Velkomin á heimasíðu Skattatíðinda.is

Breytingar á sköttum og öðrum opinberum gjöldum eru tíðar. Breytingarnar skipta einstaklinga og fyrirtæki miklu máli og því er mikilvægt að fylgjast vel með. Á heimasíðu Skattatíðinda má ávallt nálgast nýjustu upplýsingar á aðgengilegan og einfaldan hátt.

 

Ef einhverjar spurningar vakna eru starfsmenn KPMG ehf. ávallt reiðubúnir að aðstoða.

E.g., 2017-12-16
E.g., 2017-12-16
  • Verðmætaflutningar fyrir fjármálafyrirtæki - virðisaukaskattur

    Úr ákvarðandi bréfi ríkisskattstjóra nr. 3/2017:

    Í 1. málsl. 2. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988 er kveðið á um að aðilar, sem hafa með höndum starfsemi sem fellur undir 3. og 5. mgr. 2. gr., skuli greiða virðisaukaskatt af skattskyldum vörum og þjónustu þegar vara er framleidd eða þjónusta innt af hendi eingöngu til eigin nota og í samkeppni við skattskylda aðila skv. 1. mgr. Á grundvelli ákvæðisins hafa m.a. verið settar tvær reglugerðir, þ.e. reglugerð nr. 562/1989, um virðisaukaskatt af eigin þjónustu og úttekt til eigin nota innan óskattskyldra fyrirtækja og stofnana, og reglugerð nr. 248/1990, um virðisaukaskatt af skattskyldri starfsemi opinberra aðila. Ákvæði reglugerðanna miða að því að virðisaukaskattur hafi ekki áhrif á val þeirra sem stunda starfsemi sem fellur utan skattskyldusviðs laga nr. 50/1988 um það hvort þeir kaupa að þjónustu eða inna hana sjálfir af hendi. Ákvæðunum er þannig ætlað að tryggja samkeppnisstöðu þeirra sem selja hliðstæða þjónustu á almennum markaði. Í þessu sambandi skal ítrekuð regla 4. mgr. 2. gr. laganna, þ.e. að undanþága samkvæmt 3. mgr. 2. gr. laganna tekur ekki til aðfanga. Með 1. tölul. 18. gr. laga nr. 165/2011, um fjársýsluskatt, var nýjum málslið bætt við 2. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988 sem kveður á um að þrátt fyrir ákvæði 1. málsl. sömu málsgreinar skuli aðilar sem falla undir 9. og 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. þeirra laga ekki greiða virðisaukaskatt af skattskyldum vörum og þjónustu þegar vara er framleidd eða þjónusta innt af hendi eingöngu til eigin nota og í samkeppni við skattskylda aðila samkvæmt 1. mgr. Þess í stað greiða fyrirtæki og aðrir aðilar sem falla undir undanþáguákvæði þessi fjársýsluskatt sem nemur ákveðnu hlutfalli af öllum tegundum launa eða þóknana starfsmanna þeirra, sbr. 1. gr., sbr. einnig 4. og 6. gr., laga nr. 165/2011. Afmörkun þeirra aðila sem skattskyldir eru til fjársýsluskatts er að finna í 2. gr. laga nr. 165/2011 og eru fjármálafyrirtæki talin þar á meðal.

     

    Með vísan til alls þess sem að framan er rakið er það álit ríkisskattstjóra að framangreind þjónusta umbjóðanda yðar, sem felst í verðmætaflutningum fyrir fjármálafyrirtæki, falli ekki undir undanþáguákvæði 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988, enda verður ekki séð að þjónustan heyri undir skilgreinda þjónustu banka, sparisjóða og annarra lánastofnana eða fjármálafyrirtækja sem starfa samkvæmt leyfi Fjármálaeftirlitsins. Umbjóðanda yðar ber því að innheimta virðisaukaskatt af sölu þjónustunnar og samkvæmt ákvæðum 4. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 hafa kaupendur þjónustunnar, fjármálafyrirtæki, ekki heimild til þess að fá þann virðisaukaskatt endurgreiddan í formi innskatts. Jafnframt er það álit ríkisskattstjóra að samkvæmt lokamálslið 2. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988, sbr. einnig lög nr. 165/2011, beri fjármálafyrirtækjum ekki að greiða virðisaukaskatt af verðmætaflutningum sem inntir eru af hendi til eigin nota og í samkeppni við skattskylda aðila. Kjósi fjármálafyrirtæki að inna þessa þjónustu sjálf af hendi í stað þess að kaupa hana að af skattskyldum aðilum ber þeim heldur engin frádráttarheimild í formi innskatts, sbr. ákvæði 4. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988.

  • Umboðsþóknun - einkaumboðsmaður - virðisaukaskattur

    Úr ákvarðandi bréfi ríkisskattstjóra nr. 2/2017:

    Meginstarfsemi félagsins varðar ákvæði 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 þar sem kveðið er á um að þjónusta banka, sparisjóða og annarra lánastofnana, svo og verðbréfamiðlun, sé undanþegin virðisaukaskatti. Félagið nýtur ekki frádráttarréttar í formi innskatts, sbr. 4. mgr. 2. gr. laganna, og nýtur því heldur ekki undanþágu samkvæmt 2. mgr. 35. gr. laganna frá greiðslu virðisaukaskatts af aðkeyptri þjónustu erlendis frá samkvæmt 1. mgr. sömu greinar, þ.e. vegna þjónustu sem talin er upp í 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. laganna og ætluð er til nota að hluta eða öllu leyti hér á landi.

     

    Í 4. tölul. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1988 er kveðið á um að til skattverðs teljist m.a. umboðs- og sölulaun og uppboðsþóknun. Í skattframkvæmd hefur þó verið talið að ef þjónusta umboðsaðila falli undir undanþáguákvæði 3. mgr. 2. gr. laganna sé umboðs- eða söluþóknun vegna slíkrar starfsemi undanþegin virðisaukaskatti með sama hætti, sbr. bréf ríkisskattastjóra, dags. 17. janúar 1990 (tilv. G-ákv. nr. 8/1990). Eins og starfsemi hins erlenda félags er lýst í álitsbeiðninni og með hliðsjón af ákvæðum 20. gr. laga nr. 108/2007 verður að telja, með þeim fyrirvörum sem fram koma hér á eftir, að hún falli undir skilgreinda þjónustu verðbréfafyrirtækja með starfsleyfi til verðbréfaviðskipta, sbr. 25. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og sé því undanþegin virðisaukaskatti samkvæmt 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988.Í þessu sambandi skal þó vakin athygli á því að í sumum tilvikum getur orðið um virðisaukaskattsskyldu að ræða þar sem undanþáguákvæði 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 tekur ekki sjálfkrafa til hvers kyns starfsemi sem fjármálafyrirtæki kunna að veita á grundvelli lagaheimilda hverju sinni. Í athugasemdum með frumvarpi því er varð að lögum nr. 50/1988 kemur fram að undir ákvæðið falli einungis eiginleg banka- og lánastarfsemi. Í lögskýringargögnum er ekki að finna frekari skýringu á ákvæðinu en það hefur í skattframkvæmd verið túlkað þannig að undanþágan taki til þjónustu sem bönkum, sparisjóðum og öðrum lánastofnunum sé ætlað að veita lögum samkvæmt. Ríkisskattstjóri hefur því við nánari túlkun ákvæðisins sótt skilgreiningu á þjónustu umræddra stofnana til þeirra laga sem um þær gilda hverju sinni, sbr. nú lög nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Er því miðað við að undanþága 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 taki aðeins til eiginlegrar, skilgreindrar þjónustu fjármálafyrirtækja sem starfa samkvæmt leyfi fjármálaeftirlitsins en ekki til annarrar starfsemi sem þessi fyrirtæki kunna að veita enda sé það ekki tilgangur ákvæðisins að undanþiggja starfsemi innan fjármálastofnana sem er skattskyld hjá öðrum aðilum, sbr. bréf ríkisskattstjóra, dags. 16. febrúar 2015 (tilv. G-ákv. 1095/15). Í úrskurðarframkvæmd, t.d. í úrskurði yfirskattanefndar nr. 153/2016, sem birtur er á vef nefndarinnar, www.yskn.is, kemur fram að gildissvið undanþágunnar verði þó ekki skýrt rýmra en sem svarar til leyfisskyldrar starfsemi viðskiptabanka og annarra fjármálafyrirtækja samkvæmt lögum nr. 161/2002. Sem dæmi um virðisaukaskattsskylda starfsemi fjármálafyrirtækja tiltekur nefndin eignaleigu lausafjár, sem fjármálafyrirtæki kunna að hafa með höndum. Einnig má benda á að fjármögnunarleiga og kaupleiga er virðisaukaskattsskyld starfsemi þrátt fyrir að um sé að ræða leyfisskylda starfsemi, sbr. bréf ríkisskattstjóra, dags. 14. janúar 2000 (tilv. G-ákv. 932/2000), og í bréfi ríkisskattstjóra, dags. 4. júní 1993 (tilv. G-ákv. 480/93), kemur fram að „rekstur“ lífeyrissjóða með tilheyrandi bókhaldsvinnu o.þ.u.l. sé ekki undanþeginn virðisaukaskatti heldur teldist slík þjónusta til aðfanga samkvæmt 4. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988.

     

    Fleiri dæmi um skattskylda starfsemi fjármálafyrirtækja eru nefnd í tilvitnuðu bréfi ríkisskattstjóra nr. 1095/15, þ. á m. fjármálaráðgjöf. Í framangreindum úrskurði yfirskattanefndar nr. 153/2016 kemur og fram að ekkert undanþáguákvæði 3. mgr. 2. gr. laganna taki til ráðgjafarþjónustu sérstaklega, þ.m.t. fjármálaráðgjafar, en aftur á móti sé ráðgjafarþjónusta tilgreind sérstaklega í c-lið 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 50/1988. Í úrskurði nefndarinnar nr. 591/2012, sem einnig er birtur á vef hennar, kemur fram að sala á ráðgjöf um fjárfestingar og fjárfestingartækifæri erlendis, sem hérlendir aðilar hafi aflað sér erlendis frá, verði að teljast hafa verið notuð a.m.k. að hluta hér á landi við töku ákvarðana um þátttöku í einstökum verkefnum, þ. á m. um kaup eða sölu á eignarhlutum í erlendum félögum. Hafi verið talið að hér væri um að ræða þjónustu sem ákvæði 1. mgr. 35. gr., sbr. 10. tölul. 1. mgr. 12. gr., laga nr. 50/1988, tæki til. Í þessu sambandi hafi ekki verið gerður greinarmunur á því hvort kaupandi þjónustunnar afráði að ráðast í fjárfestingu eða önnur umsvif eða hverfi frá slíkum áformum. Í framangreindum úrskurði yfirskattanefndar nr. 153/2016 kemur þó fram að telja verði að fjármálaleg ráðgjafarþjónusta, sem viðskiptabankar og aðrar lánastofnanir veiti í nánum tengslum við venjulega innláns- og útlánaþjónustu, viðskipti með fjármálagerninga eða aðra hliðstæða fjármálaþjónustu, þ.e. sem viðbótar- eða aukaþjónustu gagnvart slíkri þjónustu, geti fallið undir undanþáguákvæði 10. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988 á sama hátt og hin eiginlega banka- og lánastarfsemi, þ.e. aðalþjónustan. Á hinn bóginn verði að telja að ráðgjafarþjónusta fjármálafyrirtækja falli utan undanþáguákvæðisins sé hún veitt án slíkra tengsla, þ.e. við t.d. ávöxtun eigna, lánveitingar eða aðra hliðstæða bankaþjónustu, þannig að þjónustan hafi sjálfstætt gildi fyrir kaupandann. Vísar nefndin í þessu sambandi til sjónarmiða um aðal- og aukaþjónustu sem fram koma í úrskurði hennar nr. 230/2006 og í dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 106/2008. Með vísan til framangreinds er það álit ríkisskattstjóra að félaginu beri ekki að greiða virðisaukaskatt af umboðsþóknun til hins erlenda einkaumboðsmanns þess samkvæmt 1. málsl. 1. mgr. 35. gr. laga nr. 50/1988 nema í þeim tilvikum að í þóknuninni felist þjónusta sem talin er upp í 10. tölul. 1. mgr. 12. gr. sömu laga, þ.m.t. ráðgjafarþjónusta, sem veitt er án beinna tengsla við kaup eða sölu undanþeginnar fjármálaþjónustu þannig að slík þjónusta hafi sjálfstætt gildi fyrir félagið og/eða viðskiptavini þess og þjónustan er nýtt hér á landi að hluta eða öllu leyti.

  • Skattrannsókn - skattsekt

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 170/2017:

    Ákvarða ber gjaldendum, A og B, sekt samkvæmt framangreindu ákvæði 6. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003. Í greinargerð, dags. 8. maí 2017, sem fylgdi kröfugerð skattrannsóknarstjóra ríkisins til yfirskattanefndar, er gerð krafa um að gjaldanda, B, verði gerð sekt vegna framangreindrar háttsemi og að gjaldanda, A, verði gerð hámarkssekt vegna sömu háttsemi. Krafa skattrannsóknarstjóra um hámarkssekt á hendur gjaldanda, A, er hins vegar ekki nánar afmörkuð af hálfu embættisins. Í þessu sambandi er rétt að taka fram að með 2. gr. laga nr. 39/2000, um breyting á almennum hegningarlögum nr. 19/1940, var ákvæði um hámarksfjárhæð fésektar fellt brott úr lögum, sbr. áður 50. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hvað sem þessu líður er fram komið í málinu að gjaldendur hafi um árabil vanrækt að standa skil á skattframtölum samkvæmt fyrrnefndum ákvæðum laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, og að gjaldendur hafi af þessum sökum sætt áætlun skattstofna, sbr. 2. mgr. 95. gr. laga nr. 90/2003, allt frá árinu 2005. Við ákvörðun sektarfjárhæðar þykir hafa þýðingu að ríkisskattstjóri sá ekki ástæðu til að endurákvarða skatta gjaldenda í kjölfar rannsóknar skattrannsóknarstjóra ríkisins, sbr. bréf ríkisskattstjóra þess efnis, dags. 29. mars 2017, og voru áætlanir ríkisskattstjóra á skattstofnum gjaldenda vegna viðkomandi gjaldára látnar standa óhaggaðar. Á hinn bóginn verður einnig að líta til þess að með rannsókn skattrannsóknarstjóra ríkisins var leitt í ljós að gjaldendur hafa með vanrækslu sinni á skilum skattframtala ítrekað látið hjá líða að gera grein fyrir tekjum og eignum svo verulegum fjárhæðum nemur. Þá liggur fyrir að gjaldendur hafa ekki, þrátt fyrir rannsókn skattrannsóknarstjóra ríkisins á skattskilum þeirra, staðið ríkisskattstjóra skil á skattframtölum vegna umræddra gjaldára. Að þessu virtu og þegar litið er til þess sem fyrir liggur um fjárhagsleg umsvif gjaldenda, einkum þó gjaldanda, A, sbr. 1. mgr. 51. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, þykir sekt gjaldanda, B, hæfilega ákveðin 1.000.000 kr. til ríkissjóðs svo og þykir sekt gjaldanda, A, hæfilega ákveðin 5.000.000 kr. til ríkissjóðs.

     

     

  • Fjárdráttur - skattsvik

    Úr Hæstaréttardómi nr. 514/2017:

    Ákærði sat sem fyrr segir einn í stjórn A ehf. og gegndi þar jafnframt starfi framkvæmdastjóra frá því að félagið var skráð í fyrirtækjaskrá 11. apríl 2003 þar til 13. mars 2009. Á þeim grunni fór hann með heimildir, sem um ræðir í 44. gr. laga nr. 138/1994, til að ráða hagsmunum félagsins á því tímabili. Eftir gögnum málsins virðist ákærði jafnframt hafa þá einn haft heimild til ávísunar á bankareikning félagsins. Fyrrgreindar sakargiftir samkvæmt ákæru snúa að því að ákærði hafi með nánar tilteknum ráðstöfunum dregið sér fjármuni félagsins og brotið með því gegn 247. gr. almennra hegningarlaga. Kemur því ekki til skoðunar hvort þessar ráðstafanir gætu í einhverjum atriðum hafa verið andstæðar 1. mgr. 79. gr., sbr. 2. tölulið 127. gr. laga nr. 138/1994, eða hvort ákærði kunni með þeim að hafa misnotað aðstöðu, sem leiddi af því að hann hafði á hendi fjárreiður fyrir A ehf., sbr. 249. gr. almennra hegningarlaga.

     

    Þegar málið er virt í framangreindu ljósi verður að gæta að því að rannsókn þess hefur í ýmsu verið áfátt með tilliti til þeirra saka, sem ákærði er borinn. Þannig hafa meðal annars hvorki verið lögð fram reikningsskil fyrir A ehf. frá nokkru tímabili né teljandi gögn um hvernig háttað hafi verið fjárhag félagsins, færslum í bókhaldi þess eða stöðu einstakra reikningsliða þar á mismunandi tímum. Um þetta er því í raun ekki við annað að styðjast en þær takmörkuðu upplýsingar, sem greint var frá í úrskurðum ríkisskattstjóra 2. september 2011 varðandi endurákvörðun opinberra gjalda ákærða og A ehf., en í þeim úrskurðum var sem fyrr segir gengið út frá því að allar greiðslur til ákærða, sem mál þetta varðar, ættu samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga nr. 90/2003 að skoðast sem laun til hans. Miðað við það, sem fram kom í úrskurðunum, verður að byggja á því að greiðslurnar, sem ákærði ráðstafaði af bankareikningi félagsins og sakargiftir á hendur honum lúta að, hafi allar verið færðar í bókhaldi þess. Færslur þessar hafi meðal annars valdið lækkun á eignarlið vegna innstæðu á bankareikningnum, en jafnframt hafi verið mynduð bókfærð eign félagsins sömu fjárhæðar, ýmist sem krafa þess á hendur ákærða samkvæmt viðskiptareikningi hans eða á bókhaldslið fyrir verk í vinnslu. Með því að ákæruvaldið hefur ekki aflað í málinu frekari gagna, sem að þessu geta snúið, verður að virtri 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála að leggja til grundvallar að ráðstafanir þessar hafi ekki jafnharðan skert eignir félagsins, heldur hafi þær leitt af sér tilfærslu verðmæta milli einstakra eignaflokka, svo sem birst hafi í bókhaldi þess. Af þessum ástæðum getur ákærði ekki talist einvörðungu með framkvæmd þessara ráðstafana hafa hverju sinni tileinkað sér hluta af fjármunum félagsins, sem hann hafði í vörslum sínum, og svipt það um leið varanlega umráðum yfir þeim fjármunum þannig að hann hafi þá þegar brotið með háttsemi sinni gegn 247. gr. almennra hegningarlaga. Í málinu liggur ekkert fyrir um afdrif þeirra eigna, sem færðar voru í bókhaldi A ehf. sem inneign félagsins á viðskiptareikningi ákærða eða andvirði verka í vinnslu, á tímanum sem leið frá lokum árs 2005 þar til ákærði lét af forræði á félaginu á árinu 2009. Hefur ákæruvaldið þannig ekkert leitt í ljós um atvik á því tímabili, sem gætu hafa falið í sér að ákærði hafi þá tileinkað sér þessi verðmæti að einhverju leyti eða öllu. Er að þessu virtu óhjákvæmilegt að líta svo á að ósannað sé að tilgangur ákærða hafi verið annar en að koma sér með framkvæmd ráðstafana sinna undan því að greiða um sinn opinber gjöld af endurgjaldi fyrir vinnu sína í þágu A ehf. og annarri úthlutun verðmæta frá félaginu, svo sem skattyfirvöld byggðu á. Samkvæmt öllu framansögðu verður því að sýkna ákærða af kröfum ákæruvaldsins.

  • Reiknað endurgjald - málsmeðferð

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 167/2017:

    Fram er komið að X ehf. var að öllu leyti í eigu kærenda á þeim tíma sem málið varðar og voru þau stjórnarmenn og prókúruhafar félagsins auk þess sem kærandi, A, var framkvæmdastjóri þess. Ljóst er því að kærendum bar að reikna sér endurgjald vegna vinnu sinnar á vegum þessa einkahlutafélags, sbr. 2. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 58. gr. laganna. Samkvæmt auglýsingu ríkisskattstjóra nr. 13/2014, um reiknað endurgjald á tekjuárinu 2014, sem birt var í B-deild Stjórnartíðinda 10. janúar 2014, falla undir viðmiðunarflokk G í reglum þessum bændur sem einir eða með öðrum standa fyrir búrekstri, með eða án aðkeypts vinnuafls. Standi hjón bæði fyrir búrekstri skal reiknað endurgjald hvors hjónanna um sig metið miðað við vinnuframlag hvors um sig við búreksturinn og skiptist rekstrarhagnaður jafnframt á milli þeirra í hlutfalli við reiknað endurgjald þeirra. Tilgreindir eru sex undirflokkar undir flokki G og falla bændur sem stunda hrossarækt undir flokk G(5). Árslaun samkvæmt þeim flokki námu 2.988.000 kr. og mánaðarlaun 223.000 kr. umrætt ár. Samkvæmt viðmiðunarreglum ríkisskattstjóra eru viðmiðunarfjárhæðir miðaðar við þá tegund atvinnurekstrar eða starfsemi sem framteljandi stendur fyrir og er um lágmarksfjárhæðir að ræða sé viðkomandi ekki í öðru launuðu föstu starfi eða starfi sem reikna skal endurgjald fyrir, sbr. 1. kafla reglnanna og upphaf 4. kafla þeirra. Samkvæmt framangreindum ákvæðum er ljóst að umfang starfs, þ.e. vinnumagn, hefur grundvallarþýðingu við ákvörðun reiknaðs endurgjalds. Í því sambandi og vegna sjónarmiða sem fram koma í hinum kærða úrskurði ríkisskattstjóra þykir ástæða til að taka fram að ekki verður séð að með þeim breytingum á 2. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. og 59. gr. laga nr. 75/1981 sem gerðar voru með 2. og 28. gr. laga nr. 133/2001, sbr. nú 2. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. og 58. gr. laga nr. 90/2003, hafi á neinn hátt verið hróflað við þessu þannig að vinnutími og vinnumagn hafi ekki sömu þýðingu og áður. Hvorki lagareglurnar eftir breytingarnar né athugasemdir með frumvarpi því, sem varð að lögum nr. 133/2001, gefa neitt slíkt til kynna. Hefur þessum sjónarmiðum ríkisskattstjóra og verið hafnað í úrskurðaframkvæmd, sbr. t.d. úrskurð yfirskattanefndar nr. 93/2005. Samkvæmt þessu verður að telja að ríkisskattstjóri hafi ekki byggt ákvörðun sína á réttum lagaforsendum að þessu leyti. Þá liggur fyrir að við meðferð málsins hjá ríkisskattstjóra voru kærendur ekki krafin neinna upplýsinga eða gagna varðandi vinnuframlag þeirra vegna starfsemi X ehf. á árinu 2014, sbr. hins vegar bréf ríkisskattstjóra til X ehf., dags. 11. mars 2016, þar sem lagt var fyrir félagið að upplýsa um hver hefði annast umsýslu og önnur störf innan félagsins, svo sem nánar greindi, og láta í té skýringar á ástæðu þess að kærendur hefðu ekki reiknað sér endurgjald vegna vinnu við starfsemina. Þar sem skattaðilanum sjálfum ber að lögum að meta fjárhæð reiknaðs endurgjalds vegna vinnu við atvinnurekstur, sbr. hér að framan, er ljóst að áður en ríkisskattstjóri ákvarðaði fjárhæð reiknaðs endurgjalds kærenda varð ekki hjá því komist að afla upplýsinga um vinnuframlag þeirra og önnur atriði, sem máli skiptu, og þá sérstaklega frá kærendum sjálfum, sbr. 58. gr. laga nr. 90/2003.

     

    Með vísan til þess, sem hér að framan greinir, verður ekki talið að ríkisskattstjóri hafi séð til þess að málið væri nægjanlega upplýst áður en hann tók hina umdeildu ákvörðun sína, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/2003 og rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, auk þess sem ríkisskattstjóri byggði að hluta á röngum lagaforsendum. Þá verður að taka undir með kærendum að rökstuðningi ríkisskattstjóra hafi verið áfátt, m.a. þar sem skort hafi á að embættið tæki fram komin andmæli og sjónarmið kærenda til rökstuddrar úrlausnar undir meðferð málsins, sbr. 4. og 5. mgr. 96. gr. laga nr. 90/2003 og ákvæði um efni rökstuðnings í 1. og 2. mgr. 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þannig var engan veginn unnt að draga þá ályktun af bréfi umboðsmanns X ehf. til ríkisskattstjóra, dags. 23. mars 2016, að um fullt starf kærenda beggja við starfsemi félagsins hefði verið að ræða á árinu 2014, enda kom þvert á móti fram í bréfinu að allri umsjón rekstrarins hefði verið sinnt í verktöku af K. Ekki aflaði ríkisskattstjóri upplýsinga eða gagna frá K af þessu tilefni, að því er séð verður. Þá hlutu skýringar kærenda á umfangi starfseminnar, þ.e. að rekstrartekjur X ehf. á árinu 2014 væru að mestu leyti til komnar vegna sölu á einum hesti til útlanda, ekki aðra úrlausn af hendi ríkisskattstjóra en að „það hvernig velta félagsins [væri] komin til [hefði] ekki þýðingu varðandi þau atriði sem horft [væri] til við ákvörðun reiknaðs endurgjalds“, eins og sagði í úrskurðinum. Með vísan til þess sem áður greinir um þýðingu vinnumagns við ákvörðun reiknaðs endurgjalds verður ekki fallist á þessa ályktun ríkisskattstjóra.

  • Kaup á eigin bréfum - skattskyld gjöf

    Úr héraðsdómi nr. E-1105/2017:

    Við mat á því hvort framangreind viðskipti með hlutafjáreign foreldra stefnanda í Furu ehf. hafi falið í sér óvenjuleg skipti í skilningi 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003, skiptir máli hvort verðlagning hlutanna telst hafa verið óeðlileg. Stefnandi hafnar því að svo hafi verið og heldur því fram að rétt hafi verið að miða verðlagningu hlutanna við væntanlegt gengi þeirra á árunum 1993 til 1995, þegar samningar um kauprétt voru gerðir. Samningar Furu hf. og foreldra stefnanda frá 28. febrúar 1995 höfðu að geyma ákvæði um kauprétt félagsins á eftirstöðvum hlutafjár þeirra á fyrir fram ákveðnu, föstu verði, að teknu tilliti til breytinga á vísitölu. Engin skylda hvíldi á félaginu að nýta sér kaupréttinn samkvæmt samningunum. Kaupréttinum var hrundið í framkvæmd með kaupsamningum 29. desember 2010. Söluverð hlutanna var byggt á ákvæðum samninganna frá í febrúar 1995 og nam það 8.495.600 krónum. Fyrir liggur að hlutir í Furu ehf. voru ekki skráðir í kauphöll þegar viðskiptin áttu sér stað. Þegar svo háttar hefur verið við það miðað að byggja mat á gangverði hluta á bókfærðu verði eigin fjár viðkomandi félags samkvæmt síðasta endurskoðaða ársreikningi, sbr. t.d. lög nr. 3/2006, um ársreikninga, og lokaákvæði 9. gr. laga nr. 90/2003. Á því viðmiði er byggt í úrskurðum skattyfirvalda í máli stefnanda. Eins og rakið hefur verið nam tilgreint gangverð hlutafjárins, miðað við innra virði félagsins samkvæmt ársreikningi fyrir árið 2009, 184.221.100 krónum á þeim tíma sem viðskiptin áttu sér stað. Er því ljóst að Fura ehf. keypti hlutafjáreign foreldra stefnanda á undirverði. Við kaupin eignaðist félagið eigin hluti sem námu 20% af heildarhlutafé, en helming þess bar félaginu að selja innan sex mánaða, sbr. ákvæði 1. mgr. 38. gr. laga nr. 138/1994. Af hálfu félagsins var brugðist við því með hlutafjárlækkun um það sem nam nafnvirði hlutafjáreignar foreldra stefnanda. Eftir þessar ráðstafanir var eignarhald og forræði félagsins alfarið á hendi stefnanda, án þess að hann hefði í raun innt nokkurt endurgjald af hendi. Að mati dómsins er augljóst að framangreind viðskipti voru verulega frábrugðin því sem almennt gerist, sem rakið verði til sifjaréttarlegra og fjárhagslegra tengsla þeirra sem að þeim komu. Þykir sýnt að þær ráðstafanir sem um ræðir falli undir ákvæði 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003. Verður því fallist á það með ríkisskattstjóra og yfirskattanefnd að virða beri mismun að fjárhæð 175.725.500 krónur á tilgreindu söluverði hlutafjárins samkvæmt kaupsamningum 29. desember 2010 og gangverði, miðað við innra virði félagsins, sem beina gjöf til stefnanda samkvæmt ákvæði 4. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003.

  • Erfðafjárskattur - sjóður er starfar að almannaheillum

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 158/2017:

    Hvorki verður ráðið af orðalagi 5. mgr. 1. gr. laga nr. 14/2004 né af lögskýringargögnum hvað heyri til almannaheilla samkvæmt ákvæðinu og ekki er öðrum ákvæðum um almannaheill til að dreifa í lögunum. Á hinn bóginn er víða í skattalöggjöf að finna dæmi þess að almenningsheill leiði til skattfrelsis, undanþágu frá skattskyldu eða frádráttarheimildar. Verður þar fyrst fyrir ákvæði 4. tölul. 4. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, þar sem tekið er fram að undanþegnir séu skattskyldu „þeir lögaðilar sem um ræðir í 2. gr. og eiga hér heimili, ef þeir verja hagnaði sínum einungis til almenningsheilla og hafa það að einasta markmiði samkvæmt samþykktum sínum“. Samkvæmt 3. tölul. A-liðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 90/2003 má draga frá tekjum manna samkvæmt II. kafla laganna, sem ekki eru tengdar atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi tekjur samkvæmt 4. tölul. A-liðar 7. gr. sem skattfrjálsar eru samkvæmt sérlögum eða vinninga í happdrættum sem fengið hafa leyfi viðeigandi ráðuneytis, enda sé öllum ágóða af þeim varið til menningarmála, mannúðarmála eða kirkjulegrar starfsemi. Nefna má einnig þá frádráttarheimild gjafa um ræðir í 2. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003, en samkvæmt ákvæði þessu má draga frá tekjum lögaðila og þeim tekjum manna sem stafa af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi eða eru tengdar slíkum rekstri einstakar gjafir eða framlög til kirkjufélaga, viðurkenndrar líknarstarfsemi, menningarmála, stjórnmálaflokka og vísindalegra rannsóknarstarfa svo sem nánar greinir. Málaflokkar sem geta fallið undir þessa frádráttarheimild eru nánar skilgreindir í 16. gr. reglugerðar nr. 483/1994, um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi. Einnig má geta 2. mgr. 5. gr. laga nr. 30/1995, um tekjustofna sveitarfélaga, þar sem kveðið er á um heimild sveitarstjórnar til að veita styrki til greiðslu fasteignaskatts af fasteignum þar sem fram fari starfsemi sem ekki sé rekin í ágóðaskyni, svo sem menningar-, íþrótta-, æskulýðs- og tómstundastarfsemi og mannúðarstörf. Af framangreindum lagaákvæðum verður ályktað að í því samhengi sem þar um ræðir megi leggja kirkjulega starfsemi og menningarmál að jöfnu við líknar- og mannúðarstarf og viðlíka starfsemi þar sem ágóða er eingöngu varið til kjarnastarfsins. Ráðið verður af fyrrgreindum ákvæðum í 1. og 3. gr. skipulagsskrár fyrir kæranda að tilgangur kæranda sé kirkjulegur og að nokkru leyti menningarlegur. Að því leyti sem skilja má forsendur sýslumanns þannig að hann hafi talið vettvangi kæranda of þröngur stakkur skorinn til að um almannaheill gæti verið að ræða, skal tekið fram að engin ástæða þykir vera til að draga í efa að almenningur hafi bæði aðgang að K-kapellu og hinum gamla kirkjugarði þar sem er að finna kirkjustæði hennar og geti fengið notið almennra kirkjulegra athafna í kapellunni. Að þessu gættu þykir bera að fallast á það með kæranda að sjóðurinn starfi að almannaheillum í skilningi 5. mgr. 1. gr. laga nr. 14/2004

  • Erfðafjárskattur - fyrirframgreiddur arfur

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 155/2017:

    Krafa kæranda um frádrátt þeirra skulda sem um ræðir er byggð á ákvæði 5. gr. laga nr. 14/2004 þar sem fram kemur að skuldir arfleifanda, þar með talið væntanleg opinber gjöld, skuli koma til frádráttar áður en erfðafjárskattur er reiknaður, svo og útfararkostnaður arfleifanda. Ákvæði þetta þykir bera að skýra samkvæmt hljóðan sinni og í samræmi við ákvæði 1. mgr. 4. gr. sömu laga þannig að það heimili frádrátt allra skulda látins manns frá skattstofni erfðafjárskatts, þ.e. heildarverðmæti fjárhagslegra verðmæta og eigna sem liggja fyrir við andlát arfleifanda. Á hinn bóginn verður ekki talið að ákvæði þetta heimili að neinu leyti frádrátt tilgreindra skulda arfláta frá skattstofni vegna eigna sem látnar eru í té sem fyrirframgreiðsla upp í arf, enda tekur ákvæðið samkvæmt framansögðu einvörðungu til arfs við andlát. Hér verður og ekki litið framhjá því að við skipti á dánarbúi látins manns geta erfingjar almennt gengist við arfi og skuldum í samræmi við reglur laga nr. 20/1991, um skipti á dánarbúum o.fl., þannig að þeir beri eftirleiðis sjálfskuldarábyrgð, einn fyrir alla og allir fyrir einn, á öllum skuldbindingum sem kunna að hvíla á dánarbúinu og gjöldum sem leiða af skiptum búsins eða arftöku, sbr. ákvæði 5. tölul. 28. gr. og 97. gr. laga nr. 20/1991, sbr. ennfremur 3. mgr. 80. gr. sömu laga. Verður kröfueigandi að hlíta slíkum aðilaskiptum að skuldasambandi sem fara fram í samræmi við reglur laga nr. 20/1991. Þessu er ekki að heilsa þegar eignir eru látnar í té sem fyrirframgreiðsla upp í arf. Er ljóst að slík ráðstöfun hefur almennt engin áhrif á stöðu arfleifanda gagnvart skuldheimtumönnum, hvorki almennt né sérstaklega í tilviki kröfuhafa sem kunna að eiga veðréttindi eða annars konar tryggingarréttindi í eign þeirri sem afhent er sem fyrirframgreiðsla upp í arf. Eigi slík ráðstöfun að leiða til aðilaskipta að viðkomandi kröfu á hendur arfleifanda þarf þannig að koma til sérstakra ráðstafana að lögum með öflun samþykkis þess erfingja er við tekur fyrir yfirtöku skulda og samþykkis kröfuhafa við skuldaraskiptum (skuldskeytingu). Verður að telja að sérstaklega hefði þurft að taka fram um það í lögum nr. 14/2004 ef taka bæri tillit til skulda arfleifanda með einhverjum hætti þegar arfur er goldinn fyrirfram. Með vísan til þess, sem hér að framan greinir, verður að telja að lagaheimild skorti fyrir hinum umkrafða frádrætti skulda frá skattstofni erfðafjárskatts vegna fyrirframgreiðslu arfs til kæranda. Er kröfu kæranda í máli þessu því hafnað.

  • Kvikmyndagerð - endurgreiðsla

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 154/2017:

    Samkvæmt þágildandi ákvæði c-liðar 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/1999 var eitt af skilyrðum endurgreiðslu á grundvelli laganna að stofna skyldi sérstakt félag um framleiðsluna á Íslandi, en íslenskt útibú eða umboðsskrifstofa félags sem skráð væri í aðildarríki samningsins um Evrópska efnahagssvæðið teldist sérstakt félag í þessum skilningi. Fyrir liggur að kærandi stofnaði félagið Y ehf. í þessum tilgangi, en samkvæmt gögnum frá fyrirtækjaskrá var Y ehf. stofnað með lágmarkshlutafé, þ.e. 500.000 kr. Sem fyrr segir var kærandi að fullu í eigu X ehf., en í kæru til yfirskattanefndar kemur fram að X ehf. hafi verið framleiðandi sjónvarpsþáttaraðarinnar. Fyrir liggur í málinu að ekki var gerður lánssamningur milli X ehf. og Y ehf. um lán milli félaganna. Þá var vaxtareikningur óhefðbundinn, þ.e. vextir voru reiknaðir og færðir í heilu lagi við lok verkefnisins. Þegar litið er til þeirra tengsla sem eru milli umræddra félaga og rakin eru hér að ofan, sem og tilgangs með stofnun Y ehf., er naumast hægt að líta öðruvísi á hið umdeilda lán X ehf. til Y ehf. en sem fjárframlag X ehf. til framleiðslunnar sem framleiðanda verkefnisins eða sem stofnfé til Y ehf. Í þessu sambandi skal tekið fram til hliðsjónar að samkvæmt 3. tölul. 50. gr. laga nr. 90/2003 telst ekki til rekstrarkostnaðar samkvæmt 31. gr. sömu laga arður eða vextir af framlögðu fé manns til atvinnurekstrar eða sjálfstæðrar starfsemi, hvort heldur reksturinn er á eigin ábyrgð eiganda eða með ótakmarkaðri ábyrgð í sameign með öðrum, sbr. og 2. mgr. 2. gr. laganna. Með hliðsjón af öllu framangreindu verður því að taka undir með endurgreiðslunefnd í því að gjaldfærður vaxtakostnaður að fjárhæð 10.623.441 kr. vegna tilfærðs láns X ehf. til Y ehf. myndi ekki stofn til endurgreiðslu á grundvelli laga nr. 43/1999, um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi.

     

    Samkvæmt því sem fram er komið í málinu hafnaði nefnd um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar ennfremur að telja með í stofni til endurgreiðslu kostnað að fjárhæð 5.309.297 kr. með því að kostnaðurinn hefði fallið til utan Evrópska efnahagssvæðisins. Af hálfu kæranda er um þetta kæruatriði byggt á því að öll framleiðsla sjónvarpsþáttaraðarinnar hafi farið fram hér á landi og verði því að líta svo á að allur kostnaður við framleiðsluna hafi fallið til hér á landi í skilningi laga nr. 43/1999. Það að framleiðslukostnaður eigi uppruna sinn erlendis verði ekki túlkað þannig að hann falli til erlendis þegar framleiðslan sjálf fari að öllu leyti fram hér á landi. Svo sem rakið er hér að framan er kveðið á um það í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999, eins og ákvæðinu var breytt með 2. gr. laga nr. 177/2000, að falli meira en 80% af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis til á Íslandi skuli endurgreiðsla reiknast af þeim heildarframleiðslukostnaði sem falli til á Evrópska efnahagssvæðinu. Tekið skal fram að fyrir lagabreytingu þessa var eingöngu heimilt að endurgreiða hlutfall þess framleiðslukostnaðar sem féll til á Íslandi. Í athugasemdum við 2. gr. frumvarps sem varð að lögum nr. 177/2000 kom fram að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefði gert athugasemdir við þá framkvæmd að miða aðeins við framleiðslukostnað sem félli til á Íslandi og að með því væri brotið gegn ákvæðum EES-samningsins um þjónustufrelsi. Byggðist sú skoðun á fordæmum og viðmiðum sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefði sett fram í sambærilegum málum. Því væri lagt til að ákvæðinu yrði breytt til samræmis við þær tillögur og viðmið og ákvæðið gert sambærilegt því sem gerðist annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Voru því næst rakin nokkur skýringardæmi í athugasemdum við frumvarpið þar sem skýrt kemur fram að kostnaður sem fellur til í löndum utan Evrópska efnahagssvæðisins er ekki í neinum tilvikum reiknaður inn í stofn til endurgreiðslu. Með hliðsjón af framangreindu standa engin rök til þess að fallast á málatilbúnað kæranda um að líta verði svo á að hinn umdeildi kostnaður hafi fallið til hér á landi í skilningi laga nr. 43/1999 og myndi þannig stofn til endurgreiðslu. Verður ákvörðun endurgreiðslunefndar því látin standa óhögguð um þetta kæruefni.

  • Starfssamband - vinnusamningur - verksamningur

    Úr úrskurði yfirskattanefndar nr. 151/2017: 

    Eins og fram er komið hefur sérstaka þýðingu varðandi mat á starfssambandi hvernig farið er endurgjaldi, fjárhæð þess og greiðslufyrirkomulagi. Hvað þetta varðar liggur fyrir að um var að ræða fastar, mánaðarlegar greiðslur X ehf. til R ehf. þau ár sem um ræðir vegna hinna umdeildu starfa kæranda. Eins og rakið er að framan námu greiðslurnar 545.900 kr. á mánuði árið 2013 og 577.700 kr. á mánuði árið 2014 auk virðisaukaskatts sem tóku mið af 53 klst. vinnu á mánuði við „sölu- og markaðsráðgjöf“. Verður ekki séð að greiðslur þessar hafi að neinu leyti verið tengdar árangri eða afköstum að neinu leyti, enda hefur kærandi ekki gert neina grein fyrir ákvörðun greiðslna á slíkum grundvelli. Þvert á móti er komið fram að samið hafi verið um greiðslufyrirkomulag og fjárhæðir í upphafi hvers árs. Verður að taka undir það með ríkisskattstjóra að viðmiðun endurgjalds vegna umræddra starfa, greiðsla þess og uppgjör beri rík einkenni vinnusamnings.

     

    Samkvæmt því, sem að framan er rakið, er ljóst að mörg þau atriði, sem almennt eru höfð til viðmiðunar við mat á því hvort um verk- eða vinnusamning er að ræða, þar á meðal þau atriði sem mest vægi hafa í þessum efnum, benda til vinnusamnings í þessu tilfelli. Miðað við þá lýsingu sem fram hefur komið á umsömdum verkefnum fyrir X ehf., sbr. hér að framan, þykir sú staðreynd að kærandi var á greindum árum launþegi hjá félaginu jafnframt styrkja þá niðurstöðu að hinar umdeildu greiðslur þess til R ehf. hafi í reynd grundvallast á vinnusamningi við kæranda en ekki verksamningi milli einkahlutafélaganna. Er því fallist á þá ályktun ríkisskattstjóra að virða beri umrætt samningssamband sem vinnusamning en ekki verksamning. Af niðurstöðu um samningssambandið leiðir jafnframt að það telst hafa verið milli kæranda sjálfs og X ehf. svo sem ríkisskattstjóri hefur talið, sbr. og úrskurðaframkvæmd í málum af hliðstæðum toga. Fyrrgreindar greiðslur teljast samkvæmt þessu tilheyra kæranda en ekki einkahlutafélagi hans, R ehf. Samkvæmt framansögðu er aðalkröfu kæranda í málinu hafnað.