Stimpilgjald - hlutaskipting félags

Rannsóknarregla stjórnsýslulaga - endurákvörðun felld úr gildi

 

Nánar úr niðurstöðum dóms Héraðsdóms Reykjavíkur frá 21. júní 2017 sem síðar var staðfestur með vísan til forsendna í dómi Hæstaréttar í máli nr. 589/2017:

 

„[...]

 

Í máli þessu er deilt um það hvort skattyfirvöld hafi rannsakað mál stefnanda á viðhlítandi hátt áður en ákvarðanir voru teknar. Stefnandi byggir á því að skattrannsóknarstjóri ríkisins hafi ekki aflað viðeigandi gagna um Topaz Holding Ltd. og skattskil félagsins gagnvart enskum skattyfirvöldum. Skattrannsóknarstjóri hafi gefið sér að tilteknar greiðslur samkvæmt reikningum útgefnum af Topaz Holding til íslenskra félaga hafi verið greiðslur til stefnanda og Gunnars Arnar Kristjánssonar persónulega án þess að styðja þá niðurstöðu sína öðrum rökum en þeim að greiðslur félaganna hafi verið greiðslur fyrir vinnuframlag þeirra og þeir á þessum tíma báðir borið fulla skattskyldu hér á landi. Embætti ríkisskattstjóra hafi ekki hirt um að fá skýringar skráðra eigenda eða endurskoðanda Topaz Holding Ltd. á ársreikningum félagsins þegar búið var að afla þeirra og senda með beiðni stefnanda, dags. 27. febrúar 2014, um endurupptöku úrskurðar ríkisskattstjóra. Ríkisskattstjóri hafi þannig ekki nýtt sér lögbundna heimild í 2. mgr. 94. gr. laga nr 90/2003 til að ganga úr skugga um að embættið hefði fengið öll gögn sem skipt gætu máli við rannsókn málsins. Þá hafi ríkisskattstjóri einnig brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að taka íþyngjandi ákvörðun án þess að vinna sjálfstæða rannsókn á skattskilum stefnanda.

 

[...]

 

Litið hefur verið svo á að stjórnvöld geti ekki komist hjá því að rannsaka mál á viðhlítandi hátt með því að beita sönnunarreglum í stað rannsóknar. Í þeim tilvikum, sem staðreyndir máls eru ekki nægilega skýrar, er stjórnvöldum óheimilt að grípa til mats- eða sönnunarreglna fyrr en þau hafa árangurslaust reynt að rannsaka mál á tilhlýðilegan hátt. Rannsóknarreglan felur í sér að það stjórnvald, sem ákvörðun tekur, ber ábyrgð á því að mál hafi verið rannsakað nægilega áður en ákvörðunin var tekin. Þannig getur veruleg vanræksla á rannsókn máls leitt til þess að ákvörðun verði talin ógildanleg, sérstaklega þegar um íþyngjandi ákvarðanir er að ræða.

 

[...]

 

Ríkiskattstjóri getur ekki komið sér undan þeirri skyldu að sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en hann tekur ákvörðun með því einu að vísa til skýlausrar upplýsingaskyldu sem hvíli á stefnanda skv. 94. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003. Telja verður að áður en jafn íþyngjandi ákvörðun var tekin og hér um ræðir hjá skattayfirvöldum að afla hefði þurft upplýsinga frá endurskoðanda Topaz Holding Ltd. og breskum skattyfirvöldum, en það var ekki gert. Þannig verður fallist á að  að skattyfirvöld hafi brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993 og hafi ekki séð til þess að mál væri nægilega upplýst áður en umþrættar ákvarðanir voru teknar. Ríkiskattstjóri gerði engan reka að því að afla upplýsinga frá skattyfirvöldum í Englandi sem hefði átt að vera auðvelt að afla og er úrskurður hans því ekki byggður á nægilega traustum grunni. Samkvæmt því sem rakið hefur verið ber að fallast á kröfu stefnanda um að fella úr gildi úrskurð ríkisskattstjóra, dags. 31. janúar 2014 með tilvísunarnúmerið 2012002151. Í kæru  stefnanda og eiginkonu hans 17. apríl 2014 til yfirskattanefndar á úrskurði ríkisskattstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda gjaldaárin 2006-2009 sendi stefnandi yfirskattanefnd athugasemdir við kröfur og athugasemdir ríkisskattstjóra 11. júlí 2014 ásamt bréfinu frá ríkisskattstjóra 19. júní. Í bréfi þessu var yfirskattanefnd meðal annars bent á að ríkisskattstjóri teldi ekki útilokað að Topaz Holding Ltd. hefði tekið við þeim fjármunum sem skattyfirvöld töldu til tekna hjá stefnanda. Yfirskattanefnd hafnaði samt sem áður að fella úrskurði ríkisskattstjóra um skattbreytingar stefnanda og eiginkonu hans úr gildi og horfði fram hjá ágöllum á rannsókn málsins og byggði niðurstöðu sína á rannsókn skattrannsóknarstjóra og ríkisskattstjóra. Það leiðir því af framangreindri niðurstöðu varðandi úrskurð ríkisskattstjóra að fella ber einnig úr gildi úrskurð yfirskattanefndar í kærumálinu nr. 322/2015.“

 

Í hlekk með fréttinni er að finna dóm Hæstaréttar í heild sinni.