Stimpilgjald - hlutaskipting félags

Aðgerðir íslenskra stjórnvalda í kjölfar COVID-19 heimsfaraldursins

A. Ný lög um frestun gjalddaga tryggingagjalds og staðgreiðslu opinberra gjalda

Þann 13. mars sl. samþykkti Alþingi lög nr. 17/2020, um breytingu á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og lögum um tryggingagjald (frestun gjalddaga). Lögum þessum er ætlað að bregðast við skyndilegum og ófyrirséðum efnahagsvanda vegna COVID-19 heimsfaraldursins. Aðgerðirnar miða að því að skapa viðspyrnu við þann efnahagsvanda sem samfélagið þarf að takast á við ásamt því að reyna að tryggja að neikvæð áhrif á atvinnulífið vari sem skemmst.

 

Breytingar samkvæmt lögunum eru sem hér segir:

 

  • Fresta greiðslu hluta tryggingagjald. Lögaðilum skal heimilt að fresta greiðslu er nemur helmingi þess tryggingagjalds, sem að óbreyttu var á eindaga 16. mars til 15. apríl.
  • Fresta greiðslu hluta á staðgreiðslu opinberra gjalda. Lögaðilum skal heimilt að fresta greiðslu er nemur helmingi þeirrar staðgreiðslu opinberra gjalda, sem að óbreyttu var á eindaga 16. mars til 15. apríl.
  • Álagi ekki beitt vegna ofangreinds. Álagi skv. 28. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda verður ekki beitt á þann helming greiðslu sem frestun fékkst fyrir, fyrr en 16. apríl.

 

Meðfylgjandi tafla inniheldur yfirlit yfir hina nýju gjalddaga.

Gjald Fyrri eindagi Nýr eindagi
Tryggingagjald 16. mars 15. apríl
Staðgreiðsla opinberra gjalda 16. mars 15. apríl

 

 

 

 

B. Einstaklingar í sóttkví án einkenna þess að vera sýktir, sæti ekki launamissi

Tímalína máls: A) Frumvarp lagt fyrir Alþingi 13. mars. B) Á dagskrá velferðarnefndar Alþingis, 17. mars.*
*Tímalína þessi kann að taka breytingum til samræmis við framvindu málsins.

 

Efnahagsleg áhrif COVID-19 faraldursins eru slík að tekjutap atvinnurekenda getur ollið því að erfitt getur reynst þeim að greiða laun. Þá kann einnig að vera að starfsmenn eigi ekki rétt á veikindadögum sitji þeir í sóttkví vegna fyrirmæla heilbrigðisyfirvalda en þó án þess að sýna einkenni þess að vera sýktir. Því þótti félags- og barnamálaráðherra nauðsynlegt að einstaklingar, sem sæta sóttkví samkvæmt framangreindu, hafi möguleika á því að sækja um greiðslur vegna launataps sem þeir kunna að verða fyrir.

 

Til að bregðast við framangreindu lagði ráðherrann fyrir Alþingi frumvarp til „laga um tímabundnar greiðslur vegna launa einstaklinga sem sæta sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda án þess að sýna merki þess að vera sýktir.“  Verði frumvarpið að lögum fela verða helstu breytingar samkvæmt sem hér segir:

 

  • Launamönnum sem sæta sóttkví séu greidd laun. Í þeim tilvikum sem launamenn sem sæta sóttkví en eiga ekki veikindarétt eða önnur réttindi til launa skal ríkið standa straum að launakostnaði.
  • Markmið laganna að einstaklingur geti fylgt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda um sóttkví án þess að hafa áhyggjur af launatapi.
  • Frumvarpið á eingöngu við almennan vinnumarkað. Þar sem frumvarpið tekur einungis til atvinnurekenda, launþega og sjálfstætt starfandi einstaklinga á almennum vinnumarkaði er áætlað að það nái til rúmlega 140 þúsund einstaklinga, eða alls 75% allra starfandi einstaklinga á vinnumarkaði.
  • Aðstoð háð skilyrðum. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að tiltekin skilyrði þurfi að vera uppfyllt, t.a.m. að atvinnurekandi sæki um greiðslur vegna launamanns sem sætir sóttkví, að atvinnurekandi hafi sannanlega greitt laun hans á tímabilinu (1. febrúar 2020 – 30. apríl 2020) o.fl.
  • Fjárhæðartakmörkun. Þá er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að greiðslur ríkisins samkvæmt frumvarpinu geti aldrei verið hærri en 633.000 kr. fyrir hvern launa mann miðað við heilan almanaksmánuð.

 

C. Aukin réttur til greiðslu atvinnuleysisbóta vegna minnkaðs starfshlutfalls

Tímalína máls: A) Frumvarp lagt fyrir Alþingi 13. mars. B) Á dagskrá velferðarnefndar Alþingis, 17. mars.*
*Tímalína þessi kann að taka breytingum til samræmis við framvindu málsins.

 

Fyrir Alþingi liggur einnig frumvarp félags- og barnamálaráðherra til laga um breytingu á lögum um atvinnuleysistryggingar og lögum Ábyrgðarsjóð launa. Markmið frumvarpsins er að aðstoða fyrirtæki við að halda ráðningarsambandi við starfsfólk sitt þar til rekstrarerfiðleikar vegna COVID-19 faraldursins eru yfirstaðnar. Þær breytingar sem til eru lagðar í frumvarpinu gilda því aðeins í afmarkaðan tíma.

 

Fyrirtæki sem eiga í tímabundnum rekstrarörðuleikum eru hvött til þess að nýta sér þann kost að lækka starfshlutfall starfsfólks tímabundið fremur en að grípa til uppsagna. Það er verðmætt fyrir samfélagið að sem flestir haldi virku ráðningarsambandi við vinnuveitanda.

 

Verði frumvarpið að lögum eru breytingarnar sem því fylgir eftirfarandi:

 

  • Einstaklingur sem sækir um atvinnuleysisbætur samhliða minnkuðu starfshlutfalli getur átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta. Sá réttur tæki til þeirrar fjárhæðar sem næmi hlutfallslegum mismun réttar launamannsins hefði hann misst starf sitt að öllu leyti og þess starfshlutfalls sem hann gegnir áfram. Þau skilyrði sem eru fyrir hendi eru að fyrra starfshlutfallið hafi verið lækkað hlutfallslega um að minnsta kosti 20% og að launamaðurinn haldi 50% starfshlutfalli hið minnsta.

 

Úrræðið skal vera í gildi þar til 30. júní 2020 en vegna tímabundinna þrenginga á vinnumarkaði er gert ráð fyrir því að verði frumvarpið samþykkt óbreytt, muni það hafa jákvæð áhrif á vinnumarkaðinn. Þar sem áhersla er lögð á að fleiri launamenn haldi virku ráðningarsambandi við vinnuveitanda sinn en ella er frumvarpinu ætlað að draga úr atvinnuleysi.

 

Þá eru eftirfarandi dæmi til útskýringar:

Starfsmaður Meðal heildarlaun sl. 3m fyrir skatt Skerðing starfshlutfalls Atvinnuleysisbætur Laun frá launagreiðanda Laun með bótum án skerðingar Skerðing v/ hámarks Laun frá ríkissjóði Heildarlaun
Starfsmaður 1 500.000 20% 91.281 400.000 491.281 -91.281 0 kr. 400.000
Starfsmaður 2 812.500 20% 91.281 650.000 741.281 -91.281 0 kr. 650.000
Starfsmaður 3 500.000 50% 228.202 250.000 478.202 -78.202 150.000 kr. 400.000
 

 

Forsendur dæma skv. frumvarpi:

Fullar atvinnuleysisbætur, kr. 456.404
Lágmarkslækkun starfshlutfalls 20%
Hámarkslækkun starfshlutfalls 50%
Hámarksgreiðsla launa eftir lækkun starfshlutfalls (% af meðal heildarlaunum sl. þriggja mánaða) 80%
Hámarkslaun með bótum, kr. 650.000

 

D. Frekari aðgerðir boðaðar

Að lokum má nefna að ríkisstjórnin hefur boðað frekari aðgerðir á næstu dögum til að bregðast við þeim áskorunum sem COVID-19 faraldurinn hefur óhjákvæmilega í för með sér. Áætlun ríkisstjórnarinnar, sem samþykkt var þann 10. mars sl., er í sjö liðum og aðgengileg á hlekk meðfylgjandi frétt þessari.

 

Fróðlegt verður að sjá framvindu mála og munu KPMG Lögmenn ehf. fylgjast náið með.