Velkomin á heimasíðu Skattatíðinda.is

Breytingar á sköttum og öðrum opinberum gjöldum eru tíðar. Breytingarnar skipta einstaklinga og fyrirtæki miklu máli og því er mikilvægt að fylgjast vel með. Á heimasíðu Skattatíðinda má ávallt nálgast nýjustu upplýsingar á aðgengilegan og einfaldan hátt.

 

Ef einhverjar spurningar vakna eru starfsmenn KPMG ehf. ávallt reiðubúnir að aðstoða.

E.g., 2017-12-16
E.g., 2017-12-16
  • Skýrsla - áætluð áhrif breytinga á virðisaukaskatti á fyrirtæki í ferðaþjónustu

    Helstu niðurstöður skýrslunnar eru eftirfarandi:

    • Rekstrarskilyrði fyrirtækja í ferðaþjónustu, sem verðleggja þjónustu sína í erlendum gjaldmiðlum, hafa breyst mikið til hins verra á síðustu tveimur árum. Gengi Evru lækkaði um 23% frá ársbyrjun 2015 til ársloka 2016 en á sama tíma hækkaði launavísitalan um 20%.
    • EBITDA framlegð gististaða á landsbyggðinni er almennt mun lakari en á höfuðborgarsvæðinu og er meðalverð á herbergi og herbergjanýting mun lægri þar.
    • Ef gististaðir úti á landi þyrftu að taka á sig alla hækkun virðisaukaskatts úr 11% í 22,5% myndi það leiða til mikils taprekstrar. Afkoma hjá hótelum á höfuðborgarsvæðinu myndi verða því sem næst 0 að meðaltali.
    • Fjölgun ferðamanna sem fram kemur í talningu þeirra sem fara um Leifsstöð endurspeglast ekki í fjölgun gistinátta. Fjöldi sjálftengifarþega hefur aukist vegna aukinna umsvifa flugfélaga og ferðamenn virðast almennt dvelja skemur en áður. Tekjur gististaða jukust að meðaltali um 13,5% milli fyrstu sex mánaða 2017 og 2016. Þrátt fyrir þessa aukningu tekna varð EBITDA framlegð þeirra sú sama milli ára.
    • Svo virðist sem verðlagning gististaða sé komin að sársaukamörkum í alþjóðlegum samanburði og því er líklegt að frekari hækkun verðs muni hafa neikvæð áhrif á fjölda ferðamanna og þeir sem koma muni dvelja í styttri tíma en áður. Slíkar breytingar munu koma sérstaklega illa við gististaði úti á landi þar sem ferðamenn munu ferðast minna um landið vegna færri dvalardaga. Greinilegt er af nýjustu tölum um fjölda ferðamanna nú í sumar og fjölda gistinátta eftir landshlutum að þessi þróun er byrjuð.
    • Afkoma hópbílafyrirtækja lækkaði verulega milli áranna 2015 og 2016 og koma áhrif af hækkun á gengi krónunnar koma greinilega fram í rekstri þeirra á sama tíma og innlendur kostnaður, eins og laun, hækkaði verulega.
    • Mikill misskilningur að færsla gistingar í hærra þrep virðisaukaskatts sé til einföldunar á virðisaukaskattskerfinu þar sem veitingasala hótela verður áfram í lægra þrepi virðisaukaskatts.
    • Hækkun virðisaukaskatts á gistingu mun bæta samkeppnisstöðu óskráðrar gistingar þar sem hvorki er staðið skil á virðisaukaskatti né öðrum lögboðnum gjöldum.

  • Skýrsla um skatttekjur, skattrannsóknir og skatteftirlit

    Skýrslan er unnið á grunni skýrlubeiðnar þingmanna sem svar svohljóðandi:

     

    Beiðni um skýrslufrá fjármála- og efnahagsráðherra um skatttekjur, skattrannsóknir og skatteftirlit.

     

    Frá Smára McCarthy, Birni Leví Gunnarssyni, Þórhildi Sunnu Ævarsdóttur, Halldóru Mogensen, Einari Brynjólfssyni, Gunnari Hrafni Jónssyni, Gunnari I. Guðmundssyni, Kötlu Hólm Þórhildardóttur, Jóni Þór Ólafssyni.Með vísan til 54. gr. stjórnarskrárinnar og 54. gr. laga um þingsköp Alþingis er þess óskað að fjármála- og efnahagsráðherra flytji Alþingi skýrslu um skatttekjur, skattrannsóknir og skatteftirlit. Í skýrslunni verði varpað ljósi á eftirfarandi:

     

    1. Hver var tekjuskattstofn og opinber útgjöld lögaðila, flokkuð eftir atvinngreinaflokkun Hagstofu Íslands 2010–2016, skattstofn einstaklinga og opinber gjöld og skattstofn fjármagnstekjuskatts og fjármagnstekjuskattur yfir sama tímabil?

     

    2. Hvaða skattalagabreytingar hafa orðið á tímabilinu 2010–2016 (flokkað eftir tegund og laganúmeri) og hverjar þeirra tengjast vinnu Efnahags- og framfarastofnunnar Evrópu í París (OECD) vegna starfshóps um eyðingu skattaandlags og eyðingu skattahagnaðar (e. Base Erosion and Profit Shifting, BEPS)?

     

     

    3. Hver var heildarhækkun á opinberum gjöldum árlega á tímabilinu 2010–2016?

    a. Hver var hækkunin í kjölfar skattrannsókna og skatteftirlits, sundurliðað eftir lögaðilum, einstaklingum og tegundum skattsvika? 

    b. Hve hátt hlutfall er það af skatttekjum og áætluðum skattsvikum? 

    c. Hvernig skiptist hækkunin eftir embættum: 

    1. skattrannsóknarstjóra ríkisins,

    2. ríkisskattstjóra,

    3. yfirskattanefnd?

     

    4. Hver var árlegur fjöldi mála hjá skattyfirvöldum á tímabilinu 2010–2016, sundurliðað eftir uppruna, afgreiðslu og embættum:

    a. skattrannsóknarstjóra ríkisins,

    b. ríkisskattstjóra,

    c. yfirskattanefnd?

     

     

    5. Hversu mörgum málum frá umræddu tímabili er ólokið hjá skattrannsóknarstjóra og um hvaða fjárhæðir er þar að ræða?

     

     

    6. Hversu margir störfuðu (stöðugildi) við skatteftirlit og skattrannsóknir árlega 2010– 2016?

     

     

    7. Að hverju hefur skatteftirlit og skattrannsóknir helst beinst á árunum 2010–2016, þ.e.:

    a. Fjármálafyrirtækjum og fjármálastofnunum (bönkum, verðbréfafyrirtækjum, verðbréfamiðlurum, eignarleigufyrirtækjum og öðrum fjármálastofnunum, lögmönnum, löggiltum endurskoðendum og öðrum fjárvörsluaðilum, tryggingafélögum, lífeyrissjóðum o.s.frv.), 

    b. svonefndum skattafylgsnum eða aflandseyjum, 

    c. skilum á fjármagnstekjuskatti, 

    d. ólöglegum frádráttarliðum, 

    e. skatti af hlutabréfakaupum stjórnenda og starfsmanna (þ.e. með svokölluðum kúlulánum), 

    f. hlunnindum og eigin neyslu forsvarsmanna sem færð er á rekstur fyrirtækisins?

     

     

    8. Hvernig hefur skattsvikamálum lokið á tímabilinu 2010–2016? 

    a. Hversu margir dómar hafa fallið í Hæstarétti? 

    b. Hversu margir dómar hafa fallið í undirrétti? 

    c. Hversu mörgum málum lauk með sektarúrskurði hjá yfirskattanefnd? 

    d. Hversu mörgum málum lauk með sektarmeðferð hjá skattrannsóknarstjóra? 

     

     

    9. Hvað hefur skattrannsóknarstjóri ríkisins rannsakað mörg mál þar sem um hefur verið að ræða vanskil á fjármagnstekjuskatti á tímabilinu 2010–2016? Hve háar fjárhæðir voru í vanskilum í þeim tilvikum og hve mikið hefur innheimst? Hversu miklum vanhöldum reiknar ráðherra með á innheimtu fjármagnstekjuskatts á umræddu tímabili, sbr. skýrslu um eignir Íslendinga á aflandssvæðum frá því í september 2016?

     

     

    10. Hver er ábyrgð löggiltra endurskoðenda vegna rangra skila og rangra upplýsinga, af ásetningi eða af gáleysi? Eru dæmi um að löggiltir endurskoðendur hafi á umræddu tímabili sætt refsingu vegna brota á skattalögum?

     

     

    11. Hversu mörg peningaþvættismál hafa komið upp á Íslandi á tímabilinu 2010–2016? Hyggst ráðherra láta rannsaka þennan þátt spillingar sérstaklega, sbr. skýrsla ráðherra um eignir Íslendinga á aflandssvæðum frá því í september 2016, og áhrif þess á skattgreiðslur?

     

    12. 

    Skattrannróknarstjóri keypti gögn með upplýsingum um Íslendinga í svokölluðum skattafylgsnum eða aflandssvæðum árið 2015:

    a. Hvenær var gengið frá kaupunum og hvað var greitt fyrir listann?

    b. Fyrntust einhver mál frá því að yfirvöldum buðust umrædd gögn og þar til gengið var frá kaupunum og ef svo er, hve mörg og hversu miklar kröfur töpuðust?

    c. 

    Hefur skattyfirvöldum boðist að kaupa sambærileg eða svipuð gögn frá innlendum eða erlendum aðilum?

    d. Hvað voru margir á listanum sem skattrannsóknarstjóri keypti (einstaklingar og lögaðilar) og við hvaða gjaldeyri voru umrædd gögn miðuð, þ.e. hvert var gengi myntarinnar þegar umrædd gögn buðust og hvert var gengið þegar þau voru keypt?

    e. Tengjast lögaðilar og einstaklingar innbyrðis á einhvern hátt, og hvernig flokkast viðkomandi einstaklingar miðað við yfirflokk starfaflokkunar Hagstofu Íslands?

    f. Hvað tóku skattyfirvöld mörg mál til rannsóknar (embætti, einstaklingar og lögaðilar) og með tilliti til hvers og/eða hvað laga voru þau valin eða ákveðið að falla frá rannsókn (sbr. opinber skipti/einkaskipti dánarbúa)?

    g. Hver var heildarupphæðin sem svikin var undan skatti í krónum talið og í upphaflegri mynt (einstaklingar og lögaðilar)? Hver var hæsta upphæðin og hver var lægsta upphæðin í hvoru tilviki? Er þessum málum lokið? Ef svo er ekki, hve mörgum málum er lokið og hvenær má búast við að þeim ljúki? Hver var upphæð þeirra mála sem tekin voru til rannsóknar í krónum talið og þeirri mynt sem hún var geymd í? Hve há er sektin? Hver eru áhrif gengis á skattlagningu og sekt?

     

     

    13. Árið 2016 birtu alþjóðleg samtök rannsóknarblaðamanna upplýsingar um eignir Íslendinga í svokölluðum skattafylgsnum eða aflandssvæðum: 

    a. Hversu margir lögaðilar og hversu margir einstaklingar eru í umræddum gögnum? 

    b. Hver var heildarupphæðin í umræddum gögnum í krónum talið og í upphaflegri mynt (einstaklingar og lögaðilar)? Hver var hæsta upphæðin og hver var lægsta upphæðin í hvoru tilviki? Er þessum málum lokið? Ef svo er ekki, hve mörgum málum er lokið og hvenær má búast við að þeim ljúki? Hver var upphæð þeirra mála sem tekin voru til rannsóknar í krónum talið og þeirri mynt sem fjármunirnir voru varðveittir í? Hve há er sektin? Hver eru áhrif gengis á skattlagningu og sekt? 

    c. Tengjast lögaðilar og einstaklingar innbyrðis á einhvern hátt, og hvernig flokkast viðkomandi einstaklingar miðað við yfirflokk starfaflokkunar Hagstofu Íslands? 

    d. Hversu margir (lögaðilar/einstaklingar) koma fyrir á báðum þessum listum (eða fleiri listum sem skattyfirvöld kunna að hafa fest kaup á), sbr. 12. tölul.?

     

     

    14. 

    Hvernig hyggst ráðherra sækja féð til skattafylgsna, sbr. skýrslu ráðherra um eignir Íslendinga á aflandssvæðum frá því í september 2016? Hefur verið gerð aðgerðaáætlun?   

     

     

    Í skýrslunni er fjallað um þau atriði sem óskað var eftir að tekið yrði til umfjöllunar og er framsetning skýrslunnar í samræmi við það. Skýrslan fylgir hér með í viðhengi.

     

     

  • Skattlagning heimagistingar

    Greinina er að finna í hlekk með fréttinni.

     

  • Tíund - Desember 2016

    Efni Tíundar að þessu sinni er eftirfarandi:

    1.  Leiðarinn
    2.  Potemkin-tjöld aflandsfélaga
    3.  Aukin þjónusta vegna álagningar og innheimtu
    4.  Hagskýrslugerð og skattframtöl
    5.  Virðisaukaskattur
    6.  Inga Jóna Óskarsdóttir formaður FBO
    7.  Birting álagningar
    8.  Rafrænn persónuafsláttur
    9.  Annáll nútíma skattasögu
    10. Ársreikningaskrá
    11. Aflandsfélög
    12. Álagning lögaðila 2016
    13. Raunverulegur eigandi
    14. Úrskurðir yfirskattanefndar
    15. Dómar
    16. Bindandi álit
    17. Lokaorðið
    18. Upplýsingatafla RSK

  • Úttekt á skattkerfinu - skýrsla samráðshóps

     

    Í skýrslunni eru m.a. tilgreindar tíu tillögur um bætta almenna skatta:

     

    1. Allir telji fram sem einstaklingar
    2. Barnabætur fylgi barni
    3. Vaxtabætur verði lagðar niður
    4. Ný skattþrep og persónuafsláttur
    5. Fækkun undanþága og sameining þrepa
    6. Raunávöxtun skattlögð í stað nafnávöxtunar
    7. Sveiflujöfnun tryggingagjalds
    8. Frádráttur vaxtagjalda takmarkaður 
    9. Eftirgjöf skulda myndi ekki skattskyldu
    10. Samræma skattlagningu samlagshlutafélaga við önnur félagaform

     

     

    Skýrsluna má finna í hlekk með fréttinni.

  • Norðurlönd - skattlagning sameignarfélaga, samlagsfélaga og samlagshlutafélaga

    Skýrsluna má finna hér, og  í hlekk með fréttinni. 

  • Skýrsla Alþjóðagjaldeyrissjóðsins - úrbætur á tekjuskattskerfi einstaklinga og barna- og vaxtabótum

    Helstu niðurstöður skýrslunnar eru eftirfarandi:

     

    Framtíðarúrbætur á íslenska tekjuskattskerfinu ættu að beinast að breytingum á persónuafslætti, lægra tekjuskattshlutfallinu, barnabótum og vaxtabótum.

    Persónuafsláttur verði hækkaður og greiddur út til þeirra sem náð hafa 18 ára aldri, nýtist hann ekki að fullu á móti álögðum skatti.

    Barna- og vaxtabótakerfi verði einfölduð og bótum beint í ríkari mæli að lágtekjuheimilum.

    Ein föst fjárhæð barnabóta verði reiknuð fyrir hvert barn undir 18 ára aldri, óháð fjölskyldugerð.

    Skerðingarhlutfall barnabóta verði eitt og hækki töluvert frá því sem nú er.

    Vaxtabætur verði felldar niður í áföngum á næstu árum.

    Breytingar vaxtabóta falli að allsherjarendurskoðun á húsnæðisstuðningi stjórnvalda.

  • Greinargerð starfshóps um endurskoðun reglna um virðisaukaskatt og ferðaþjónustu

    Greinargerðin fylgir hér, sjá hlekk með fréttinni.

     

     

    Helstu niðurstöður starfshópsins eru eftirfarandi:

    Bæta þarf orðunum „skipulagðrar ferðaþjónustu aldraðra“ inn í 2. málsl. c-liðar 1. gr. laga nr. 124/2014, er breytir 6. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga um virðisaukaskatt, til að að tryggja að slík þjónusta verði undanþegin virðisaukaskatti með sama hætti og ferðaþjónustu fatlaðra, skólaakstur og almenningssamgöngur.

     

    Fella þarf orðin „og hópbifreiða“ brott úr 6. tölul. 3. mgr. 16. gr. laga um virðisaukaskatt til að tryggja rekstraraðilum slíkra bifreiða rétt til að færa innskatt á móti útskatti við uppgjör virðisaukaskatts.

     

    Gera þarf breytingu á 6. mgr. 42. gr. laga um virðisaukaskatt og 1. gr. reglugerðar nr. 541/2001, um endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna sölu hópferðabifreiða úr landi, til að tryggja að eigendur hópferðabifreiða njóti ekki endurgreiðslna umfram innskattsrétt við sölu slíkra bifreiða úr landi.

     

    Til að tryggja þeim aðilum sem verða virðisaukaskattsskyldir 1. janúar 2016 fullnægjandi rétt til að draga innskatt frá útskatti við uppgjör á virðisaukaskatti þarf að gera umtalsverðar breytingar á reglugerð nr. 192/1993, um innskatt, m.a. hvað varðar innskattsleiðréttingu vegna eigna sem aflað er í starfsemi sem er ekki virðisaukaskattsskyld en verður það síðar. Starfshópurinn leggur til breytingar sem leiða til nákvæmari niðurstöðu við leiðréttingu innskatts og unnt er að hrinda í framkvæmd með skemmri fyrirvara en þegar hótel- og gistiþjónusta var felld undir skattskyldusvið virðisaukaskatts 1. janúar 1994.

     

    Æskilegt er að skráningarskylda erlendra ferðaþjónustuaðila fari enn um sinn a.m.k. eftir reglum gildandi laga um virðisaukaskatt og reglugerðar um virðisaukaskatt af þjónustu fyrir erlenda aðila og af aðkeyptri þjónustu erlendis frá.

     

    Ekki er talin þörf á laga- eða reglugerðarbreytingum til að efla eftirlit með virðisaukaskattsskilum erlendra ferðaþjónustuaðila á Íslandi. Efla þarf kynningu á innlendri virðisaukaskattsskyldu, þ.m.t. skráningarskyldu, til erlendra aðila og gera þeim fært að tilkynna sig til skattyfirvalda á einfaldan hátt. Starfshópurinn leggur til að ríkisskattstjóri, tollstjóri, samgöngustofa og Samtök ferðaþjónustunnar hafi með sér samstarf um eftirlit með erlendum ferðaþjónustuaðilum sem stunda fólksflutninga.

     

    Ýmis rekstrar-, félags- og samkeppnisrök mæla með því að akstur leigubifreiða verði felldur undir skattskyldu virðisaukaskatts.

     

    Samkeppnissjónarmið mæla með því að almenningssamgöngur verði felldar undir skattskyldu virðisaukaskatts. Eðli slíks rekstrar og úrlausnaratriði tengd opinberum styrkjum og skiptingu skatttekna milli ríkis og sveitarfélaga gera þó að verkum að það gæti reynst flókið.

     

    Ýmis afþreyingarstarfsemi hefur verið talin undanþegin virðisaukaskatti á grundvelli ákvæðis 1. málsl. 4. tölul. 3. mgr. 2. gr. laga um virðisaukaskatt. Mögulegt væri að þrengja undanþáguna á þann hátt að aðeins söfn í skilningi safnalaga og bókasöfn í skilningi laga um bókasöfn féllu þar undir.

  • Skattaívilnanir fyrir sprotafyrirtæki

    Skattívilnanir fyrir sprotafyrirtæki

     

    Sprotafyrirtæki er hugtak sem notað hefur verið yfir nýstofnuð og ung fyrirtæki sem venjulega eru sprottin upp úr rannsókna- eða þróunarverkefnum einstaklinga, hópa eða fyrirtækja sem eru á því stigi að þróa viðskiptahugmynd og rannsaka markaðinn fyrir hana. Ívilnanir geta skipt miklu fyrir slík fyrirtæki fyrstu árin á meðan þau eru að komast af stað og vinna sig í átt að því að fara að skila hagnaði og þar með skatttekjum fyrir þjóðfélagið síðar meir. Það getur reynst dýrmætt að skipuleggja verkefni fram í tímann þannig að fyrirtækið geti átt þess kost að njóta góðs af ívilnunum sem í boði eru. Í skattamálum, líkt og mörgu öðru, gildir hið fornkveðna að í upphafi skyldi endinn skoða.

     

    Í gildi eru lög um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki nr. 152/2009 sem sprotafyrirtæki eiga kosta á að nýta sér að vissum skilyrðum uppfylltum. Stuðningurinn er fólginn í frádrætti frá álögðum tekjuskatti. Ef tekjuskattur er lægri en frádrátturinn, eða ef ekki lagður tekjuskattur á sprotafyrirtækið vegna skattalegs taps, er frádrátturinn greiddur til félagsins. Frádráttur er því ekki lýsandi heiti þar sem komið getur til útgreiðslu úr ríkissjóði. Frádrátturinn miðast við 20% af útlögðum kostnaði vegna nýsköpunarverkefnis sem hefur fengið staðfestingu Rannsóknarmiðstöðvar Íslands (Rannís), þó að hámarki 100 m.kr. á ári (20 m.kr. ívilnun) eða 150 m.kr. (30 m.kr. ívilnun) ef um aðkeypta rannsóknar- eða þróunarvinnu er að ræða. Njóti verkefnið annarra styrkja frá opinberum aðilum getur það leitt til lækkunar á ívilnun eftir ákvæðum laganna um hámark opinbers stuðnings.

     

    Sprotafyrirtæki þarf að vera á félagaformi sem vísað er til í lögunum, t.d. einkahlutafélag, til að skattívilnun komi til greina. Strax við stofnun sprotafyrirtækis er því mikilvægt að velja rétt félagaform. Til að verkefni geti hlotið staðfestingu Rannís þarf það að teljast rannsóknar- eða þróunarverkefni samkvæmt lögunum og að verkefnið sé hugmynd að virðisaukandi vöru eða þjónustu. Nú í mars var gefin út reglugerð nr. 247/2015 sem breytti gildandi reglugerð um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki nr. 758/2011. Í reglugerðinni eru rannsóknir og þróun skilgreind ítarlegar auk þess sem tiltekið er hvaða starfsemi telst ekki til þróunar heldur hluti af almennum rekstri sem er til bóta.

     

    Sprotafyrirtæki þurfa sjálf að verja a.m.k. 1 milljón króna til rannsókna og þróunar á 12 mánaða tímabili og starfsmenn eiga að hafa hlotið þjálfun, menntun eða búa yfir reynslu á því sviði sem hugmynd að virðisaukandi vöru eða þjónustu byggir á, til að verkefni fái staðfestingu. Það stóð til að hækka lágmarkið í 5 milljónir króna en hætt var við það sem verður að teljast jákvætt enda nýtist skattívilnunin sérstaklega litlum félögum.

     

    Rétt er að hafa í huga að fyrirtæki í fjárhagsvanda og félög sem ríkið á endurkröfurétt á vegna ólögmætrar ríkisaðstoðar eiga þess ekki kost að fá staðfestingu verkefna hjá Rannís. Í reglugerðinni er skilgreint hvenær fyrirtæki telst eiga í fjárhagsvanda. Þar kemur m.a. fram að félag með takmarkaðri ábyrgð, s.s. einkahlutafélag, telst félag í fjárhagsvanda ef bókfært eigið fé þess fer undir ákveðið viðmið. Skilyrði um eigið fé eru nokkuð stíf en þó hjálpar til að lítil og meðalstór fyrirtæki (færri en 250 starfsmenn) eru undanþegin þessu viðmiði í þrjú ár frá upphafi starfseminnar. Það má velta því fyrir sér hvort það sé of skammur tími, sérstaklega fyrir lítil sprotafyrirtæki sem geta þurft lengri tíma til að byggja upp eigið fé sitt.

     

    Rétt er að geta þess að öll fyrirtæki, ný sem gömul, stór sem lítil, sem vinna að verkefnum sem rúmast innan ramma laganna geta sótt um framangreinda skattívilnun, ekki bara sprotafyrirtæki. Umsóknarfrestur til Rannís er til 1. október ár hvert (var áður 1. september) en umsókn um árlega framlengingu staðfestingar vegna framhaldsverkefnis þarf að skila fyrir 1. apríl ár hvert.

     

    Ása Kristín Óskarsdóttir, hdl., sérfræðingur á skatta- og lögfræðisviði KPMG ehf.

     

  • Hjúskapur eða sambúð; skiptir það máli í erfðarétti?

    Hjúskapur eða sambúð; skiptir það máli í erfðarétti?

     

    Ákveðins misskilnings virðist gæta um að réttarstaða giftra einstaklinga og einstaklinga í sambúð sé sú sama þegar kemur að erfðarétti og því er mikilvægt að vekja athygli á því máli. Reglurnar eru eftirfarandi: Við andlát annars hjóna skiptast heildareignir þeirra í jöfnum hlutum milli dánarbúsins og eftirlifandi maka, nema ef hjónin hafi gert kaupmála sem skilgreinir séreignir þeirra.  Ef par er gift þá erfast eignir þess skammlífari að fullu til maka ef engin eru börnin en annars erfist 1/3 hluti af helmingshluta þess skammlífari til maka hans en 2/3 til barna. Langlífari makinn greiðir engan erfðafjárskatt af arfinum, en börnin greiða 10% erfðafjárskatt af sínum arfi. Hins vegar skiptast eignir sambúðarpars ekki við andlát annars, sá sem er skráður fyrir eignunum á þær og aðeins hans lögerfingjar (börn ef þau eru til staðar, annars foreldrar, síðan systkini) erfa hans eignir. Það skiptir ekki máli hversu lengi par hefur verið í sambúð, erfðaréttur þeirra breytist ekki nema með gerð erfðaskrár. Samkvæmt erfðalögum þá geta allir 18 ára og eldri ráðstafað eignum sínum með erfðaskrá, svo lengi sem þeir eru heilir heilsu andlega. En arfleifanda er aðeins heimilt að ráðstafa 1/3 eigna sinna með erfðaskrá sé hann giftur eða á barn, þ.e. sé um svokallaða skylduerfingja að ræða. Sambúðarpar getur samkvæmt þessu gert réttarstöðu sína eins og hjá pari í hjúskap ef þau eiga engin börn og gera erfðaskrá. Þegar sambúðarparið eignast barn þá getur parið aðeins arfleitt hvort annað að 1/3 eigna sinna, í slíkum tilfellum. Þá fellur sjálfkrafa úr gildi áður gerð erfðaskrá. Eftirlifandi sambúðaraðili sætir ekki álagningu erfðafjárskatts af arfi sem honum hlotnast á grundvelli erfðaskrár milli hans og sambúðaraðila.

     

    Annað sem þörf er að vekja athygli á er að ef hjón eiga eingöngu sameiginleg börn þá á langlífari makinn sjálfkrafa rétt á setu í óskiptu búi nema ef sá skammlífari hafi mælt fyrir í erfðaskrá að skipti skuli fara fram. Ef hjónin eiga börn utan hjónabandsins (stjúpbarn hins), geta hjónin mælt svo fyrir í erfðaskrá að langlífari makinn megi sitja í óskipti búi og geta þá stjúpbörnin ekki stöðvað þá gerð. En annars segir svo í lögum að langlífari makinn getir aðeins setið í óskiptu búi með ófjárráða stjúpbörnum sínum með samþykki lögráðamanna þeirra eða ef stjúpbörnin eru fjárráða með samþykki þeirra sjálfra. Því getur skipt miklu máli að gera erfðaskrá, sé vilji til að bú sé óskipt.

     

    Þriðja atriðið sem vert er að minnast á er ákvæði sem margir setja nú í erfðaskrár sínar en það er að arfur verði séreign þeirra er við taka. Almenna reglan er sú, að samkvæmt lögum þá verður arfur sem fellur erfingja í skaut sameign hans og maka hans nema ef arfleifandi hafi kveðið á um annað í erfðaskrá sinni. Mörgum þykir slíkt ákvæði mikilvægt til að standa vörð um framtíðareignir barna sinna.

     

    Mikilvægt er að vanda vel til verka við gerð erfðaskráa enda geta allmörg atriði ógilt erfðaskrána samkvæmt lögum og því miður er vel þekkt að erfingjar deili um gildi erfðaskráa fyrir dómstólum. Með erfðaskrá getur arfleifandi ráðstafað eignum sínum að sinni ósk og enginn maður er of ungur til að huga að þessum málum, þ.e. ef hann hefur náð 18 ára aldri. Greinahöfundur útbjó sína erfðaskrá 29 ára, enda veit enginn sína ævi fyrr en öll er.

     

    Rétt er að hafa í huga að af arfi skulu allir erfingjar greiða 10% erfðafjárskatt aðrir en langlífari maki og sambúðaraðili sem tekur arf samkvæmt erfðaskrá. Að lokum er vert að geta þess að yfirfærsla eigna, að verðmæti umfram hæfilega tækifærisgjöf, telst vera tekjuskattskyld gjöf, nema gengið sé frá eignayfirfærslunni sem fyrirframgreiddum arfi og erfðafjárskattur greiddur eftir því sem við á.