Stimpilgjald - hlutaskipting félags

E.g., 2018-04-23
E.g., 2018-04-23
  • Að færa innskatt vegna lögmannsþjónustu í fasteignaviðskiptum

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 60/2017:

    Kæra í máli þessu varðar höfnun ríkisskattstjóra á færslu innskatts að fjárhæð 3.062.844 kr. vegna aðkeyptrar þjónustu samkvæmt reikningi frá lögfræðistofunni X ehf. Byggði ríkisskattstjóri á því að ekki væri um að ræða virðisaukaskatt af aðföngum vegna virðisaukaskattsskyldrar starfsemi kæranda, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Samkvæmt texta reikningsins er um að ræða samningsbundna þóknun vegna vinnu við kaup á jörðinni B. Er komið fram af hálfu kæranda að félagið hafi keypt jörðina til nota í virðisaukaskattsskyldri starfsemi þar sem fyrirhugað sé að byggja upp ferðaþjónustu á jörðinni. Er ákvörðun ríkisskattstjóra mótmælt á þeim forsendum. Fyrir liggur að í framhaldi af kaupum kæranda á jörðinni neytti íslenska ríkið forkaupsréttar að henni og … mun sýslumaður hafa gefið út afsal fyrir jörðinni ríkissjóði til handa. Kemur fram í kæru til yfirskattanefndar að rekið sé ágreiningsmál fyrir dómstólum um lögmæti þeirra ráðstafana … Krafðist kærandi úrlausnar héraðsdóms um þennan ágreining á grundvelli XIII. kafla laga nr. 90/1991, um nauðungarsölu o.fl., en með úrskurði héraðsdóms … var málinu vísað frá dómi þar sem talið var að kærandi gæti ekki leitað úrlausnar héraðsdóms um kröfur sínar eftir ákvæðum fyrrgreindra laga. Var sú niðurstaða staðfest með dómi Hæstaréttar Íslands …

    Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988 skal telja til innskatts á hverju uppgjörstímabili virðisaukaskatt af aðkeyptum rekstrarfjármunum, vörum, vinnu, þjónustu og öðrum aðföngum sem eingöngu varða sölu skattaðila á vörum og skattskyldri þjónustu. Kemur fram í athugasemdum með ákvæðinu í frumvarpi því er varð að lögum nr. 50/1988, að eftir því væri t.d. óheimill frádráttur innskatts sem varðar byggingu sem aðeins að hluta sé notuð í skattskyldri starfsemi fyrirtækis.

    Fasteign telst ekki vara í skilningi laga nr. 50/1988, sbr. 1. mgr. 2. gr. laganna, og eru viðskipti með fasteignir því ekki skattskyld samkvæmt lögunum. Samkvæmt 8. tölul. 3. mgr. 2. gr. laganna er fasteignaleiga undanþegin virðisaukaskatti. Ekki er í tiltækum lögskýringargögnum að finna sérstaka skýringu á undanþáguákvæði þessu né skilgreiningu á hugtakinu fasteignaleigu í skilningi þess. Þá hefur ekki verið sett reglugerð um nánari skýringu á undanþáguákvæðinu eftir þeirri heimild sem getur í lokamálsgrein 2. gr. laga nr. 50/1988. Í skatt- og úrskurðaframkvæmd hefur undanþáguákvæðið verið skýrt þannig að það geti í vissum tilvikum tekið til leigu fasteignatengdra réttinda, sbr. til hliðsjónar úrskurð yfirskattanefndar nr. 1022/1998. Hliðstætt verður talið gilda um sölu eða annað afsal réttinda af því tagi.

    Eins og fram er komið féll sá virðisaukaskattur, sem um er deilt í málinu, til í tengslum við kaup fasteignar, þ.e. jarðarinnar B, og hefur ekki annað komið fram af hálfu kæranda en að hin aðkeypta lögmannsþjónusta hafi að öllu leyti stafað vegna greindra viðskipta. Er því ekki um að ræða virðisaukaskatt af aðföngum sem eingöngu varða sölu vöru eða skattskyldrar þjónustu í skilningi virðisaukaskattslaga, sbr. áskilnað 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988, sbr. einnig 1. mgr. 1. gr. reglugerðar nr. 192/1993, um innskatt, enda tekur skattskyldusvið laga nr. 50/1988 ekki til fasteigna, svo sem rakið er að framan. Getur engu breytt um þetta þótt kærandi hafi ráðgert að reka virðisaukaskattsskylda starfsemi á jörðinni, þ.e. ferðaþjónustu. Má í þessu sambandi og til hliðsjónar vísa til úrskurðar yfirskattanefndar nr. 35/2014.

    Með vísan til framangreinds er kröfu kæranda um frádrátt virðisaukaskatts hafnað. Samkvæmt þeim úrslitum málsins verður ennfremur að hafna kröfu kæranda um að félaginu verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, sbr. 4. gr. laga nr. 96/1998, um breyting á þeim lögum.

     

    Gera verður athugasemdir við framsetningu ríkisskattstjóra í hinum kærða úrskurði. Eins og áður greinir ber úrskurður ríkisskattstjóra yfirskriftina „Úrskurður um endurákvörðun virðisaukaskatts“ þrátt fyrir að um sé að ræða kæruúrskurð samkvæmt 3. mgr., sbr. 1. mgr. 29. gr. laga nr. 50/1988. Þá kemur ítrekað ranglega fram í úrskurðinum að um sé að ræða endurákvörðun virðisaukaskatts kæranda uppgjörstímabilið janúar-febrúar 2017. Ekki þykir þó ástæða til að ómerkja kæruúrskurð ríkisskattstjóra af þessum sökum, enda verður hvorki talið að greindir ágallar á úrskurðinum hafi valdið kæranda réttarspjöllum né verður séð að þeir haft áhrif á efni ákvörðunar ríkisskattstjóra.

     

  • Tillaga til þingsályktunar - fjármálaætlun ríkisstjórnarinnar 2019-2023

    Um endurskoðun skattstofns fjármagnstekjuskatts segir m.a. í fjármálaáætluninni að:

     

    "Fjármagnstekjur báru 10% skatt um árabil eftir að þær voru fyrst aðskildar frá launatekjum árið 1997. Að einhverju leyti var 10% skatthlutfallið haft svo lágt til mótvægis við að skattstofninn innihélt verðbólguþátt, en einnig vegna þess að um brúttóskattlagningu er að ræða. Skatthlutfallið var hækkað í skrefum upp í 20% á árunum 2009–2011 en á mótihefur verið tekið upp frítekjumark vaxtatekna og helmings skattfrelsi leigutekna. Þegar skatthlutfallið var hækkað í 22% um sl. áramót var um leið tilkynnt að farið yrði í endurskoðun á skattstofninum í því augnamiði að skattstofninn verði nær raunávöxtun en nú er í samræmi við áform í stjórnarsáttmálanum. Þessari endurskoðun verður hrundið af stað í vor en ekki er gert ráð fyrir tekjulækkun af mögulegum breytingum fyrr en á síðari hluta kjörtímabilsins."

     

    Þá er jafnframt kveðið á um aðrar áformaðar skattkerfisbreytingar sem eru eftirfarandi:

     

    • Heildarendurskoðun tekjuskatts einstaklinga samhliða endurskoðun bótakerfis sem samsvarar einu prósentustigi til lækkunar á neðra þrepi.
    • Lækkun tryggingagjalds um 0,25 prósentustig og áform um frekari lækkun sem ræðst af framgangi kjaraviðræðna ásamt afkomusvigrúmi ríkissjóðs.
    • Afnám þaks á endurgreiðslum vegna rannsókna- og þróunarkostnaðar fyrirtækja.
    • Afnám virðisaukaskatts á bækur ásamt endurskoðun skattlagningar fjölmiðla og tónlistar og fyrirkomulags höfundarréttargreiðslna.
    • Hækkun kolefnisgjalds um 20% í tveimur skrefum.
    • Breytingar á skattlagningu ökutækja og eldsneytis í samræmi við tillögur starfshóps.
    • Lækkun bankaskatts í fjórum skrefum.
    • Ný gjaldtaka á ferðaþjónustu, t.a.m. brottfarargjald, tekin upp.
    • Frekari aðgerðir gegn skattsvikum.

     

    Í hlekk hér að ofanverðu með fréttinni má nálgast umrædda fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir árin 2019-2023 í heild sinni af vef Stjórnarráðsins.

  • Raunveruleikaregla skattaréttar - endurgreiðsla fjármagnstekjuskatts

    Úr forsendum héraðsdóms:

    "Kröfur stefnenda eru á því reistar að ríkisskattstjóra hafi verið skylt að verða við beiðni þeirra um endurupptöku og leiðréttingu á því að leggja bæri á þau fjármagnstekjuskatt gjaldárið 2006 í ljósi þeirrar afstöðu skattyfirvalda að líta bæri á Ingimund hf. sem raunverulegan seljanda fiskiskipsins Helgu RE 49, ásamt veiðarfærum og fiskveiðiheimildum, og að söluhagnaðurinn skyldi færður til tekna hjá félaginu. Stefnendur krefjast þess annars vegar að ákvarðanir ríkisskattstjóra frá 12. ágúst 2013 um að hafna beiðni þeirra þar að lútandi verði felldar úr gildi. Hins vegar krefjast þeir endurgreiðslu þess fjármagnstekjuskatts sem þau inntu af hendi á árinu 2006 vegna tekna af sölu hlutabréfa í Fjarðarey ehf., en sú krafa er reist á lögum nr. 29/1995, um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda.

    [...]

    Í skattframtölum stefnenda vegna tekjuársins 2005 voru taldar fram tekjur sem áttu rætur að rekja til hagnaðar af sölu hlutabréfa í Fjarðarey ehf., eins og rakið er í kafla II. Samkvæmt dómi Hæstaréttar frá 12. nóvember 2015 tóku skiptin á Ingimundi hf. ekki gildi fyrr en hluthafafundur í Fjarðarey ehf. hafði samþykkt skiptinguna fyrir sitt leyti 26. september 2005. Þá höfðu stefnendur þegar ráðstafað eignarhlutum sínum í Fjarðarey ehf. með kaupsamningi 27. maí 2005. Þau fengu því aldrei hlutabréf í því félagi í sínar hendur nema að nafninu til og ekki var fullnægt svonefndu gagngjaldsskilyrði 1. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003. Í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar segir að líta verði svo á að með kaupsamningi um hlutafé í hinu óstofnaða félagi, Fjarðarey ehf., frá 27. maí 2005 hafi í reynd verið ráðstafað eignum og réttindum í eigu Ingimundar hf. til kaupenda hlutanna í hinu óstofnaða félagi, enda voru þeir orðnir hluthafar í því þegar eignirnar og réttindin runnu til þess frá Ingimundi hf. Af þessum sökum var skattyfirvöldum rétt með vísan til 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 að ákveða að kaupverð samkvæmt samningnum skyldi fært til tekna hjá Ingimundi hf. að öðrum skilyrðum endurálagningar fullnægðum.

    Hér reynir á hvort þessi niðurstaða gefi tilefni til þess að fella niður álagningu fyrrgreinds fjármagnstekjuskatts er byggðist á því að stefnendur hefðu selt hlutabréf sín í Fjarðarey ehf. gegn umsömdu endurgjaldi. Þó að leiða megi af framangreindum dómi Hæstaréttar Íslands að tekjur af sölu umræddra eigna og réttinda Ingimundar hf. hefðu með réttu átt að falla félaginu í skaut, en ekki stefnendum, verður ekki fram hjá því litið að þeim fjármunum, sem komu fyrir þessi verðmæti, var ráðstafað til stefnanda 16. ágúst 2005, eins og gögn málsins bera með sér, og voru þeim til frjálsrar ráðstöfunar eftir það. Í því ljósi var ríkisskattstjóra rétt að líta svo á að fjármunir er svöruðu til hagnaðar af sölu umræddra verðmæta hefðu runnið til stefnenda og væru því tekjur af hlutareign þeirra í Ingimundi hf. í samræmi við 11. gr. laga nr. 90/2003 sem eru skattskyldar samkvæmt 7. gr. sömu laga. Ekki er fallist á að um óheimila tvísköttun hafi verið að ræða enda getur fjármunum, er svara til söluhagnaðar af eignum hlutafélags og félagið greiðir tekjuskatt af, verið úthlutað til hlutareigenda sem teljast þá skattskyldar tekjur hans í samræmi við fyrrgreint ákvæði laga nr. 90/2003 og 4. tölulið c-liðar 7. gr. laganna. Þá fær dómurinn ekki séð að sú ákvörðun að ráðstafa þessum tekjum til kaupa á hlutafé í Ingimundi hf. af félaginu sjálfu, eins og skattframtal stefnanda, Ármanns Ármannssonar, ber með sér að hann hafi gert, breyti því að honum bar skylda til að greiða skatt af þeim.

    Samkvæmt framansögðu hafa stefnendur ekki sýnt fram á að sú breyting skattyfirvalda, að færa hagnað af sölu eigna og réttinda Ingimundar hf. samkvæmt kaupsamningi 27. maí 2005 félaginu til tekna, leiði lögum samkvæmt til þess að fella beri niður skattálagningu sem reist var á tekjum stefnenda af sölu hlutabréfa í Fjarðarey ehf. Sú niðurstaða, sem reist er á almennum og efnislegum mælikvarða 11. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 7. gr. sömu laga, er gilda um hvers konar úthlutun verðmæta úr hlutafélögum, felur ekki í sér óheimila eignaskerðingu samkvæmt 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Þá er sú niðurstaða heldur ekki andstæð atvinnufrelsisákvæði 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar, enda helgast hún af lögmætri álagningu skatts af tekjum stefnenda. Því verður stefndi sýknaður af öllum kröfum stefnenda."

     

  • Refsiábyrgð fyrirsvarsmanna lögaðila - gáleysiskröfur skattalaga

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 46/2018:

    "Samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, er refsivert ef skattskyldur maður afhendir eigi á lögmæltum tíma virðisaukaskattsskýrslu eða virðisaukaskatt sem hann hefur innheimt eða honum borið að innheimta. Í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995, er með samsvarandi hætti lýst refsivert ef launagreiðandi innir ekki af hendi þær greiðslur vegna launamanna sem hann hefur haldið eftir eða honum borið að halda eftir. Samkvæmt fortakslausum ákvæðum nefndra laga og með stoð í dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands, sbr. m.a. dóma Hæstaréttar 27. febrúar 1997 (H 1997:789), 25. september 1997 (H 1997:2446), 14. janúar 1999 (H 1999:79), 18. febrúar 1999 (H 1999:544 og 550), 10. júní 1999 (H 1999:2645) og 30. mars 2000 (H 2000:1422), geta fyrirsvarsmenn lögaðila unnið til refsingar með því einu að láta ógert að skila umræddum gjöldum í ríkissjóð á tilskildum tíma, enda sé huglægum refsiskilyrðum fullnægt.

     

    Gjaldandi, A, var stjórnarmaður og prókúruhafi X ehf. allan þann tíma sem málið varðar og framkvæmdastjóri félagsins frá 12. mars 2015. Við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins kom fram af hálfu gjaldanda að hann hefði séð um fjármál félagsins og haft með höndum skil á staðgreiðslu opinberra gjalda félagsins og innheimtum virðisaukaskatti þess. Við skýrslutöku af C hinn 8. september 2016 sagði hann að A og B hefðu séð um fjármál félagsins í sameiningu. Við skýrslutöku af B hinn 8. september 2016 kom fram að A hefði séð um daglegan rekstur X ehf. Að virtum framburðum gjaldanda, C og B hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins, sem að framan eru raktir, og með hliðsjón af gögnum málsins að öðru leyti þykir í ljós leitt að gjaldandi, A, hafi haft með höndum daglega stjórn X ehf. allan þann tíma sem málið tekur til. Samkvæmt því verður talið að gjaldandi hafi borið ábyrgð á skilum staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts X ehf. á þeim tíma sem hér um ræðir og er sektarkröfu skattrannsóknarstjóra ríkisins því réttilega beint að gjaldanda.

     

    Sektarkrafa á hendur gjaldanda, B, er byggð á því að hann hafi sem stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi X ehf. borið ábyrgð á skilum staðgreiðslu opinberra gjalda greiðslutímabilin janúar til og með ágúst og nóvember og desember 2014 og skilum virðisaukaskatts félagsins uppgjörstímabilin nóvember-desember 2013 og mars-apríl og maí-júní 2014. Gjaldandi var skráður stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi X ehf. frá 27. janúar 2014 til 16. janúar 2015. Sem skráðum framkvæmdastjóra og stjórnarmanni X ehf. bar gjaldanda að afla sér vitneskju um rekstur félagsins, þar á meðal um það hvort það stæði í skilum með greiðslu staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts, svo og að annast um að starfsemi félagins væri jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 44. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Vísast um þetta m.a. til dóms Hæstaréttar Íslands 25. september 1997 (H 1997:2446). Sé misbrestur á því að fyrirsvarsmaður fyrirtækis sinni ábyrgðarskyldu sinni kann sú vanræksla að baka honum refsiábyrgð, enda sé honum kunnugt um refsiverð brot í tengslum við rekstur fyrirtækisins eða hann hefur að öðru leyti sýnt af sér saknæman eftirlitsskort. Við skýrslutöku af gjaldanda hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins hinn 8. september 2016 sagði gjaldandi að hann hefði ekkert komið að fjármálum X ehf. þann tíma sem málið varðar. Er þetta viðhorf gjaldanda ítrekað í vörn hans til yfirskattanefndar. Við skýrslutöku af C 8. september 2016 sagði C að B og A hefðu séð um fjármál X ehf. í sameiningu. Við skýrslutöku af A hinn 9. september 2016 sagðist A hafa séð um fjármál félagsins, en sagði að gjaldandi, B, hefði verið upplýstur um bága fjármálastöðu félagsins frá upphafi. Sagði A að þegar hann hefði fyrst fengið senda bréflega tilkynningu um vanskil á sköttum hefði hann farið með bréfið til gjaldanda, B. Þá kom fram við skýrslutökuna að rekja mætti vanskil félagsins á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatti til vanefnda Y ehf., félags B o.fl., gagnvart X ehf., en Y ehf. hefði skuldað X ehf. um 7 milljónir króna. Sagði A að gert hefði verið greiðsluplan um að Y ehf. greiddi X ehf. 500.000 kr. á viku og að borist hefðu tvær greiðslur sem hann hafi farið með beint í skattinn. Við skýrslutöku af gjaldanda, B, staðfesti hann að gert hefði verið samkomulag um greiðslur frá Y ehf. til X ehf. og sagði gjaldandi að hann hefði viljað að greiðslunum yrði ráðstafað upp í vangoldna staðgreiðslu. Þá kom einnig fram að gjaldandi hefði verið „á haus“ í rekstri Y ehf. og því ekki fylgt þessu eftir. Samkvæmt framansögðu er fram komið í málinu að gjaldandi, B, hafi verið upplýstur og meðvitaður um fjárhagsstöðu X ehf. og vanskil á sköttum a.m.k. frá árinu 2013, en gjaldandi staðfesti við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra að A hefði greint honum frá því á árinu 2013 að samið hefði verið við innheimtumann ríkissjóðs á því ári um greiðslur vegna vangoldinnar staðgreiðslu. Þá hefur ekki verið vefengt af hálfu gjaldanda, B, að vanskil X ehf. á staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatti megi að einhverju leyti rekja til vanefnda Y ehf., félags B o.fl., við X ehf., en samkvæmt hreyfingalista bókhalds nam skuld Y ehf. við X ehf. 7.103.287 kr. í upphafi árs 2014 og 3.365.187 kr. í lok árs 2014 áður en skuldin er færð niður í 0 kr. með skýringunni „Y selur hlut sinn“, sbr. fskj. 13.29-13.31 með skýrslu skattrannsóknarstjóra ríkisins. Að því er varðar viðbáru gjaldanda um að hann hafi viljað að greiðslum Y ehf. yrði ráðstafað upp í vangoldna staðgreiðslu verður að telja í þessu sambandi að staðið hafi gjaldanda næst sem framkvæmdastjóra, stjórnarmanni og prókúruhafa X ehf. að sjá til þess að greiðslum frá Y ehf. til X ehf. yrði ráðstafað til greiðslu vangoldinnar staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts síðarnefnda félagsins, enda gjaldandi í því tilviki beggja vegna borðsins. Að þessu virtu verður að telja að gjaldandi hafi af stórkostlegu gáleysi vanrækt eftirlitsskyldu sína og verður því að telja hann bera refsiábyrgð samkvæmt þeim ákvæðum laga nr. 45/1987 og laga nr. 50/1988 er fyrr greinir vegna þeirra misbresta sem voru á skattskilum félagsins á þeim tíma sem sektarkrafa skattrannsóknarstjóra ríkisins á hendur honum tekur til. Vegna skírskotunar umboðsmanns gjaldanda í bréfi, dags. 7. febrúar 2018, til dóma Hæstaréttar Íslands frá 27. október 2016 í máli nr. 321/2015 og frá 16. febrúar 2017 í máli nr. 777/2015 er rétt að rekja að í báðum þessum málum var skráður fyrirsvarsmaður einkahlutafélags sýknaður af ákæru um brot á skattalögum í rekstri viðkomandi félags með því að sannast hefði að viðkomandi einstaklingur hefði ekkert komið að og ekki haft neina vitneskju um fjármál einkahlutafélagsins heldur aðeins verið skráður fyrirsvarsmaður til málamynda. Voru atvik í málum þessum því ekki sambærileg atvikum í máli gjaldanda.

     

    Gjaldandi, C, var skráður stjórnarmaður, framkvæmdastjóri og prókúruhafi X ehf. frá 16. janúar 2015 til og með 12. mars 2015. Við skýrslutöku hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins hinn 8. september 2016 kvaðst gjaldandi sem fyrr segir ekki hafa komið að daglegum rekstri og fjármálum félagsins. Hann hefði aðeins starfað við smíðar hjá félaginu. Hið sama kom fram við skýrslutöku af A hinn 9. september 2016, en A sagði við skýrslutökuna að gjaldandi, C, hefði bara viljað hanna og smíða og ekki skipta sér af peningahliðinni. Hefði það verið sameiginleg ákvörðun þeirra að hafa þetta svona. Þá hefði gjaldandi, C, ekki verið upplýstur um skuldastöðuna og hefði A tjáð honum að hann væri búinn að standa skil á skattinum. Við skýrslutöku af B hinn 8. september 2016 kom fram að A hefði stýrt fjármálum félagsins á rannsóknartímanum. Sem skráðum framkvæmdastjóra og stjórnarmanni X ehf. bar gjaldanda, C, að afla sér vitneskju um rekstur félagsins, þar á meðal um það hvort það stæði í skilum með greiðslu staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts, svo og að annast um að starfsemi félagins væri jafnan í réttu og góðu horfi, sbr. 44. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Vísast um þetta m.a. til dóms Hæstaréttar Íslands 25. september 1997 (H 1997:2446). Sé misbrestur á því að fyrirsvarsmaður fyrirtækis sinni ábyrgðarskyldu sinni, kann sú vanræksla að baka honum refsiábyrgð, enda sé honum kunnugt um refsiverð brot í tengslum við rekstur fyrirtækisins eða hann hefur að öðru leyti sýnt af sér saknæman eftirlitsskort. Með hliðsjón af framburði gjaldenda við skýrslutökur hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins þykir mega slá því föstu að gjaldandi, C, hafi ekki komið að fjármálum X ehf. á rannsóknartímabilinu. Hefur verið leitt í ljós að A hafði með höndum stjórn fjármála X ehf. og daglegan rekstur þann tíma sem sektarkrafa skattrannsóknarstjóra ríkisins á hendur gjaldanda, C, tekur til. Þótt telja megi ljóst að gjaldandi, C, kunni að hafa sýnt af sér nokkurt gáleysi vegna skorts á eftirliti með rekstrinum, verður að telja ósannað, með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar Íslands, sbr. dóma Hæstaréttar frá 31. maí 2007 í máli nr. 392/2006, 12. desember 2013 í máli nr. 354/2013, 23. janúar 2014 í máli nr. 388/2013, 30. október 2014 í máli nr. 295/2014 og 27. október 2016 í máli nr. 321/2015, að hann hafi uppfyllt þær auknu gáleysiskröfur sem lög um staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskattslög gera vegna refsiverðra brota gegn lögunum. Samkvæmt þessu verður ekki talið að gjaldandi, C, beri refsiábyrgð á því að vanhöld hafi orðið á skilum skilagreina staðgreiðslu og virðisaukaskattsskýrslna og gjöldum samkvæmt þeim. Verður honum ekki gerð sekt í máli þessu."

  • Viðauki við framsalssamning - forkaupsréttur

    Úr dómi Hæstaréttar í máli nr. 796/2016:

    Helsta eign APP ehf. var dótturfélag þess, AP AB, sem í gegnum annað félag átti 30% hlut í móðurfélagi rekstrarfélaga um lyfjaverksmiðju í Bandaríkjunum. Deila aðila um efni áðurgreinds viðauka við framsalssamninginn fólst í því hvort viðaukinn hefði falið í sér framsal 96% hlutafjár C í APP ehf. til B þannig að stofnast hefði til forkaupsréttar A á grundvelli samþykkta APP ehf. Samkvæmt 7. gr. samþykktana skyldu eigandaskipti að hlutum í félaginu ekki öðlast gildi gagnvart því fyrr en stjórn þess hefði verið tilkynnt um það skriflega eða þau verið færð í gerðabók. Þá hefði stjórn forkaupsrétt fyrir félagsins hönd að fölum hlutum, en að því frágengnu hefðu hluthafar forkaupsrétt í hlutfalli við hlutafjáreign sína.

     

    A höfðaði málið til heimtu skaðabóta úr hendi B, C og D og reisti málshöfðun sína á því að stefndu hefðu með saknæmum og ólögmætum hætti valdið honum sem hluthafa APP ehf. tjóni, þegar þeir sem stjórnarmenn í félaginu, seldu helstu eign þess, alla hluti í dótturfélaginu AP AB, til AP ehf., félags í eigu stefnda B, án þess að viðhlítandi endurgjald kæmi fyrir og án þess að halda hluthafafund um málið.

     

    Við úrlausn málsins lagði Hæstiréttur til grundvallar yfirmatsgerð sem hafði verið aflað fyrir héraðsdómi og hafði ekki verið hnekkt. Hæstiréttur rakti forsendur héraðsdóms, en þar kom fram að það var samdóma álit undirmats- og yfirmatsgerða að virði greiðslu sem AP ehf. átti að inna af hendi fyrir hlutina í AP AB hafi verið um kr. 1.500.000.- en í yfirmatsgerð kom fram að verðmæti alls hlutafjár í AP AB hafi numið um 15.100.000 USD,- eða um kr. 1.680.000.000.- Því var staðfest sú niðurstaða héraðsdóm, með vísan til forsendna hans, að eignarhlutir APP ehf. í AP AB hafi við söluna til AP ehf. verið seldir á undirverði. Salan var því B, C og D sem stjórnarmönnum í félaginu bæði ólögmæt og saknæm. Þá var jafnframt miðað við það að A hefði fyrst fengið áreiðanlega vitneskju um viðauka við framsalssamninginn þegar hann var lagður fram í vitnamáli í Héraðsdómi Reykjavíkur í ágúst 2011, rösklega tveimur árum eftir gerð hans. Því hefði A ekki fyrirgert forkaupsrétti sínum með tómlæti. B, C og D var því gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð kr. 640.089.000,- fyrir að hafa með saknæmri og ólögmætri háttsemi staðið því í vegi að A fengi notið réttinda sinna sem hluthafi í APP ehf. en fjárhæðin er sú sem A hefði á grundvelli þriðjungs eignahlutar í APP ehf. mátt vænta að fá við sölu á hlut sínum í félaginu á umræddu tímamarki. 

  • Gildi kaupsamnings - prókúruumboð og umboð til mikils háttar ráðstafana

    Úr dómi Hæstaréttar í máli nr. 65/2017:

    S var framkvæmdastjóri kaupanda, B ehf., og hafði undirritað kaupsamning um fiskiskip fyrir hönd B ehf. Samkvæmt hlutafélagaskrá sat GS, sonur S, einn í stjórn félagsins, en S framkvæmdastjóri þess. Kaupsamningurinn var ekki undirritaður af GS og lá ekkert fyrir um það að stjórnarmaður B ehf. hefði veitt framkvæmdastjóranum umboð til að skrifa undir kaupsamninginn í nafni félagsins.

     

    Í dómi Hæstaréttar voru rakin ákvæði laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, og var þar sérstaklega fjallað um 44. gr. þeirra laga. Sagði að samkvæmt 1. mgr. 44. gr. laganna færi stjórn einkahlutafélags með málefni þess, komi fram út á við fyrir hönd félagsins og riti firma þess en megi jafnframt veita m.a. framkvæmdastjórum heimild til að rita firmað sé ekki kveðið á um annað í samþykktum félags. Samkvæmt 4. mgr. 44. gr. laganna geti stjórn ein veitt prókúruumboð fyrir félag. Þá sagði að samkvæmt 2. mgr. 41. gr. laganna skuli framkvæmdastjóri annast daglegan rekstur samkvæmt stefnu og fyrirmælum stjórnar, en daglegur rekstur taki ekki til óvenjulegra eða mikils háttar ráðstafana, þær geti framkvæmdarstjóri aðeins framkvæmt eftir sérstakri heimild stjórnar.

     

    Stjórn B ehf. hafði veitt S, framkvæmdastjóra félagsins, prókúruumboð fyrir félagið. Samkvæmt 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð, getur prókúruhafi annast allt er snertir rekstur atvinnu umbjóðanda síns. Við mat á þessu leit Hæstiréttur til skráðs tilgangs félagsins B ehf., sem var samkvæmt samþykktum þess: ,, smábátaútgerð og tengdur rekstur, rekstur fasteigna og lánastarfsemi." Að því virtu gætu kaup á skipi ekki fallið undir rekstur atvinnu í skilningi 25. gr. laga nr. 42/1903 um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð.

     

    Þá voru engin gögn lögð fram um að stjórnarmaður B ehf. hefði falið framkvæmdastjóranum að gera umrædda ráðstöfun sem fólst í undirritun kaupsamnings um fiskiskip eða veitt honum fyrir fram eða eftir á umboð til þessa. Með því að framkvæmdastjórinn átti hvorki sæti í stjórn félagsins eða né hafði sérstaka heimild til að rita firma félagsins var hann ekki til þess bær samkvæmt ákvæðum laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, að gera umrædd kaup í nafni félagsins, enda félli sú ráðstöfun ekki innan marka daglegs reksturs í skilningi 2. mgr. 44. gr. sömu laga.

     

    Framkvæmdastjóri S gat því ekki skuldbundið B ehf. með því að undirrita kaupsamning um fiskiskip og var B ehf. því sýknað af kröfum seljanda, H ehf.

     

  • Stimpilgjald - hlutaskipting félags

     

    Nánar um úrskurð yfirskattanefndar nr. 42/2018:

    Málavextir voru þeir að einkahlutafélaginu B ehf. var skipt með þeim hætti að A ehf. (kærandi í málinu) yfirtók hluta af eignum B ehf., nánar tilekið tvær fasteignir. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu ákvarðaði A ehf. stimpilgjald til greiðslu við þinglýsingu skjals er laut að afsali fasteignanna til A ehf. frá B ehf.

     

    Þeirri ákvörðun vildi A ehf. ekki una og kærði hana til yfirskattanefndar. Í kæru vísaði A ehf. til ákvæðis 1. mgr. 3. gr. laga nr. 138/2013, um stimpilgjald. Í fyrri málslið þess ákvæðis er kveðið á um stimpilgjaldsskyldu af skjölum er varða eignayfirfærslu fasteigna hér á landi. Í síðari málslið þess ákvæðis er á hinn bóginn kveðið á um að fyrri málsliðurinn eigi ekki við þegar nafnbreyting verður á eiganda fasteignar í kjölfar félagaréttarlegs samruna, breytingar einkahlutafélags í hlutafélag eða skiptingar.

     

    Í umsögn sinni til yfirskattanefndar í tilefni af kærunni tiltók sýslumaður það mat sitt að eignayfirfærslan félli ekki undir framangreint undanþáguákvæði. Vísaði hann til þess að í athugasemdum með frumvarpi kæmi hvergi fram að undir undanþáguna félli eignatilfærsla þegar hluti eigna væri færður yfir í annað félag, þótt slíkt væri heimilt samkvæmt tilteknum ákvæðum laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, og laga nr. 2/1995, um hlutafélög. Taldi sýslumaður að með skiptingu félaga í stimpilgjaldslögum væri átt við að allar eignir félags kæmu til skipta eða að stofnað væri sérstaklega nýtt félag sem tæki við ákveðnum eignum.

     

    Yfirskattanefnd benti á að umrætt undanþáguákvæði hafi verið tekið upp í lög um stimpilgjald með 38. gr. laga nr. 125/2015. Hvorki í lagaákvæðinu sjálfu, né í lögskýringargögnum með því, væri gerður greinarmunur á hlutaskiptingu af umræddum toga og fullri skiptingu, þ.e. skiptingu þar sem fleiri en eitt félag tækju við öllum eignum og skuldum hins skipta félags. Þá taldi yfirskattanefnd að sú lagatúlkun, að ákvæði 2. málsl. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 138/2013, um stimpilgjald, eigi almennt við um lögmæta skiptingu félaga, væri frekast í samræmi við þau sjónarmið sem fram kæmu í dómi Hæstaréttar í máli nr. 306/2004. Féllst yfirskattanefnd á það með kæranda að afsal vegna umræddra fasteigna væri undanþegið gjaldskyldu til stimpilgjalds.

     

  • Versnandi afkoma hótela

    Um daginn var birt grein í Morgunblaðinu þar sem rætt hafði verið við Alexander G. Eðvardsson, sérfræðing á skatta- og lögfræðisviði KPMG um versnandi afkomu hótela úti á landi.
     
    KPMG hefur unnið greiningar á afkomu hótela á Íslandi síðustu ár og meðal niðurstöðu þeirra er að tekjur hótela á Íslandi hafa aukist um 2,5% samkvæmt samanburði fyrri hluta árs 2016 og sama tímabils 2017 en framlegð fyrir fjármagnsliði, afskriftir og skatta (EBITDA) farið úr 10% í 10,2%.
     
    Tekjur hótela á höfuðborgarsvæðinu hafa aukist á milli þessara tímabila en afkoma staðið í stað. Skýringar á því eru að á móti þeim tekjuaukningum sem átt hafa sér stað hefur rekstarkostnaður aukist enn fremur. Telur Alexander að sveiflur í gengi krónunnar hafi mikil áhrif haft á rekstrarreikning hótela. Þar sem hver sala skilar færri krónum í kassann en útgjöld í krónum aukast. Athugun KPMG bendir til þess að laun sem hlutfall af tekjum hótela hafi aukist meira úti á landi en á höfuðborgarsvæðinu. Það séu frekar hótel höfuðborgarsvæðisins sem geti staðið undir frekari launahækkunum en úti landi. Hvert svigrúmið sé er þó ekki hægt að greina.
     
    Vegna þessara breyttu rekstrarforsendna telur Alexander að félög í ferðaþjónustu muni í auknum mæli leitast við að sameinast. Samkvæmt honum er ferðaþjónustan ung atvinnugrein og sé um margt í svipaðri stöðu og sjávarútvegurinn þegar kvótakerfinu var komið á. Frá þeim tíma hefur mikil hagræðing átt sér stað í greininni og að sú vegferð ferðaþjónustunnar sé rétt að hefjast.
     
    Greinina má finna í heild í miðvikudagsblaði Morgunblaðsins 14. mars 2018 á blaðsíðu 10.

  • Ábyrgðarþóknun - söluverð fasteignar

    Nánar um úrskurð yfirskattanefndar nr. 40/2018

    Ríkisskattstjóri (RSK) endurákvarðaði opinber gjöld manns (kæranda) á grundvelli skýrslu skattrannsóknarstjóra ríkisins (SRS) á skattskilum mannsins. Maðurinn var meirihlutaeigandi í X ehf. og jafnframt framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins. RSK taldi ýmsar greiðslur X ehf. til mannsins falla undir það að vera óheimilar úthlutanir fjár úr félaginu og skattlagði þær sem laun mannsins.

     

    Í bókhaldi X ehf. var tiltekin fjárhæð færð til gjalda og til lækkunar á skuld kæranda við félagið, sem þóknun til kæranda fyrir að hann hafði gengist í sjálfsskuldarábyrgð á skuldum félagsins. Fjárhæðina hafði kærandi ekki talið sér til tekna í skattframtali. Að mati SRS var um að ræða óheimila úttekt kæranda úr einkahlutafélagi sínu. Til þess mats vísaði RSK í úrskurði sínum og tiltók að ekki hefði með gögnum verið sýnt fram á að kærandi hefði persónulega innt af hendi greiðslur vegna ábyrgða á skuldum X ehf. og því yrði ekki á það fallist að um endurgreiðslu slíkrar greiðslu væri að ræða. Yfirskattanefnd benti á að ekki væri vefengt að kærandi hefði tekist á hendur ábyrgð á skuldum félagsins og því ekki útilokað að um ábyrgðarþóknun væri að ræða, óháð því hvort ábyrgð hefði fallið á kæranda. Yfirskattanefnd hnekkti ákvörðun RSK um að færa umrædda fjárhæð til launa, en færði hana þess í stað til fjármagnstekna kæranda.

     

    Kærandi hafði keypt tvær fasteignir af X ehf. á verði sem SRS og RSK töldu vera óeðlilega lágt verð og horfðu í þeim efnum til fasteignamatsverðs eignanna á söludegi. RSK færði mismun fasteignamatsverðs og lægra umsamins kaupverðs til skattskyldra launatekna kæranda. Yfirskattanefnd staðfesti ákvörðun RSK hvað önnur viðskiptin varðaði, en taldi slíka annmarka vera á rökstuðningi RSK varðandi hin viðskiptin að fella bæri ákvörðun hans úr gildi. Undir rekstri málsins, bæði fyrir SRS og RSK, hafði kærandi bent á að X ehf. hefði keypt húsið fáum árum fyrr af óskyldum þriðja aðila á verði langt undir fasteignamatsverði og að matsverðið hefði síðan lækkað, enda húsið í algjörri niðurníðslu og til hefði staðið að rífa það. Yfirskattanefnd taldi að óhjákvæmilegt hefði verið að hyggja nánar að ástandi eignarinnar en SRS og RSK gerðu. Tiltók yfirskattanefnd að þótt fasteignamatsverð væri tækt til viðmiðunar um matsverð skv. 2. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, gæti það ekki sjálfkrafa gilt sem matsverð samkvæmt ákvæðinu, enda bæri skattyfirvöldum að ákvarða matsverð sjálfstætt. 

  • Drög að skýrslu starfshóps - endurskoðun skattlagningar ökutækja og eldsneytis

    Samkvæmt frétt Fjármála- og efnahagsráðuneytisins frá 23. febrúar síðastliðnum á Samráðsgáttinni eru tillögur starfshópsins í skýrsludrögunum að meginstefnu eftirfarandi:

     

    • Að fyrirkomulagi skattlagningar ökutækja og eldsneytis verði breytt þannig að hún fangi á markvissan og skilvirkan hátt innflutning og töku ökutækja í notkun (öflun), aðgang ökutækja að íslenska samgöngukerfinu, og notkun ökutækja á íslensku vegarkerfi;

     

    • Að skattlagningin geri stjórnvöldum mögulegt að takast á með skynsamlegum hætti á við markmið Íslands í loftslagsmálum;

     

    • Að skattstofnar ökutækja og eldsneytis verði breikkaðir og skilvirkni skattlagningar aukin;

     

    • Að undirbúa jarðveginn fyrir skatttöku byggða á notkun ökutækja.

     

    Í hlekk með fréttinni má sjá frétt Fjármála- og efnahagsráðuneytisins í Samráðsgáttinni um málið þar sem jafnframt er hægt að nálgast skýrsludrög starfshópsins. Ennfremur er opið fyrir innsendingu umsagna yfir tímabilið 23. febrúar til 16. mars 2018, sem verða síðan birtar að frestinum liðnum.