirtæki sé átt við fyrirtæki sem hefur með höndum „atvinnustarfsemi“ (e. economic activity) og það eins þótt starfsemin sé ekki í hagnaðarskyni. Jafnframt kemur fram að við mat á því hvar þjónusta við atvinnufyrirtæki telst veitt þá skuli gera greinarmun á því hvort kaupandinn er eitt fyrirtæki (e. Single location entity) eða hluti fyrirtækjasamsteypu (e. Multiple location entity). Ef kaupandi þjónustu er eitt fyrirtæki skal nýting þjónustunnar og þar með skattskyldan ávallt miðuð við heimilisfesti eða fasta starfsstöð kaupandans. Ef kaupandi þjónustunnar er aftur á móti hluti af fyrirtækjasamstæðu sem hefur starfsstöðvar í fleiri en einu ríki telst þjónustan vera veitt í því ríki „þar sem fyrirtæki eða föst starfsstöð móttekur undirliggjandi þjónustuþætti hverju sinni, (e. Direct delivery approach)“. Vísað er til leiðbeiningarreglna OECD í þessum efnum. 

     

    Kaupandi er annar en atvinnufyrirtæki

     

    Eftir breytingu hefst 2. mgr. 10. tölul. 12. gr. á orðunum: „Sala á þjónustu til annarra en atvinnufyrirtækja skv. 1. mgr. telst vera veitt erlendis þegar hún er seld frá Íslandi til aðila sem hafa ekki heimilisfesti, lögheimili, varanlega búsetu eða dveljast ekki að jafnaði hér á landi.“

     

    Í tilviki sölu til annarra en atvinnufyrirtækja er undanþágunni líkt og áður aðeins ætlað að taka til þjónustu tiltekinna tegunda sem tæmandi eru upp taldar:

     

    1. Þjónustu sem veitt er rafrænt, þ.e. þjónustu sem veitt er á netinu, sjálfvirkt með lágmarksinngripi þar sem notkun upplýsingatækni er nauðsynlegur þáttur í veitingu þjónustunnar.
    2. Fjarskiptaþjónustu, sem felur í sér þjónustu, miðlun, útsendingu eða viðtöku á boðum, orðum, myndum, hljóði eða öðrum upplýsingum í gegnum þráð, útvarp, ljósboð eða annars konar rafsegulkerfi; fjarskiptaþjónusta felur einnig í sér þjónustu frá þeim aðilum sem veita aðgang að framangreindri þjónustu auk aðgangs að rafrænum fjarskiptanetum og samtengingu þeirra.
    3. Útvarps- og sjónvarpsþjónustu, þ.e. þjónustu sem samanstendur af hljóði eða mynd og miðlað er til almennings um samskiptamiðla í rauntíma samkvæmt ákveðinni dagskrá á ritstjórnarlegri ábyrgð viðkomandi fjölmiðils.
    4. Framsals á höfundarrétti, rétti til einkaleyfis, vörumerkis og hönnunar, svo og framsals annarra sambærilegra réttinda.
    5. Auglýsingaþjónustu.
    6. Ráðgjafarþjónustu, verkfræðiþjónustu, lögfræðiþjónustu, þjónustu endurskoðenda og annarrar sambærilegrar sérfræðiþjónustu, sem og gagnavinnslu og upplýsingamiðlunar.
    7. Þjónustu banka, fjármálafyrirtækja og tryggingafélaga, annarrar en þeirrar sem undanþegin er vsk skv. 9. og 10. tölul. 3. mgr. 2. gr.
    8. Atvinnumiðlunar.
    9. Leigu lausafjármuna, annarra en flutningatækja.
    10. Kvaða og skyldna varðandi atvinnu- eða framleiðslustarfsemi eða hagnýtingu réttinda sem kveðið er á um í framangreindum stafliðum.

     

    Í 3. mgr. 10. tölul. 12. gr. er nú kveðið á um að þrátt fyrir 2. mgr. teljist þjónusta seld öðrum en atvinnufyrirtækjum ávallt vera veitt hér á landi og þar með skattskyld hér þegar raunveruleg nýting hennar á sér stað á Íslandi.  

     

    Greiðsluskylda kaupanda á vsk (öfug greiðsluskylda)

     

    Gerðar voru breytingar á 35. gr. vsk-laga.

      

    Greiðsluskylda kaupanda á vsk tekur til þjónustu sem veitt er til starfsemi hans frá atvinnufyrirtæki heimilisföstu erlendis, útibúi erlendis eða fastri starfsstöð erlendis. Að nokkru leyti er afmörkun þessi skýrari og betur orðuð en sú sem fyrir var og tók til kaupa á þjónustu „erlendis frá“. Líkt og varðandi sölu úr landi hafa orðin „til“ og „frá“ hér grundvallar þýðingu og vísa til þess að sala sé yfir landamæri.

     

    Greiðsluskylda mun ekki falla á kaupanda ef erlendi seljandinn, eða umboðsmaður hans til vsk-skila, er skráður á vsk-skrá vegna starfseminnar hér á landi. Um er að ræða breytingu frá fyrri reglu.  Samkvæmt úrskurði yfirskattanefndar nr. 159/2015 hefur greiðsluskylda vsk af rafrænni þjónustu alfarið hvílt á erlendum seljanda en ekki á innlendum kaupanda, óháð því hvort seljandinn hefur sinnt skráningar- og greiðsluskyldu sinni eða ekki. Eftir breytingu fellur greiðsluskylda á kaupanda ef seljandinn, eða umboðsmaður hans, hefur ekki sinnt skyldu sinni til skráningar á vsk-skrá.

     

    Ekki voru gerðar efnisbreytingar á framkvæmd greiðslu og skýrsluskila kaupanda. Kaupanda ber ótilkvöddum að gera RSK grein fyrir kaupum á skýrsluformi sem RSK ákveður, miðað við almennt uppgjörstímabil vsk, og greiða vsk á gjalddaga tímabilsins.

     

    Eftir breytingar er kaupendum þjónustu skipt í þrjá flokka; fyrirtæki undanþegin vsk, vsk-skyld fyrirtæki og aðra. Skyldur kaupenda eru misríkar eftir því í hvern flokkinn þeir falla. 

     

    Kaupandi er fyrirtæki í undanþeginni starfsemi

     

    Greiðsluskylda hvílir á hverjum þeim sem stundar starfsemi undanþegna vsk skv. 3. mgr. 2. gr. vsk-laga.

     

    Greiðsluskyldan tekur til kaupa á hvers konar þjónustu að utan sem fellur undir skattskyldusvið vsk, en ekki aðeins til þjónustu sem talin er upp í 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. vsk-laga eins og verið hefur.

     

    Greiðsluskylda myndist ekki aðeins við kaup á þjónustu, heldur einnig þegar þjónusta er „veitt til“ starfsemi viðtakanda. Skilja má það orðalag svo að það taki bæði til þess þegar þjónusta er veitt án endurgjalds og þegar þjónusta er veitt í skiptum fyrir aðra þjónustu eða vöru. Við þær aðstæður er viðtakanda þjónustu að utan skylt að greiða í ríkissjóð vsk af gangverði þjónustunnar, sbr. ákvæði 2. mgr. 8. gr. vsk-laga um gangverð.

     

    Kaupandi er vsk-skylt fyrirtæki

     

    Greiðsluskylda hvílir á vsk-skyldum kaupanda „að því leyti“ sem honum er ekki heimilt að færa vsk af þjónustunni til innskatts. Af orðalaginu má ráða að greiðsluskylda vegna kaupa á þjónustu að utan nái aðeins til þess hluta vsk sem kaupandanum er ekki heimilt að færa til innskatts, þ.e. að greiðsluskyldan sé í öfugu hlutfalli við innskattsrétt í blandaðri starfsemi. Eldri regla var að við þessar aðstæður hvíldi full greiðsluskylda vsk á kaupanda, en hann gat jafnframt fengið hluta af greiddum vsk til baka úr ríkissjóði í formi innskatts, í réttu hlutfalli við innskattsrétt í blandaðri starfsemi.

     

    Greiðsluskylda vsk-skyldra fyrirtækja mun taka til kaupa á hvers konar þjónustu sem fellur undir skattskyldusvið vsk, en ekki aðeins til þjónustu sem talin er upp í 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. eins og verið hefur.

     

    Nýja reglan vekur spurningu um hvort og þá með hvaða hætti leiðrétta skuli greiddan vsk af keyptri erlendri þjónustu ef breyting verður á innskattshlutfalli í blandaðri starfsemi innan kaupárs. Við færslu innskatts vegna blandaðra nota keyptra aðfanga er á hverju uppgjörstímabili heimilt að nota hlutfallstölu næstliðins árs. Á fyrsta starfsári skal þó reikna hlutfallstölu til bráðabirgða fyrir hvert uppgjörstímabil. Þannig færður hlutfallslegur innskattur skal sæta leiðréttingu á síðasta uppgjörstímabili ársins miðað við hlutfallstölu alls ársins.

     

    Taka má dæmi af fyrirtæki sem í janúar 2019 kaupir til blandaðrar starfsemi sinnar erlenda þjónustu sem því bera að greiða af vsk. Innskattshlutfall næst liðins árs var 60%. Fyrirtækið skal því greiða vsk af 40% kaupverðs erlendu þjónustunnar. Að árinu 2019 liðnu kemur í ljós að innskattshlutfall þess árs nemur 50%. Spurning er þá hvort fyrirtækinu beri að greiða vsk af 10% kaupverðs erlendu þjónustunnar til viðbótar áður greiddum vsk af 40% kaupverðsins.

     

    Svar við þessari spurningu er ekki að finna í breytingalögunum eða í frumvarpi til þeirra. KPMG hefur bent fjármála- og efnahagsráðuneytinu á að hugsanlega mætti taka á þessu álitaefni með því að bæta málsgrein við 5. gr. innskattsreglugerðar nr. 192/1993, er gæti t.d. hljóðað:

    Hafi aðili, á grundvelli 2. mgr. 35. gr. laga nr. 50/1988, greitt virðisaukaskatt af erlendri þjónustu í öfugu hlutfalli við innskattshlutfall viðkomandi uppgjörstímabils, skal við almenn skil fyrir síðasta tímabil ársins fara fram afstemming greiddrar fjárhæðar og leiðrétting færð til hækkunar eða lækkunar á innskatti eftir atvikum.

     

    Annar kaupandi

     

    Undir þennan flokk kaupanda falla allir aðrir en fyrirtæki sem stunda starfsemi undanþegna virðisaukaskatti skv. 3. mgr. 2. gr. vsk-laga og fyrirtæki sem stunda virðisaukaskattsskylda starfsemi. Undir flokkinn geta t.d. fallið menn utan atvinnurekstrar, lögaðilar sem ekki stunda atvinnustarfsemi og eignarhaldsfélög um eignir sem falla utan vöruhugtaks virðisaukaskattslaga.

     

    Greiðsluskylda þessara aðila mun ekki ná til allrar erlendrar þjónustu, heldur aðeins til:

     

    • Framsals á höfundarrétti, rétti til einkaleyfis, vörumerkis og hönnunar, svo og framsals annarra sambærilegra réttinda.
    • Auglýsingaþjónustu.
    • Ráðgjafarþjónustu, verkfræðiþjónustu, lögfræðiþjónustu, þjónustu endurskoðenda og annarrar sambærilegrar sérfræðiþjónustu, sem og gagnavinnslu og upplýsingamiðlunar.
    • Þjónustu banka, fjármálafyrirtækja og tryggingafélaga, annarrar en þeirrar sem undanþegin er virðisaukaskatti skv. 9. og 10. tölul. 3. mgr. 2. gr.
    • Atvinnumiðlunar.
    • Leigu lausafjármuna, annarra en flutningatækja.
    • Kvaða og skyldna varðandi atvinnu- eða framleiðslustarfsemi eða hagnýtingar framangreindra réttinda.

     

    Greiðsluskylda þessara aðila er því aðeins til staðar að kaupverð umræddrar þjónustu nemi a.m.k. 10.000 kr. á viðkomandi tveggja mánaða uppgjörstímabili vsk.

     

    Skráningar- og skilaskylda erlends seljanda

     

    Gerðar voru tvenns konar breytingar á skyldu erlendra seljenda til skráningar á vsk-skrá og til innheimtu og skila á vsk.

     

    Annars vegar var gerð breyting á þeirri skráningar- og skilaskyldu sem kveðið er á um í 35. gr. Skyldan tók aðeins til rafrænt afhentrar þjónustu, en tekur eftir breytingu til fjarskiptaþjónustu og útvarps- og sjónvarpsþjónustu, auk rafrænt veittrar þjónustu.

     

    Skyldan hefur verið til staðar við sölu til annarra er þeirra sem skráðir eru á vsk-skrá. Eftir breytingu á  skyldan aðeins við um sölu til annarra en atvinnufyrirtækja. Breytingin felst í því að sala til atvinnufyrirtækja, sem ekki eru á vsk-skrá, fellir ekki skráningar- og skilaskyldu á seljanda.

     

    Gerð var sú orðalagsbreyting að umrædd skylda fellur á „atvinnufyrirtæki“ með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis í stað „aðila“.

     

    Hins vegar var við 34. gr. aukið tveimur málsgreinum um skráningar- og skilaskyldu vsk vegna áskriftarsölu til landsins á blöðum og tímaritum á pappírsformi. Í fyrri málsgreininni er kveðið á um að slík skylda fellur á erlend atvinnufyrirtæki, sem selja blöð og tímarit á pappírsformi til landsins í áskrift, ef umfang sölu er yfir því veltumarki sem kveðið er á um í 3. tölul. 4. gr., (nú 2 milljónir króna). Í síðari málsgreininni er kveðið á um greiðslu og skýrsluskil og er það ákvæði í samræmi við almennar reglur.

     

    Ekki voru með umræddum lögum gerðar breytingar á því með hvaða hætti erlendur seljandi skal skráður á vsk-skrá. Slík breyting var hins vegar gerð með öðrum lögum, sjá þingskjal 1252. Með þeim var lagður grundvöllur að upptöku rafræns skráningarkerfis fyrir erlend atvinnufyrirtæki sem selja hingað, öðrum en atvinnufyrirtækjum, þjónustu og vörur tiltekinnar tegundar. Nánari grein er gerð fyrir breytingu þessari í öðrum pistli hér á Skattatíðindum.

     

    Skatthlutföll

     

    Gerðar voru tvær breytingar á 2. mgr. 14. gr. vsk-laga.

     

    Annars vegar er sala, þ.m.t. í áskrift, á tímaritum, dagblöðum, landsmála- og héraðsfréttablöðum á rafrænu formi felld undir 11% vsk, eins og sala sömu miðla á prentuðu formi.

     

    Hins vegar er var gerð sú breyting á orðalagi að undir 11% vsk falla „áskriftargjöld útvarps- og sjónvarpsstöðva“ í stað orðalagsins „afnotagjöld útvarpsstöðva“. Ekki er um efnisbreytingu að ræða.

     

    Innskattur af farþegaflutningum með fólksbifreiðum

     

    Í 6. tölul. 3. mgr. 16. gr. vsk-laga er kveðið á um að óheimilt sé að telja til innskatts vsk af öflun, rekstri og leigu fólksbifreiða. Í 6. mgr. greinarinnar er kveðið á um undantekningu frá því banni. Vsk-skyldum aðilum, sem hafa með höndum sölu eða leigu bifreiða, er heimilt að telja vsk af aðföngum vegna þeirra viðskipta til innskatts. Sú breyting var gerð á ákvæðinu að undantekningin mun einnig taka til vsk-skyldra rekstraraðila fólksbifreiða sem hafa sérstakt leyfi Samgöngustofu til farþegaflutninga í ferðaþjónustu. Í athugasemdum frumvarps til breytingalaganna kemur fram að undantekningin nær aðeins til fólksbifreiða sem eingöngu eru notaðir í ferðaþjónustunni.

  • Skattalegir málamyndagerningar - frestun skattlagningar söluhagnaðar

    Nánar um dóm Hæstaréttar nr. 501/2017:

    Með kaupsamningi 3. nóvember 2006 keypti stefnandi, öll hlutabréf í einkahlutafélagi fyrir 385 milljónir króna. Fram kom í samningnum að einu eignir félagsins væru aflahlutdeild og aflamark. Með kaupsamningi 29. desember 2006 keypti stefnandi umræddar aflaheimildir af dótturfélagi sínu, fyrir sömu fjárhæð og kaupverð fyrrgreindra hlutabréfa, 385 milljónir króna. Stefnandi gaf út skuldabréf sama dag. Kom þar fram að endurgreiða bæri lánið 31. desember 2008. Ekki var gert ráð fyrir því að vextir væru greiddir af láninu. Í skattskilum dótturfélagsins fyrir árið 2006 fór félagið fram á að skattlagningu söluhagnaðar, að fjárhæð 382.771.690 krónur, af sölu framangreindra aflaheimilda, yrði frestað í samræmi við heimild í 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt.

     

    Með kaupsamningi 30. september 2008 keypti dótturfélagið af stefnanda aflahlutdeild og aflamark í þorski fyrir 385 milljónir króna. Samkvæmt kaupsamningi átti að greiða kaupverðið við undirritun kaupsamnings. Stefnandi og dótturfélagið voru síðan sameinuð, samkvæmt tilkynningu til hlutafélagaskrár 23. júlí 2010 og miðaðist samruninn við 31. desember 2009. Í kjölfarið endurákvarðaði ríkisskattstjóri opinber gjöld dótturfélagsins gjaldárið 2009 með álagi í samræmi við 6. mgr. 15 gr. og 3. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Þar sagði að megintilgangur gerninganna hafi verið til að komast hjá lögmæltri skattlagningu samkvæmt 5. og 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, og þar með skattlagningu söluhagnaðarins eftir ákvæðum 8. töluliðar C-liðar 7. gr. sömu laga.

     

    Stefnandi skaut úrskurði ríkisskattstjóra til yfirskattanefndar sem staðfesti úrskurðinn með svohljóðandi rökum:

     

    „Samkvæmt framansögðu liggur fyrir að hin umdeilda aflahlutdeild, sem kærandi tjáist hafa selt dótturfélagi á árinu 2008, var eftir sem áður nýtt til tekjuöflunar í rekstri kæranda, þ.e. til fiskveiða á skipi félagsins, án nokkurs endurgjalds til dótturfélagsins. Þá verður að leggja til grundvallar að dótturfélagið. hafi ekki haft neinn rekstur með höndum frá sölu skips og aflaheimilda á árinu 2006 þar til félaginu var slitið við samruna þess og kæranda á árinu 2010. Að þessu virtu og öðrum þeim atriðum sem ríkisskattstjóri hefur fært fram til stuðnings hinni kærðu ákvörðun verður að fallast á það með ríkisskattstjóra að hin umdeildu viðskipti félaganna á árinu 2008 beri það mikinn keim af málamyndagerningi að ekki sé tækt að byggja á þeim í skattalegu tilliti. Er þá jafnframt litið til þess sem fyrir liggur um eigna- og stjórnunartengsl félaganna.“

     

    Héraðsdómur sýknaði svo íslenska ríkið af öllum kröfum stefnanda um að úrskurður yfirskattanefndar yrði felldur úr gildi eða breytt. Í forsendum héraðsdóms kom eftirfarandi fram:

     

    "Það er grunnregla í íslenskum rétti að skattlagning verður að byggjast á raunverulegum aðstæðum og atvikum sem síðan eru heimfærð undir viðeigandi lagaákvæði. Á þeim grunni kann skattyfirvöldum að vera heimilt að líta fram hjá einstökum gerningum skattaaðila ef fyrir liggur að þeim er ekki ætlað að hafa réttaráhrif samkvæmt efni sínu. Sama gildir um sýndargerninga sem miða einungis að því að komast hjá því að greiða skatt eða búa til aðstæður sem fella viðkomandi undir ívilnandi reglur skattalaga. Sé efni til að álykta að slíkur sýndargerningur eigi ekki að hafa þá skattalega þýðingu sem skattaðili æskir kallar það ekki á sérstaka lagaheimild fyrir skattyfirvöld til þess að bregðast við. Þvert á móti byggist sú heimild á þeirri almennu reglu, sem leiða má af 77. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944, að skattskylda eigi að ráðast af raunverulegum atvikum í samræmi við gildandi lagareglur á hverjum tíma, sem og af almennum jafnræðisreglum, sbr. 65. gr. stjórnarskrárinnar.

     

    Í máli þessu er ágreiningslaust að ætluð kaup Páls Ingólfssonar ehf. á nýrri aflahlutdeild af móðurfélagi sínu, stefnanda, breyttu engu um að aflahlutdeildin var áfram skráð á skip í eigu móðurfélagsins. Var aflahlutdeildin því alfarið nýtt til tekjuöflunar í rekstri móðurfélagsins án þess að dótturfélagið fengi nokkurt endurgjald fyrir. Í raun hafði dótturfélagið engan rekstur með höndum allt frá því að félagið seldi móðurfélagi sínu aflahlutdeildina árið 2006 uns það var sameinað móðurfélaginu árið 2010. Við ætluð kaup dótturfélagsins á aflahlutdeildinni 2008 virðist kaupverðið hafa verið greitt með skuldajöfnuði, þannig að gagnkrafa dótturfélagsins á hendur móðurfélaginu á grundvelli vaxtalauss skuldabréfs að sömu fjárhæð, sem var á gjalddaga í árslok 2008, var notuð til greiðslu kaupverðsins. Engir fjármunir fóru því milli kaupanda og seljanda í tengslum við gerning þennan. Félagið laut yfirráðum móðurfélagsins og virðist eini tilgangur gerningsins sem um ræðir hafa verið að nýta frestunarheimild 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003. Að öðru leyti liggur ekkert fyrir um að einhver rekstrarlegur tilgangur hafi búið að baki ráðstöfun þessari. Allt bendir því til þess að framangreindur gerningur hafi einungis miðað að því að búa til aðstæður sem gerðu samstæðunni kleift að hagnýta sér ívilnandi skattareglu.

     

    Þegar þessi atriði eru metin heildstætt telur dómurinn að ríkisskattstjóra hafi verið heimilt á líta svo á að engin raunveruleg kaup á aflahlutdeild hafi átt sér stað á grundvelli kaupsamningsins 30. september 2008 sem gætu haft þá skattalegu þýðingu sem kveðið er á um í 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003. Með þeirri ályktun voru skattyfirvöld ekki að „bæta skilyrðum við“ lagaákvæðið, er lutu að því kaupin væru gerð vegna atvinnurekstrar, eins og stefnandi heldur fram, heldur að leggja mat á raunverulegar aðstæður út frá fyrirliggjandi upplýsingum og heimfæra þær undir viðkomandi lagaákvæði. Þá fær dómurinn ekki séð að það skipti máli í þessu sambandi þó að sérstök skilyrði séu sett í öðrum reglum um frestun skattlagningar söluhagnaðar um nýtingu nýfenginna réttinda er komi í stað seldra réttinda. Var ríkisskattstjóra því rétt að líta svo á að hinn frestaði söluhagnaður í þessu máli teldist með skattskyldum tekjum Páls Ingólfssonar ehf. á árinu 2008 með 10% álagi í samræmi við 6. mgr. 15. gr. laga nr. 90/2003, er leiddi til hækkunar á tekjuskattstofni félagsins gjaldárið 2009. Með vísan til þess sem hér hefur verið rakið verður ekki talið að sú ákvörðun sem stefnandi krefst ógildingar á hafi verið í andstöðu við lagaáskilnaðarreglu 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar og þeirri kröfu sem þar er gerð til skýrleika skattareglna."

     

    Í hlekk að ofanverðu með fréttinni má nálgast dóm Hæstaréttar og héraðsdóms.

  • Frumvarp til laga - breyting á lögum um virðisaukaskatt (kaup og sala þjónustu á milli landa, áskriftir og sala fréttablaða o.fl.)

    Meginþættir frumvarpsins eru eftirfarandi:

     

    Í fyrsta lagi eru lagðar til gagngerar breytingar á 12. gr. laga um virðisaukaskatt þar sem kveðið er á um sölu á vöru og þjónustu sem telst ekki til skattskyldrar veltu. Lagt er til að byggt sé á alþjóðlegum leiðbeiningarreglum OECD um virðisaukaskatt við mat á því hvar þjónusta teljist vera veitt og þar með skattlögð hverju sinni. Meginreglan skal vera sú að þjónusta telst vera veitt þar sem kaupandi þjónustunnar hefur búsetu eða fasta starfsstöð. Sá staður þar sem þjónustan er veitt (e. place of supply of services) og þar með nýting og neysla hennar telst því vera sá staður þar sem kaupandi þjónustunnar hefur búsetu eða starfsstöð. Enn fremur er lagt til að hugtökin þjónusta sem veitt er rafrænt (e. electronically supplied services), fjarskiptaþjónusta og útvarps- og sjónvarpsþjónusta verði nánar afmörkuð í ákvæðinu. Lagt er til að í 12. gr. verði greint á milli sölu á vöru úr landi og þjónustu sem veitt er erlendis. Fjallað verður um vinnu og þjónustu sem veitt er erlendis í nýjum 10. tl. 1. mgr. Með hinum nýja tölulið er skýrt kveðið á um að vinna og þjónusta sem veitt er erlendis, teljist vera nýtt erlendis, og teljist því ekki til skattskyldrar veltu hér á landi samkvæmt ákvæðinu. Því er lagt til að fjarlægðarreglan (e. destination principle) verði ráðandi við mat á því hvar skattlagning þjónustu í milliríkjaviðskiptum eigi sér stað. Greint er á milli sölu til atvinnufyrirtækja (e. Business to Business – B2B), sbr. 1. mgr. 10. tl. og annarra aðila sem hafa ekki með höndum atvinnurekstur (e. Business to Consumer – B2C), sbr. 2. mgr. 10. tl.

     

    Í öðru lagi er lagt til að áskriftir og sala tímarita, dagblaða og landsmála- og héraðsfréttablaða, hvort sem er á pappír eða rafrænu formi, verði færð í lægra skatthlutfall virðisaukaskatts líkt og gildir um sölu slíkra tímarita og blaða á pappírsformi. Horft er til leiðbeininga OECD í þessum efnum þar sem mælst er til þess að sú leið sem notuð er til miðlunar raski ekki samkeppnisstöðu á milli sambærilegrar vöru og þjónustu. Með frumvarpinu er stigið skref í átt að bættu rekstrarumhverfi fjölmiðla hér á landi með samræmingu á virðisaukaskatti á sölu og áskriftir dagblaða, tímarita og landsmála- og héraðsfréttablaða, hvort heldur sem útgáfuform miðlanna er á prentuðu eða rafrænu formi. Sú samræming er í anda leiðbeiningarreglna OECD sem leggur áherslu á að skattlagning skuli vera „hlutlaus“ og „sanngjörn“ milli rafrænna og hefðbundinna viðskipta.

     

    Í þriðja lagi er lagt til að ferðaþjónustuleyfishöfum sem hafa með höndum rekstur fólksbifreiða og fengið hafa staðfestingu og sérstakt leyfi frá Samgöngustofu til farþegaflutninga í ferðaþjónustu verði gert mögulegt að færa innskatt á móti útskatti við uppgjör virðisaukaskatts vegna kaupa á aðföngum til reksturs fólksbifreiða í ferðaþjónustustarfsemi sinni. Um er að ræða nauðsynlegar breytingar til að tryggja að ferðaþjónustuaðilum sem annast fólksflutninga á fólksbifreiðum í atvinnuskyni verði gert mögulegt að færa innskatt á móti útskatti við uppgjör virðisaukaskatts vegna kaupa á aðföngum til reksturs þeirra fólksbifreiða sem eingöngu eru notaðar í atvinnurekstri og virðisaukaskattsskyldri starfsemi ferðaþjónustuaðila. Við lögfestingu laga nr. 28/2017, um farþegaflutninga og farmflutninga á landi var veitt heimild til að veita ferðaþjónustuaðilum sérstakt leyfi til farþegaflutninga. Ekki var gerð breyting á ákvæðum laga um virðisaukaskatt er lúta að innskattsheimild þeirra ferðaþjónustuaðila sem falla undir lög nr. 28/2017. Með þessari breytingu öðlast þeir aðilar heimild til færslu innskatts við öflun og resktur fólksbifreiða sem eru að öllu leyti nýttar í virðisaukaskattsskyldum rekstri ferðaþjónustuleyfishafa.

     

    Í fjórða lagi er lagt til að erlendum atvinnufyrirtækjum sem selja innlendum aðilum hér á landi blöð og tímarit í áskrift á pappírsformi verði gert skylt að innheimta og skila virðisaukaskatti af þeirri sölu hér á landi, að því gefnu að veltumörk 3. tölul. 4. gr. laganna eigi ekki við. Í dag er í gildi reglugerð nr. 336/1993, um innheimtu virðisaukaskatts af blöðum og tímaritum sem send eru í áskrift erlendis frá í pósti. Samkvæmt reglugerðinni hvílir sú skylda á kaupanda að skila virðisaukaskatti af slíkum kaupum hér á landi. Fyrir liggur að sárafáir greiða virðisaukaskatt af slíkum kaupum hér á landi. Erlendir aðilar sem selja blöð og tímarit á rafrænu formi til kaupenda hér á landi hafa verið og verða áfram skattskyldir vegna þeirrar sölu hingað til lands.

     

    Í fimmta og síðasta lagi eru lagðar til gagngerar breytingar á 35. gr. laga um virðisaukaskatt sem kveður á um kaup á þjónustu hingað til lands, samhliða þeim tillögum sem lagðar eru til um breytingar á 12. gr. laganna. Lagt er til að greint verði á milli kaupa á þjónustu hjá undanþegnum aðilum, skattskyldum aðilum og öðrum aðilum, til að mynda neytendum, opinberum aðilum og öðrum félögum og samtökum sem ekki eru skráð á grunnskrá virðisaukaskatts og kaupa þjónustu frá atvinnufyrirtæki með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis. Þá er lögð til frekari afmörkun á þeirri þjónustu sem seld er frá erlendum atvinnufyrirtækjum og veitt er rafrænt hingað til lands. Í ákvæðinu felst að fjármálafyrirtækjum, tryggingafélögum og öðrum undanþegnum aðilum sem kaupa hingað til lands þjónustu sem fellur undir skattskyldusvið laga þessara frá atvinnufyrirtækjum erlendis frá beri að skila virðisaukaskatti af kaupunum, þ.m.t. vegna kaupa á þjónustu sem veitt er rafrænt, fjarskiptaþjónustu og útvarps- og sjónvarpsþjónustu sem og annarri þjónustu, enda telst þjónustan þá vera nýtt hér á landi samkvæmt fjarlægðarreglunni. Sem dæmi má nefna að ef fjármálafyrirtæki eða tryggingafélag með heimilisfesti hér á landi kaupir hugbúnaðarþjónustu erlendis frá ber því að standa skil á virðisaukaskatti af kaupunum hér á landi. Breytingar á 2. mgr. 35. gr. eru að mestu samhljóða 2. mgr. núgildandi laga. Í 3. mgr. kemur fram að aðrir en þeir sem falla undir 1. og 2. mgr. og kaupa þjónustu sem fellur undir d–j-lið í 2. mgr. 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. erlendis frá skuli greiða virðisaukaskatt af slíkum kaupum hér á landi nemi andvirði hennar hærri fjárhæð en 10.000 kr. á hverju almennu uppgjörstímabili. Einstaklingum og öðrum aðilum sem falla undir þessa málsgrein ber því að standa skil á virðisaukaskatti af þeirri þjónustu sem fellur undir málsgreinina. Sem dæmi má nefna að ef aðili annar en atvinnufyrirtæki með heimilisfesti hér á landi kaupir þjónustu í formi atvinnumiðlunar frá atvinnufyrirtæki erlendis ber honum að standa skil á virðisaukaskatti af þjónustunni hér á landi að því gefnu að andvirði hennar nemi hærri fjárhæð en 10.000 kr. á hverju almennu uppgjörstímabili.

     

    Nálgast má frumvarpið í heild sinni í hlekk að ofanverðu með fréttinni.

  • Frumvarp til laga - breyting á ýmsum lögum vegna aðgerða gegn skattundanskotum og skattsvikum

    Um meginefni frumvarpsins:

     

    Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, og tollalögum, nr. 88/2005. Umræddar lagabreytingatillögur grundvallast á skýrslu starfshóps um umfang skattundanskota og skattsvik og tillögur til aðgerða, skýrslu starfshóps um milliverðlagningu og faktúrufölsun og skýrslu starfshóps um skattskyldu af erlendri ferðaþjónustustarfsemi á Íslandi.

     

    Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar á 55. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, með því að föstum starfsstöðvum félaga í aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins, aðildarríkjum stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum, sem staðsettar eru hér á landi, verði heimil samsköttun með innlendum samstæðufélögum. Breytingartillagan er lögð fram í því skyni að koma til móts við álit ESA frá 7. apríl 2016 um að íslenskar reglur um samsköttun félaga brjóti í bága við 31. og 40. gr. EES-samningsins um staðfesturétt og frjálst flæði fjármagns, sbr. formlega tilkynningu ESA, dags. 27. mars 2018. Í frumvarpinu er lagt til að sama frávik eigi við í tilviki fastrar starfsstöðvar og í tilviki dótturfélags, þ.e. að skilyrðið um 90% eignarhald þurfi að hafa varað allt viðkomandi reikningsár, nema þegar um nýstofnuð dótturfélög eða fasta starfsstöð er að ræða eða slit á dótturfélagi eða lokun fastrar starfsstöðvar. Þá er að auki lagt til að tap í fastri starfsstöð skv. 4. tölul. 1. mgr. 3. gr. tekjuskattslaga verði því aðeins frádráttarbært hjá íslensku félagi að ekki sé unnt að jafna tapið hjá erlendu félagi starfsstöðvarinnar. Gert er ráð fyrir að breytingarnar öðlist gildi og komi til framkvæmda 1. janúar 2019.

     

    Í öðru lagi eru lagðar til breytingar á 3. og 4. mgr. 7. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að bæta við orðunum „eða annar aðili sem leigir út vinnuafl“, þannig að kveðið sé skýrar á um skilaskyldu launagreiðanda í þeim tilvikum þegar um er að ræða útleigu á vinnuafli, óháð því hvort útleigan eigi sér stað fyrir tilstilli skráðrar starfsmannaleigu eða annars aðila. Breytingarnar eiga rætur sínar að rekja til þess að skattyfirvöld hafa talið sig bundin af þeim þrönga skilningi á hugtakinu starfsmannaleiga eins og það er sett fram í lögum nr. 139/2005, um starfsmannaleigur, þegar kemur að því að skýra hugtakið í lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda þannig að hugtakið í skattalegum skilningi hafi einungis átt við um skráðar starfsmannaleigur sem hafa þann eina tilgang að leigja út starfsmenn. Gert er ráð fyrir að þessar breytingar öðlist gildi við innleiðingu þeirra.

     

    Í þriðja lagi er lagt til að tekið verði upp hér á landi að norskri fyrirmynd rafrænt skráningarkerfi (e. simplified registration scheme) fyrir erlend atvinnufyrirtæki sem selja öðrum en atvinnufyrirtækjum hér þjónustu sem veitt er rafrænt, fjarskiptaþjónustu og útvarps- og sjónvarpsþjónustu. Markmið breytingarinnar er að einfalda innheimtu og skil á virðisaukaskatti fyrir erlend atvinnufyrirtæki hér á landi, í samræmi við tillögur OECD um kosti einfaldaðs skráningarforms vegna sölu á rafrænni þjónustu milli landa, sbr. m.a. skýrslu OECD um árangursríka innheimtu virðisaukaskatts, frá 24. október 2017 (e. Mechanisms for the Effective Collection of VAT/ GST). Samhliða þeirri breytingu er einnig lagt til að þeim erlendu atvinnufyrirtækjum sem selja hingað til lands í áskrift blöð og tímarit á pappírsformi sem og þeim erlendu ferðaþjónustuaðilum sem selja virðisaukaskattsskylda þjónustu hingað verði jafnframt heimilað að skrá sig með einfaldri skráningu að því gefnu að salan eigi sér stað til annarra en atvinnufyrirtækja hér á landi. Með hugtakinu atvinnufyrirtæki er átt við fyrirtæki sem hefur með höndum atvinnurekstur, þ.e. stundar sjálfstæða starfsemi reglubundið í vissu umfangi í þeim efnahagslega tilgangi að skila hagnaði. Sambærileg skráningarkerfi hafa verið tekin upp í Noregi, Nýja-Sjálandi og Ástralíu. Gert er ráð fyrir að breytingarnar komi ekki til framkvæmda fyrr en í 1. júlí 2019.

     

    Í fjórða lagi eru lagðar til breytingar í tengslum við aðflutningsgjöld tiltekinna ökutækja til tímabundinnar notkunar hér á landi, þar sem vörugjöld og virðisaukaskattur hafa verið felld niður við innflutning á þeim á grundvelli ákvæða 4. og 6. tölul. 1. mgr. 7. gr. tollalaga, sbr. 1. mgr. 27. gr. laga nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., og 2. mgr. 36. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Þar er lagt til að gerð verði breyting á tollfríðindum hópbifreiða sem fluttar eru til landsins tímabundið þegar bifreið er ekki flutt úr landi með þeim ferðamannahópi sem bifreiðin var ætluð við innflutning. Í stað þess að aðflutningsgjöld sem greiða ber af bifreiðunum geti numið tilteknum hluta af áætlaðri leigu sem tekur mið af tollverði bifreiðar taki hin áætlaða leiga mið af meðaltollverði innfluttra hópbifreiða sem flokkast hafa í sama tollskrárnúmer síðastliðin þrjú ár. Enn fremur er lögð fram tillaga þar sem gert er ráð fyrir því að tollyfirvöldum verði heimilað að fjarlægja skráningarmerki af ökutækjum sem hafa verið flutt inn á grundvelli tollfríðindaákvæða 4. og 6. tölul. 1. mgr. 7. gr. tollalaga. Gert er ráð fyrir að breytingarnar öðlist gildi við innleiðingu þeirra.

     

    Nálgast má frumvarpið í heild sinni í hlekk að ofanverðu með fréttinni.