Stimpilgjald - hlutaskipting félags

E.g., 2019-09-19
E.g., 2019-09-19
  • Fjárlagafrumvarp 2020

     

    Helstu áherslur frumvarpsins að mati fjármála- og efnahagsráðherra

     

    Í kynningu fjármála- og efnahagsráðherra eru sex atriði nefnd sem helstu áhersluatriði. Eru þau sem hér segir:

     

    1. Lægri tekjuskattur

    Samkvæmt kynningunni skal bæta við nýju lægra þrepi tekjuskatts, breyta persónuafslætti og skattleysismörkum með það að leiðarljósi að auka ráðstöfunartekjur tekjulægsta hópsins.

     

    Tekjuskattsbreytingarnar koma til í skrefum og er gert ráð fyrir að þær verði að fullu komnar til framkvæmda árið 2021. Verði aðgerðin samþykkt verður skatthlutfall lægsta þreps 31,44%, skatthlutfall næsta þreps 37,94% og skatthlutfall þess þriðja 46,24% að lokinni innleiðingu árið 2021.

     

    2. Nýr Landspítali & fjölgun hjúkrunarrýma

    Framlög til uppbyggingar nýs Landspítala við Hringbraut og annarra hjúkrunarheimila eru aukin.

     

    3. Stuðningur við barnafjölskyldur

    Frá 1. janúar 2020 skal fæðingarorlof lengjast úr níu mánuðum í tíu sem og að framlag til barnabóta skal aukið.

     

    4. Orkuskipti

    Í samræmi við aðgerðaráætlun og stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er framlag til orkuskipta aukið í gegnum Orkusjóð.

     

    4. Rannsóknir

    Nýsköpun og tækniþróun er gert hátt undir höfði og nefnt lykilatriði til aukningar á framleiðni til framtíðar. Þessu til staðfestingar eru fjárframlög aukin til málaflokksins.

     

    6. Samgöngur

    Framlag til samgönguframkvæmda aukið.

     

    Þá skulu þær lagabreytingar er varða tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins rakin.

     

     

    Lagabreytingar vegna tekjuhliðar fjárlagafrumvarpsins:

     

    Lög nr. 90/2003, um tekjuskatt

    Í frumvarpinu er lagt til þriggja þrepa skattkerfi einstaklinga með nýju lágtekjuþrepi. Er aðgerðinni ætlað að auka ráðstöfunartekjur tekjulægsta hóps samfélagsins um tíu þúsund krónur á mánuði.

     

    Þá er lagt til að skerðingarmörk barnabóta hækki í 325 þúsund krónur á mánuði á árinu 2020.

     

    Ákvæði um tímabundna hækkun á vaxtabótum, sem hefði að öllu óbreyttu fallið niður um næstu áramót, skal framlengt um eitt ár.

     

    Lög nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda

    Vegna tillögunnar um þriggja þrepa skattkerfi einstaklinga er einnig nauðsynlegt að gera viðeigandi breytingar á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda.

     

    Lög nr. 87/2004, um olíugjald og kílómetragjald

    Þá er lagt til að olíugjald, kílómetragjald og sérstakt kílómetragjald verði hækkað um 2,5%.

     

    Lög nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl.

    Lagt er til að sérstakt vörugjald af bensíni verði hækkað um 2,5%.

     

    Lög nr. 39/1988, um bifreiðagjald

    Lagt er til að bifreiðagjald af bensíni verði hækkað um 2,5%.

     

    Lög nr. 96/1995, um gjald af áfengi og tóbaki

    Lagt er til að áfengis- og tóbaksgjald verði hækkað um 2,5%.

     

    Lög nr. 86/2011, um verslun með áfengi og tóbak

    Verðlagning áfengis og tóbaks skal hækka.

     

    Lög nr. 23/2013, um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu

    Sérstakt gjald til Ríkisútvarpsins skal hækkað um  2,5%.

     

    Lög nr. 125/1999, um málefni aldraðra

    Gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra skal hækkað um 2,5%.

     

    Lög nr. 162/2002, um úrvinnslugjald

    Breytingar vegna tillagna stjórnar Úrvinnslusjóðs um breytingar á fjárhæðum úrvinnslugjalda.

     

    Lög nr. 129/2009 um umhverfis- og auðlindaskatta

    Urðun almenns úrgangs skal skattlögð í þeim tilgangi að beina úrgangi í aðra, umhverfisvænni farvegi.

     

    Þá skulu álögur lagðar á flúoraðar lögttegundir (f-gös) í þeim tilgangi að hraða útfösun þeirra. Er þetta einn liður í að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

     

    Lög nr. 70/2012 um loftslagsmál.

    Fjárhæð losunargjalds vegna gjaldskyldrar losunar skv. 4. mgr. 14. gr. laganna skal breytt til samræmis við breytingar á meðalverði losunarheimilda á Evrópska efnahagssvæðinu eins og það er á árstímabili sem lýkur 31. júlí árið áður.

     

     

    Lagabreytingar vegna gjaldahliðar fjárlagafrumvarpsins:

     

    Lög nr. 91/1987, um sóknargjöld o.fl.

    Í frumvarpinu er lagt til að fjárhæð sóknargjalda verði fest við 930 kr. á einstakling á mánuði en samkvæmt því mun ákvörðuð hækkun sóknargjaldsins nema um 0,56%.

     

    Lög nr. 125/1999, um málefni aldraðra

    Heimild Framkvæmdasjóðs aldaðra til að verja fé til að standa straum af rekstrarkostnaði hjúkrunarrýma fyrir aldraða, skal framlengd.

     

    Þá er lagt til að ákvæði til bráðabirgða um samanburð á útreikningi kostnaðarþátttöku íbúa á dvalar- og hjúkrunarheimilum verði framlengt.

     

    Lög nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða

    Í þeim tilgangi að koma í veg fyrir víxlverkanir örorkubóta almannatrygginga og örorkulífeyris lífeyrissjóða fyrir árið 2020 gerir frumvarpið ráð fyrir breytingum á ofangreindum lögum.

     

    Lög nr. 166/2011, um greiðslu kostnaðar við rekstur umboðsmanns skuldara

    Lagt er til að að hlutfall af álagningarstofni sem gjaldskyldir aðilar skulu greiða miðað við áætlaðan rekstrarkostnað stofnunarinnar fyrir árið 2020 með hliðsjón af áætlaðri stöðu í árslok 2019, skuli hækkað.

     

    Lög nr. 99/1999, um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi

    Í samræmi við áætlaðan rekstrarkostnað Fjármálaeftirlitsins og lögbundið hámark á eigið fé stofnunarinnar gerir frumvarpið ráð fyrir breytingu á eftirlitsgjaldi.

     

    Lög nr. 60/2012, um atvinnutengda starfsendurhæfingu og starfsemi starfsendurhæfingarsjóða

    Bráðabirgðaákvæði er kveða á um að starfsendurhæfingarsjóðir fái ekki tekjur af almennu tryggingafé og að atvinnurekendur, þeir sem stunda sjálfstæða starfsemi og lífeyrissjóðir greiði 0,10% hlutfall af stofni til iðgjalds skulu framlengd.

     

    Ný löggjöf um Stuðningssjóð íslenskra námsmanna

    Frumvarpið leggur til að komið verði á laggirnar nýju stuðningskerfi handa námsmönnum til samræmis við það sem kynnt var í fjármálaáætlun fyrir árin 2020–2024 og er því ætlað að koma í staðinn fyrir gildandi námslánakerfi. Til þessa þarf að

     

    Lög nr. 38/2011, um fjölmiðla

    Frumvarpið ráðgerir að ýmsar breytingar verði gerðar á lögum um fjölmiðla.

     

    Lög nr. 95/2000, um fæðingar- og foreldraorlof

    Samanlagður réttur foreldra til fæðingarorlofs lengist úr níu mánuðum í tíu mánuði vegna barna sem fæðast, eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur 1. janúar 2020 eða síðar.

     

    Lög nr. 99/2007, um félagslega aðstoð, með síðari breytingum

    Með það að markmiði að koma í veg fyrir víxlverkanir örorkubóta almannatrygginga og örorkulífeyris lífeyrissjóða fyrir árið 2020 er lagt til að breyting verði gerð á 3. mgr. ákvæðis til bráðabirgða.

     

    Lög nr. 100/2007, um almannatryggingar, með síðari breytingum

    Með það að markmiði að koma í veg fyrir víxlverkanir örorkubóta almannatrygginga og örorkulífeyris lífeyrissjóða fyrir árið 2020 er lagt til að breyting verði gerð á 18. tölul. ákvæðis til bráðabirgða.

     

    Þá er gert ráð fyrir breytingum á því skilyrði fyrir greiðslu hálfs lífeyris frá almannatryggingum að samanlagður áunninn réttur til ellilífeyris frá lífeyrissjóðum og frá almannatryggingum verði að lágmarki jafnhár fullum ellilífeyri almannatrygginga, þ.e. að skilyrði verði sett fyrir töku hálfs lífeyris þannig að lífeyrisþegi stundi að hámarki hálft starf og að greiðslur verði tekjutengdar.

     

    Ný sérstök löggjöf um félagslegan stuðning við aldraða

    Frumvarpið gerir það að tillögu sinni að sett verði sérstök löggjöf um félagslega aðstoð ríkisins við aldraða. Lögin skulu kveða á um að það sé gert heimilt að veita öldruðum einstaklingum, sem ekki hafa búið nægjanlega lengi á Íslandi til að hafa öðlast full réttindi til ellilífeyris hér á landi, viðbótarstuðning. Stuðningur þessi greiðist eingöngu þeim sem eru búsettir og dvelja á Íslandi, hafa heildartekjur undir ákveðnu tekjuviðmiði og eiga ekki eignir í peningum eða verðbréfum yfir tilgreindri fjárhæð.

     

    Ný lög um fyrstu kaup íbúðarhúsnæðis

    Ráðgert er að lög verði sett um úrræði til að auðvelda ungu fólki og tekjulágum að festa kaup á sínu fyrsta íbúðarhúsnæði.

     

    Meðfylgjandi er hlekkur í umfjöllun á vef stjórnarráðsins um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2020.

  • Innleiðing laga um töku gjalds vegna fiskeldis í sjó og fiskeldissjóð

    Fjárhæð gjaldsins verður með eftirfarandi hætti:

    Fiskistofa skal ákvarða og birta fjárhæð gjaldsins með auglýsingu eigi síðar en 1. desember hvert ár til að öðlast gildi fyrir komandi almanaksár. Fjárhæð gjalds á hvert kílógramm slátraðs lax skal miðast við meðaltal alþjóðlegs markaðsverðs á atlantshafslaxi frá ágúst til október næst fyrir ákvörðunardag skv. 1. mgr. og nema því hlutfalli af þeim stofni sem hér segir:

     

    a. 3,5% þegar verð er 4,8 evrur á kílógramm eða hærra,
    b. 2% þegar verð er 4,3 evrur á kílógramm eða hærra en þó lægra en 4,8 evrur á kílógramm,
    c. 0,5% þegar verð er lægra en 4,3 evrur á kílógramm.

     

    Fjárhæð gjalds á hvert kílógramm slátraðs regnbogasilungs skal nema helmingi af gjaldi skv. 2. mgr. Fjárhæð gjalds á hvert kílógramm af slátruðum ófrjóum laxi og laxi sem alinn er í sjó með lokuðum eldisbúnaði skal nema helmingi af gjaldi skv. 2. mgr. Með alþjóðlegu markaðsverði í 2. mgr. er átt við verð á slægðum atlantshafslaxi með haus. Við umreikning úr evrum í íslenskar krónur skal miða við miðgengi í hverjum mánuði fyrir sig.

     

    Þrátta fyrir framangreingreint skal þó fyrst um sinn gilda bráðabirgðaákvæði sem felur í sér að fjárhæð gjalds fyrir hvert kílógramm slátraðs lax og regnbogasilungs nema því hlutfalli reiknistofnsins sem hér segir: 1/7 árið 2020, 2/7 árið 2021, 3/7 árið 2022, 4/7 árið 2023, 5/7 árið 2024 og 6/7 árið 2025.

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna lögin í heild sinni.

  • Stimpilgjald - eignayfirfærsla vegna sambúðarslita

    Nánar úr úrskurði yfirskattanefndar:

    "Samkvæmt framansögðu eru skjöl er sýna yfirfærslu fasteigna er lagðar hafa verið út erfingjum sem arfur „eða maka upp í búshelming“ undanþegin stimpilgjaldi, enda sé ekki samhliða um sölu eða söluafsal að ræða. Taka verður undir með sýslumanni að þegar rætt er um „maka“ í lögum er jafnan átt við einstakling í hjúskap, nema annað verði sérstaklega ráðið af samhengi lagatexta eða lögskýringargögnum, sbr. t.d. 1. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Fer merking hugtaksins í lögum þannig ekki að öllu leyti saman við almenna málvenju. Þá hefur verið litið svo á að almennt sé ekki tækt að beita reglum um hjúskap með lögjöfnun um óvígða sambúð. Til samræmis við þetta er víða í lögum tekið sérstaklega fram um réttarstöðu „sambúðarmaka“, þ.e. einstaklings í óvígðri sambúð. Má í þessu sambandi í dæmaskyni vísa til 13. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, 13. gr. laga nr. 130/1999, um ættleiðingar, og 30. gr. barnalaga nr. 76/2003 þar sem í öllum tilvikum er gerður greinarmunur á maka og sambúðarmaka. Að því er snertir lög á sviði skatta og gjalda má hér nefna 3. mgr. 2. gr. laga nr. 14/2004, um erfðafjárskatt. Í tiltækum lögskýringargögnum að baki umræddu ákvæði b-liðar 6. gr. laga nr. 138/2013 og forvera þess í eldri lögum um stimpilgjald kemur ekkert fram sem bendir til þess að löggjafinn hafi ætlast til þess að umrædd undanþága laganna tæki til eignaskipta við slit óvígðrar sambúðar. Þvert á móti benda fyrrgreind ummæli í nefndaráliti fjárhagsnefndar Alþingis með frumvarpi til laga nr. 35/1933 til hins gagnstæða. Þá er til þess að líta að í 6. mgr. 5. gr. laga nr. 138/2013 er greint á milli maka og sambúðaraðila sem þykir sömuleiðis mæla gegn túlkun kæranda. Loks skal þess getið að um framkvæmd eldri laga um stimpilgjald nr. 36/1978 liggur fyrir ritið „Verklagsreglur við innheimtu stimpilgjalda“ sem gefið var út á vef fjármálaráðuneytisins á árinu 2012. Er þar vikið að umræddri undanþágu, sem þá var að finna í 16. gr. laga nr. 36/1978, og tekið fram að hún eigi aðeins við um skjöl er færa eignir milli einstaklinga vegna andláts og eignayfirfærslu milli hjóna við skilnað eða dóm vegna fjárslita. Er bent á að sambúðarslit falli ekki þar undir.

     

    Með vísan til þess, sem hér að framan er rakið, verður ekki fallist á með kæranda að ákvæði b-liðar 6. gr. laga nr. 138/2013 geti tekið til yfirfærslu fasteignar vegna slita á óvígðri sambúð. Vegna athugasemda kæranda varðandi afgreiðslu hliðstæðs máls í öðru umdæmi, en um það liggur raunar ekkert haldbært fyrir í málinu, skal tekið fram að þótt misbrestur kunni að verða á framkvæmd stjórnvalds á tiltekinni réttarreglu gagnvart einstökum aðilum geta aðilar almennt ekki á grundvelli jafnræðisreglu krafist þess að stjórnvald haldi áfram meintu athafnaleysi og hagi sér svo gagnvart þeim. Verður krafa kæranda ekki tekin til greina á þeim grundvelli sem hér um ræðir."

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Breyting á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða (nýting séreignarsparnaðar)

  • Skattfrjáls ráðstöfun séreignarsparnaðar - fyrstu kaup íbúðarhúsnæðis

    Nánar úr úrskurði yfirskattanefndar:

    Kærandi eignaðist íbúð á árinu 2017 en hafði á árunum 2001 til 2004 átt 33% hlut í öðru íbúðarhúsnæði sem hún hafði erft. Ríkisskattstjóri hafnaði umsókn kæranda um nýtingu séreignasparnaðar vegna kaupa á fyrstu íbúð á þeim grundvelli að skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 111/2016 væri ekki uppfyllt, þ.e. skilyrðið um að hafa ekki átt íbúð áður.

     

    Kærandi hélt því fram að út frá ákvæði 5. mgr. 2. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 111/2016, sem náði ekki fram að ganga, en varðaði arftöku af íbúðarhúsnæði, mætti ætla að „arftaka“ ætti ekki að hafa sömu þýðingu og kaup eða eignarhald á íbúð. Ríkisskattstjóri túlkaði ákvæðið á þann veg að það samræmdist fyrrnefndri 2. mgr. 2. gr. laganna. Þá kæmi fram í reglugerð nr. 555/2017, sem sett væri  með stoð í lögunum, að hafi einstaklingur verið skráður fyrir íbúð, bæri að túlka það á þann hátt að hann geti ekki átt rétt á heimildinni sem fylgdi fyrstu kaupum. Styddi það því ákvæði 2. mgr. 2. gr. laganna.

     

    Yfirskattanefnd reifaði þau skilyrði sem fram höfðu komið í 2. gr. frumvarps þess er síðar varð að lögunum, m.a. annars umrætt ákvæði sem fjallaði um arftöku á fasteign. Í nefndaráliti og breytingartillögu meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar voru lagðar fram breytingar sem náðu fram að ganga, m.a. að ákvæðið um arftökuna yrði fellt úr gildi. Í nefndarálitinu kom eftirfarandi fram: „Með hliðsjón af umsögnum er einnig lagt til að 5. mgr. 2. gr. falli brott en samkvæmt henni gátu þeir sem höfðu eignast hlut í íbúð við arftöku ekki nýtt úrræði frumvarpsins.“ Varð það niðurstaða nefndarinnar að löggjafinn hafi talið skilyrði ákvæða frumvarpsins of þröng miðað við tilgang laganna. Breytingarnar á frumvarpinu hefðu rýmkað rétt aðila til úttektar séreignarsparnaðar til kaupa á fyrstu íbúð, einkum niðurfelling á 5. mgr. 2. gr. frumvarpsins. Var krafa kæranda því tekin til greina.

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Skattfrjáls ráðstöfun séreignarsparnaðar - fyrstu kaup íbúðarhúsnæðis

    Nánar um úrskurð yfirskattanefndar:

     

    Kærandi hafði keypt fyrstu íbúð sína á árinu 2017 í félagi með foreldrum sínum þannig að eignarhlutur kæranda við kaupin var 85%, en foreldra hans var 7,5% hvort. Sótti kærandi um heimild til nýtingar séreignasparnaðar vegna fyrstu kaupa til ríkisskattstjóra sem synjaði umsókninni á grundvelli 2. mgr. 2. gr. laga nr. 111/2016, þar sem fram kemur að skilyrði fyrir úttekt séreignarsparnaðar væri að rétthafi hafi aldrei átt íbúð áður og að hann hafi aflað sér íbúðarinnar einn, eða í félagi með öðrum einstakling. Í tilviki kæranda hefðu einstaklingarnir verið þrír um kaupin og væri framangreindu skilyrði því ekki fullnægt.

     

    Í úrskurði sínum reifaði yfirskattanefnd að auk framangreinda skilyrða væri skilyrði um 30% lágmarkseignarhald rétthafa að eigninni. Í frumvarpi því er varð að lögunum kom fram að markmið laganna væri að styðja við kaupendur fyrstu íbúðar vegna hækkandi húsnæðisverðs. Í frumvarpinu hafði lágmarkseignarhald rétthafa verið 50%. Í samræmi við nefndarálit og síðar breytingartillögu meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar var það hlutfall lækkað í 30% til að stemma stigu við að sambúðaraðilar gætu báðir nýtt sér heimildina þar sem þeir ættu oft eignir í öðrum hlutföllum en 50/50, t.d. 40/60. Auk þess var bætt við greinina málslið sem fól í sér að rétthafi þyrfti að afla sér eignarinnar einn eða í félagi með öðrum einstakling, en enginn rökstuðningur kom fram fyrir þeirri breytingu í nefndarálitinu.

     

    Tók yfirskattanefnd fram að með breytingunni hafi falist rýmkun á rétti til úttektar séreignarsparnaðar. Mætti ráða af breytingunum að löggjafinn hafi talið skilyrðin of þröng svo hægt væri að ná fram tilgangi laganna og yrði að hafa hliðsjón af því þegar litið væri til breytingarinnar um fjölda kaupenda að íbúðinni. Var breytingin ekki talin hafa verið ætluð til að þrengja möguleika kaupanda fyrstu íbúðar til ráðstöfunar séreignarsparnaðar síns. Með hliðsjón af framansögðu og að kærandi hafi átt 85% eignarhlut og var að kaupa sína fyrstu eign, taldi yfirskattanefnd að skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga 111/2016 væru uppfyllt.

     

    Eftirfarandi segir m.a. í niðurstöðukafla úrskurðarins: "Eins og fram er komið er markmiðið með lögum nr. 111/2016 að styðja við kaupendur fyrstu íbúðar vegna hækkandi húsnæðisverðs. Hér að framan er gerð grein fyrir þeirri breytingu sem varð á frumvarpi til laga þessara í meðförum Alþingis og fól í sér rýmkun réttar til úttektar séreignarsparnaðar og ráðstöfunar hans samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laganna með því að áskilið hlutfall eignarhlutar rétthafa í þeirri íbúð sem aflað væri var lækkað úr 50% í 30%. Verður ekki annað séð en að löggjafinn hafi talið að skilyrði, sem frumvarpið tilgreindi, kynnu að vera of þröng til að mæta yfirlýstum tilgangi laganna. Þá breytingu, sem jafnframt var gerð á orðalagi 2. mgr. 2. gr. í meðförum þingsins, þess efnis að rétthafi aflaði sér íbúðarhúsnæðis „annaðhvort einn eða í félagi við annan einstakling“, verður að virða með hliðsjón af þessu. Verður helst ráðið að þessari breytingu hafi verið ætlað að taka af tvímæli um að fleiri en einn einstaklingur (væntanlega helst hjón eða sambúðaraðilar) gætu hver um sig átt sjálfstæðan rétt til úttektar séreignarsparnaðar samkvæmt lögunum vegna sameiginlegra íbúðarkaupa. Ekkert bendir á hinn bóginn til þess að með þessu hafi verið stefnt að því að þrengja möguleika kaupanda fyrstu íbúðar til að ráðstafa séreignarsparnaði sínum frá því sem orðað var í frumvarpstexta, þar á meðal við þær aðstæður sem greinir í máli þessu, svo framarlega sem skilyrði um lágmarkseignarhlut væri uppfyllt. Tekið skal fram að orðalag 1. gr. reglugerðar nr. 555/2017, þar sem er að finna ákvæði um gildissvið og skilgreiningar hugtaka, ber ekki með sér skilyrði af þeim toga sem ríkisskattstjóri telur girða fyrir að umsókn kæranda nái fram að ganga.

     

    Fyrir liggur í máli þessu að kærandi var kaupandi að 85% eignarhlut í íbúðarhúsnæði að R á móti samtals 15% hlut foreldra hans. Þá er óumdeilt í málinu að um fyrstu íbúðarkaup kæranda var að ræða. Með vísan til þess sem hér að framan greinir þykir kærandi því hafa uppfyllt skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 111/2016 og er því fallist á kröfu hans."

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Leiðbeiningar FATF varðandi aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka

  • Lækkun hlutafjár - skattlagning söluhagnaðar

    Nánar úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 69/2019:

     

    „[...]

     

    Í álitsbeiðninni var m.a. óskað álits á því hvort líta bæri á afhendingu hluta í Z Ltd. til B sem innlausn A ehf. á verðhækkun hlutanna á eignarhaldstíma A ehf. og ef svo væri á hvaða grundvelli bæri að skattleggja verðhækkun hlutanna í Z Ltd. hjá A ehf. Ef niðurstaðan yrði sú að litið yrði á verðhækkunina sem söluhagnað var óskað álits á því hvort A ehf. heimilaðist frádráttur sem söluhagnaðinum næmi samkvæmt 9. tölul. a 31. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Hvað álitaefni þessi varðaði komst ríkisskattstjóri að þeirri niðurstöðu í hinu kærða bindandi áliti að líta bæri á afhendingu A ehf. á hlutum í Z Ltd. sem sölu og færi um ákvörðun skattskylds söluhagnaðar eftir ákvæðum 18. gr. laga nr. 90/2003. Skyldi skattskyldur söluhagnaður hluta í Z Ltd. ákvarðast sem mismunur á gangverði eða innra virði þess félags samkvæmt þeim ársreikningi sem næstur færi á undan fyrirhugaðri úthlutun og stofnverði þeirra hluta í hendi A ehf. Þá féllst ríkisskattstjóri ekki á að A ehf. yrði heimilt að færa til frádráttar sömu fjárhæð og tekjunum næmi á grundvelli 9. tölul. a 31. gr. laga nr. 90/2003.

     

    Í kæru til yfirskattanefndar er gerð aðalkrafa um að áliti ríkisskattstjóra verði breytt á þann veg að „ekki beri í skattalegu tilliti að líta á umrædda afhendingu A ehf. á hlutum í Z Ltd. til B sem innlausn A ehf. á verðhækkun hlutanna á eignarhaldstíma félagsins og því beri ekki að ákvarða A ehf. skattskyldan söluhagnað eftir ákvæðum 18. gr. laga nr. 90/2003“, svo sem þar segir. Verði ekki fallist á aðalkröfuna er þess krafist að áliti ríkisskattstjóra verði breytt á þann veg að fallist verði á að A ehf. sé heimilt að færa til frádráttar á grundvelli 9. tölul. a 31. gr. laga nr. 90/2003 fjárhæð er nemi ákvörðuðum söluhagnaði vegna afhendingar umræddra hluta.

     

    Um lækkun hlutafjár í einkahlutafélögum er fjallað í VII. kafla laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laganna getur aðeins hluthafafundur tekið ákvörðun um lækkun hlutafjár með tveimur tilgreindum undantekningum sem ekki skipta máli hér. Í 2. mgr. 34. gr. er m.a. tekið fram að í ákvörðun varðandi lækkun hlutafjár skuli taka fram þá fjárhæð, sem lækka skal hlutafé um, ásamt upplýsingum um hvernig ráðstafa skuli lækkunarfénu. Samkvæmt ákvæðinu má ráðstafa lækkunarfénu með fernu móti, þar með talið til greiðslu til hluthafa, sbr. 2. tölul. 2. mgr. 34. gr. laganna. Ef greiða á af eignum félags hærri fjárhæð en sem nemur lækkunarfjárhæðinni skal þess getið bæði í ákvörðuninni og áskorun samkvæmt 36. gr. laga nr. 138/1994 ásamt þeirri fjárhæð sem umfram er.

     

    Samkvæmt því sem rakið er hér að framan og fram kemur í 2. mgr. 34. gr. laga nr. 138/1994 skal við ákvörðun um hlutafjárlækkun tiltaka þá fjárhæð sem lækka skal hlutafé um. Í þessu sambandi skal tekið fram að ekki hefur verið talið skipta máli þótt ákveðið sé að greiða hluthöfum lækkunarféð að nokkru eða öllu leyti í öðrum verðmætum en peningum.

     

    Rétt er að rekja stuttlega forsendur ríkisskattstjóra í hinu kærða bindandi áliti. Í álitinu tók ríkisskattstjóri fram að lækkun hlutafjár hefði í för með sér innlausn þess hlutafjár sem lækkuninni næmi og léti félag við þær aðstæður af hendi reiðufé sem heimilt væri að ráðstafa úr frjálsum sjóðum félagsins. Við þær aðstæður sem reiðufé væri ekki fyrir hendi kynni það að leiða til þess að félag teldi sig knúið til að selja eignir eða láta eignir af hendi. Þætti almennt engu varða við tölulegt uppgjör hagnaðar eða taps hvaða forsendur byggju að baki því að félag ráðstafaði eignum sínum. Færi yfirfærsla eigna almennt fram á gangvirði og skyldi það sama gilda í skattalegu tilliti í viðskiptum milli tengdra aðila hvort sem afhending færi fram gegn endurgjaldi í reiðufé eða greitt væri á annan hátt. Rakti ríkisskattstjóri í álitinu að þetta ætti við hvort heldur raunveruleg sala ætti sér stað, almenn úttekt eiganda á fjárhagslegum verðmætum, eignir hefðu verið yfirfærðar við ólögmætan samruna eða skipti félaga, gjöf eða skattákvörðun væri byggð á flutningi fjárhagslegra réttinda milli félaga við millilandasamruna, sbr. 3. mgr. 51. gr. laga nr. 90/2003, eða skipti, sbr. 4. mgr. 52. gr. sömu laga. Yrði afhending rekstrarfjármuna, úttekt úr rekstri eða önnur ráðstöfun á eignum atvinnurekstrar, sem aflað hefði verið í tekjuöflunarskyni, almennt ekki gerð án þess að þeirri eignaskerðingu væri í skattlegu tilliti mætt með endurgjaldi eða ígildi þess sem samsvari þeim tekjum sem sú eign sem var látin af hendi hefði alla jafna gefið af sér.

     

    Í 4. tölul. C-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 er mælt fyrir um skattskyldu arðs af hlutum og hlutabréfum í félögum, sbr. 11. gr. sömu laga. Í 4. mgr. síðastnefndrar lagagreinar kemur fram að telja skuli til arðs úthlutun við félagsslit sem er umfram kaupverð hlutabréfa og að einnig skuli telja til arðs lækkun hlutafjár, sem er greidd út til hluthafa, umfram kaupverð. Mæla lögin þannig fyrir um skattlagningu hluthafa af greiðslum til hans vegna félagsslita og lækkunar hlutafjár, að uppfylltum nánari skilyrðum. Rétt er að taka fram að í 3. mgr. 51. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 6. gr. laga nr. 142/2013, um breytingu á hinum fyrrnefndu lögum, kemur fram að við samruna yfir landamæri, þar sem innlent félag er yfirtekið, skal fara með eignir, réttindi, kröfur og skuldbindingar sem eru yfirteknar og yfirfærðar, sbr. 2. málsl. 2. mgr. sömu lagagreinar, sem seldar eða innleystar væru. Þá kemur fram í 4. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 4. gr. laga nr. 124/2015, að ákvæði 3.–9. mgr. 51. gr. laganna, um samruna yfir landamæri, skuli gilda með sama hætti um skiptingu yfir landamæri, m.a. um útreikninga, skýrsluskil, ákvörðun skatts, frestun, afborgun, bankatryggingu, innlent félag og upplýsingaskyldu, eftir því sem við eigi, þó þannig að öll þau félög sem taki þátt í skiptingu skuli bera óskipta ábyrgð á þeim sköttum sem lagðir séu á við skiptin, en hafi skiptin í för með sér slit hins upphaflega skipta félags hvíli óskipt ábyrgð á þeim félögum sem við taki. Í athugasemdum við frumvarp það sem varð að lögum nr. 124/2015 kemur fram að með téðum lagabreytingum sé brugðist við áliti Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) frá 11. nóvember 2015 þar sem vikið sé að því að íslenskar skattareglur um skiptingu félaga hindri staðfesturétt félaga og frjálst flæði fjármagns innan Evrópska Efnahagssvæðisins. Með breytingunum sé komið til móts við athugasemdir ESA og skattlagningarréttur Íslands á óinnleystum hagnaði sem myndast hafi í rekstri hér á landi jafnframt tryggður, eins og verið hafi. Sé þessi skattalega meðferð í samræmi við þær reglur sem nágrannaríki okkar hafi talið nauðsynlegt að lögfesta til að tryggja skattlagningarrétt sinn og koma eftir atvikum í veg fyrir skattasniðgöngu.

     

    Að því er varðar fyrirhugaðar ráðstafanir kæranda sem fjallað er um í hinu kærða bindandi áliti er ljóst að fyrrnefnd ákvæði 3. mgr. 51. gr. og 4. mgr., sbr. 3. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003 eiga ekki við um þær, enda ekki um samruna eða skiptingu félaga yfir landamæri að ræða. Vegna tilvísunar ríkisskattstjóra til athugasemda í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 154/1998 (misritað 95/1998 í hinu kærða bindandi áliti) skal tekið fram að með téðum lagabreytingum og í greindri tilvitnun ríkisskattstjóra er fjallað um að útgreiðsla við lækkun hlutafjár eða við slit félags teljist til skattskylds arðs í hendi hluthafans og að í því sambandi gildi sambærilegar reglur og um söluhagnað við útreikning skattskyldra tekna, þ.e. að til arðs teljist útgreiðsla við lækkun hlutafjár eða úthlutun við félagsslit sem er umfram kaupverð hlutabréfanna. Verður ekki talið að greind tilvitnun skjóti stoðum undir þá niðurstöðu ríkisskattstjóra að líta beri á greiðslu A ehf. við lækkun hlutafjár félagsins sem sölu þess á hlutum í Z Ltd. Hið sama má segja um tilvísun ríkisskattstjóra til dóma Hæstaréttar Íslands frá 28. janúar 2010 í máli nr. 143/2009 (Íslenska ríkið gegn Glitni banka hf.) og 12. nóvember 2015 í máli nr. 217/2015 (Ingimundur hf. gegn íslenska ríkinu), en fyrra málið varðaði samruna tveggja hlutafélaga og það síðara skiptingu hlutafélags. Eru atvik mála þessara því ekki sambærileg atvikum í máli þessu vegna bindandi álits.

     

    Samkvæmt framansögðu verður ekki fallist á með ríkisskattstjóra að hin umdeilda greiðsla A ehf. til B vegna hlutafjárlækkunar í hinu fyrrnefnda félagi feli í sér sölu í skattalegu tilliti sem hafi í för með sér skattlagningu söluhagnaðar í hendi A ehf. Verður ekki talið að ákvæði 3. mgr. 51. gr. eða 3. mgr., sbr. 4. mgr. 52. gr. laga nr. 90/2003 fái neinu breytt í þessu sambandi, enda er hvorki um að ræða yfirtöku félags við millilandasamruna né skiptingu félags yfir landamæri og engum ákvæðum til að dreifa í lögunum sem mæla fyrir um hliðstæða skattalega meðferð og þar greinir vegna greiðslna til erlendra félaga í tilefni af hlutafjárlækkun í innlendu félagi. Er aðalkrafa kæranda því tekin til greina eins og fram kemur í úrskurðarorði.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

     

  • Óbeint eignarhald á lágskattasvæðum - eignatekjur

    Nánar úr úrskurði yfirskattanefndar:

     

    „[...]

     

    Samkvæmt framansögðu tekur skattlagning samkvæmt 1. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 til skattaðila sem eiga hvoru tveggja beinan eða óbeinan hlut í félagi, sjóði eða stofnun í lágskattaríki eða stjórna slíkum aðila sem þeir hafa beinan eða óbeinan ávinning af. Í ákvæðinu er þannig ekki gerður neinn greinarmunur á beinu og óbeinu eignarhaldi með tilliti til skattskyldu, sbr. og ákvæði 5. mgr. sömu lagagreinar. Í athugasemdum við 3. gr. í frumvarpi því, sem varð að lögum nr. 46/2009, var sérstaklega bent á að óbein eignaraðild í gegnum annað eða önnur félög væri nægileg til að skilyrði ákvæðisins væru uppfyllt, sbr. hér að framan. Þá er nánar að þessu vikið í 4. gr. fyrrnefndrar reglugerðar nr. 1102/2013 þar sem fram kemur í 1. mgr. að leggja skuli að jöfnu beint og óbeint eignarhald í félagi, sjóði eða stofnun í lágskattaríki (CFC-félagi). Kemur fram að í óbeinu eignarhaldi felist að skattaðilar eigi hlut í lögaðila eða lögaðilum sem eiga hlut í CFC-félagi. Dæmi um óbeint eignarhald sé þegar skattaðilar eigi hlut í lögaðila, sem ekki telst CFC-félag, og sá lögaðili sé einn eigenda CFC-félags. Hið sama eigi við þegar eignarhaldið sé í gegnum fleiri en einn lögaðila. Í 2. mgr. 4. gr. nefndrar reglugerðar er tekið fram að óbein hlutdeild í CFC-félagi sé fundin þannig að margfaldaður sé eignarhlutur í hverjum lögaðila fyrir sig. Þannig sé óbeinn eignarhlutur skattaðila 54% (0,6 x 0,9 = 0,54) ef hann á 60% hlut í erlendum lögaðila sem á 90% hlut í CFC-félagi.

     

    Með vísan til þess, sem hér að framan greinir, verður ekki fallist á með kæranda að sú staðreynd, að um óbeint eignarhald kæranda að félögunum á Antígva og Barbúda er að ræða í gegnum félög skráð í Færeyjum, þ.e. B og tengd félög, skáki kæranda undan gildissviði 57. gr. a laga nr. 90/2003, sbr. og niðurstöðu í úrskurði yfirskattanefndar nr. 155/2014 í máli kæranda vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárið 2012. Er sá skilningur og í samræmi við norska löggjöf um svonefnda CFC-skattlagningu, sem ákvæði 57. gr. a laga nr. 90/2003 eru sniðin eftir. Vegna athugasemda í kæru varðandi ákvæði 2. tölul. 4. mgr. 57. gr. a í þessu sambandi skal tekið fram að samkvæmt því ákvæði eiga reglur 57. gr. a ekki við ef félag, sjóður eða stofnun er stofnsett og skráð í öðru EES-ríki, aðildarríki stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum og hefur þar með höndum raunverulega atvinnustarfsemi. Ákvæðið getur því ekki leyst kæranda undan skattlagningu vegna óbeins eignarhalds félagsins að lögaðilum skráðum á Antígva og Barbúda. Að þessu athuguðu og þar sem ekki er neinn ágreiningur um það í málinu að eyríkið Antígva og Barbúda teljist lágskattaríki í skilningi 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003, sbr. og 2. gr. reglugerðar nr. 1102/2013, verður að hafna fyrstu kröfu kæranda um ógildingu hins kærða úrskurðar ríkisskattstjóra í heild sinni.

     

    [...]

     

    Eins og áður er rakið kemur fram í athugasemdum með 3. gr. frumvarps þess, er varð að lögum nr. 46/2009, að með fyrrgreindu skilyrði um að tekjur félags séu ekki að meginstofni eignatekjur sé átt við að meira en helmingur teknanna stafi frá raunverulegri atvinnustarfsemi, þ.e. framleiðslu eða sölu á vörum eða þjónustu, og að félög sem hafi aðallega tekjur af eignum, svo sem arð, vexti og söluhagnað, þ.e. óvirkar tekjur (e. passive income), þ.m.t. tekjur af óefnislegum eignum, svo sem réttindum hvers konar, falli undir ákvæði greinarinnar. 

     

    [...]

     

    Með vísan til þess, sem hér að framan greinir, verður að telja ótvírætt að tekjur umræddra félaga þau ár sem um ræðir séu að meginstofni eignatekjur í skilningi 1. tölul. 4. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003, þ.e. tekjur af útleigu lausafjár (skipa).

     

    [...]

     

    Af hálfu kæranda er eins og fyrr segir litið svo á að þrátt fyrir greindar breytingar á 5. mgr. 57. gr. a laga nr. 90/2003 með 1. gr. laga nr. 45/2013 sé kæranda engu að síður heimilt, við uppgjör tekna til skattlagningar vegna óbeins eignarhalds að félögum á Antígva og Barbúda, að jafna tapi af rekstri einstakra félaga þar í landi á móti hagnaði af rekstri annarra félaga þau ár sem um ræðir. Af því tilefni skal tekið fram að af reglum 57. gr. a laga nr. 90/2003 verður ekki önnur ályktun dregin en sú að þegar um sé að ræða eignarhald innlends skattaðila á fleiri en einum lögaðila í lágskattaríki skuli með sjálfstæðum hætti leiða fram skattstofn hvers lögaðila fyrir sig samkvæmt gildandi íslenskum skattalögum með tilliti til skattskyldu tekna og viðeigandi frádráttarheimilda. Að því athuguðu og með vísan til þess sem fram kemur í lögskýringargögnum að baki lögum nr. 45/2013 og hér að framan er rakið verður að fallast á með ríkisskattstjóra að eftir greinda lagabreytingu sé eingöngu heimilt að færa tap af rekstri lögaðila á lágskattasvæði á móti hagnaði viðkomandi lögaðila sem síðar kann að koma til skattlagningar í hendi hins innlenda skattaðila, sbr. og ákvæði c-liðar 8. gr. reglugerðar nr. 1102/2013 þar sem þetta kemur skýrt fram. Segir í þessu ákvæði reglugerðarinnar að hlutdeild skattaðila í sannanlegu tapi CFC-félags samkvæmt b-lið 2. mgr. 2. gr. reglugerðarinnar sé einungis heimilt að færa til frádráttar á móti hlutdeild hans í síðar reiknuðum hagnaði þess sama erlenda lögaðila og ekki sé því heimilt að færa tapið á móti öðrum tekjum skattaðilanna. Vegna umfjöllunar í kæru um forsendur úrskurðar yfirskattanefndar nr. 155/2014 skal áréttað að í úrskurði þessum var fjallað um heimild kæranda til að draga tap af rekstri lögaðila á Antígva og Barbúda frá tekjum kæranda sjálfs. Af úrskurði þessum verður því ekki dregin sú ályktun að við uppgjör hagnaðar og/eða taps vegna fleiri lögaðila í lágskattaríki sé skattaðila almennt heimilt að jafna tapi eins aðila á móti hagnaði annars, án tillits til viðeigandi frádráttarheimilda að öðru leyti.“

     

    Í hlekk með fréttinni er að finna úrskurð yfirskattanefndar í heild sinni.

  • Bankaskattur lækkar í þrepum

    Yfirlýst markmið frumvarpsins er auka skilvirkni í fjármálakerfinu og þar með lækka kostnað neytenda. Skatturinn hafi upphaflega verið settur til þess að mæta kostnaði ríkisins af fjármálahruninu. Skatturinn var síðan hækkaður og gildissvið hans víkkað árið 2013 þannig að fjármálafyrirtæki í slitameðferð yrðu einnig skattskyld. Skatturinn var hækkaður svo enn frekar til að fjármagna leiðréttingu verðtryggðra húsnæðislána sama ár. Nú þykir tímabært að lækka aftur skattinn til að koma til móts við gagnrýni hagsmunaaðila á fjárhæð bankaskattsins í því skyni að liðka fyrir lækkun útlánavaxta og hækkun inneignarvaxta til hagsbóta fyrir almenning.

     

    Í hlekk með fréttinni, uppi í hægra horni, er að finna frumvarpið í heild sinni.